Partitio terrarum Imperii Romanie i markiz Bonifacy z Montferrat
Journal cover Balcanica Posnaniensia. Acta et studia, volume 4, year 1989, title Balcanica Posnaniensia. Acta et studia
PDF
BIBL

Słowa kluczowe

IV krucjata
Partitio Romanie
Bonifacy z Montferrat
Cesarstwo Łacińskie
Bizancjum
Aleksy III

Jak cytować

Rek, S. (1989). Partitio terrarum Imperii Romanie i markiz Bonifacy z Montferrat . Balcanica Posnaniensia Acta Et Studia, 4, 69–78. https://doi.org/10.14746/bp.1989.4.5

Abstrakt

Autor podejmuje problem datacji dokumentu Partitio terrarum Imperii Romaniae, kluczowego dla badań nad podziałem Bizancjum po zdobyciu Konstantynopola przez uczestników IV krucjaty. Celem artykułu jest polemika z koncepcją Nikosa Oikonomidesa, zgodnie z którą podział cesarstwa miał charakter jednorazowy i dokonał się między 12 kwietnia a 9 maja 1204 roku. Autor wysuwa tezę, że źródła opisują dwa odrębne etapy podziału Bizancjum, natomiast właściwa Partitio odnosi się do wydarzeń z września 1204 roku. W pracy zastosowano krytykę źródeł historycznych oraz analizę porównawczą przekazów łacińskich, bizantyńskich i weneckich dotyczących podziału ziem cesarstwa oraz działalności Bonifacego z Montferratu. Szczególną uwagę poświęcono kwestii zamiany lenna przez markiza oraz interpretacji terminologii stosowanej w źródłach krzyżowców. Przeprowadzona analiza wskazuje, że argumentacja Oikonomidesa dotycząca „Królestwa Tessaloniki” nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w źródłach. Ponadto obszary pominięte w Partitio należy wiązać raczej z niestabilną sytuacją polityczną oraz działalnością Aleksego III niż z wcześniejszym podziałem terytorialnym. Autor wykazuje również, że wpływy bułgarskie oraz lokalne konflikty polityczne znacząco komplikowały sytuację administracyjną na Bałkanach po zdobyciu Konstantynopola. W rezultacie dochodzi do wniosku, że dokument Partitio terrarum Imperii Romaniae należy łączyć z drugim etapem podziału Bizancjum, przypadającym na wrzesień 1204 roku. Interpretacja ta prowadzi do rewizji dotychczasowych poglądów na początki Cesarstwa Łacińskiego oraz politykę Bonifacego z Montferratu.

https://doi.org/10.14746/bp.1989.4.5
PDF
BIBL

Bibliografia

Andrea Dandolus, Chronicon, „Rerum Italicarum Scriptores. Nova series”, t. 12, cz. 1, Bologna 1939, s. 1–524.

Anna Comnena, Alexias, red. B. Leib, t. 1–4, Paris 1937–1976.

Niketas Choniates, Historia, red. I. Bekker, „Corpus scriptorum historiae Byzantinae”, t. 24, Bonnae 1835.

Chronicon Franco-Gallicum [fragmenty] [w:] Urkunden zur älteren Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante, wyd. G.L.F. Tafel, G.M. Thomas, t. 1, Wien 1856, s. 458–459.

Geoffrey de Villehardouin, La Conquête de Constantinople, red., przeł. M.N, de Wailly, Paris 1872.

Georgii Acropolitae Opera, wyd. A. Heisenberg, Lipsiae 1903.

Guntherus Cistercensis Monachus, Historia captae a Latinis Constantinopoleos [w:] Patrologia Latina, red. J.P. Migne, Parisiis 1855, t. 212, s. 221–256.

Guntherus, Historia captae a Latinis Constantinopoleos [fragment rozdz. 20] [w:] Urkunden zur älteren Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante, wyd. G.L.F. Tafel, G.M. Thomas, t. 1, Wien 1856, s. 456–457.

Henri de Valenciennes, Histoire de l’empereur Henri de Constantinople, Paris 1948.

Robert de Clary, La Prise de Constantinopole [w:] Chroniques greco-romanes inédites ou peu connues, wyd. K. Hopf, Berlin 1873, s. 1–85.

Robert de Torigni (Robert de Monte), Chronica, wyd. L.C. Bethmann [w:] Patrologia Latina, red. J.P. Migne, t. 160, kol. 412–546.

Sicardus Cremonensis, Cronica –1213, wyd. O. Holger-Egger, „Monumenta Germaniae Historica. Scriptores”, t. 31, Hannoverae 1903, s. 22–181.

Tafel G.L.F., Thomas G.M., Urkunden zur älteren Handels- und Staatengeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante, t. 1, Wien 1856.

A history of the crusades, t. 2: Later crusades 1189–1311, red. R.L. Wolff, H.W. Hazard, Philadelphia 1962.

Bon A., Le Péloponnese byzantin jusqu’en 1204, Paris 1951.

Brehier L., Les institutions de l’Empire byzantin, Paris 1943.

Carile A., Partitio terrarum imperii Romaniae, „Studi Veneziani” 1965, t. 7, s. 125–305.

Dujčev I., Prepiskata na papa Innokentija III s B”lgarite, „Godišnik na Sofijska Universitet sv. Kliment Ohridski. Istoriko-filologičeski Fakultet” 1942, t. 38, z. 2.

Glykatzi-Ahrweiler H., Recherches sur l’administration de L’Empire byzantin aux IXe–XIe siècles, „Bulletin de Correspondance Hellénique” 1960, t. 84, nr 1, s. 1–111. DOI: https://doi.org/10.3406/bch.1960.1551

Heyd W., Histoire du commerce du Levant au Moyen Age, t. 1, Leipzig 1885.

Hendrickx B., Les institutions de l’Empire Latin de Constantinople (1204–1261): le pouvoir imperial, „Byzantina” 1974, t. 6, s. 85–154.

Kyriakides S., Byzantinai Meletai, Thessaloniki 1939.

Oikonomidés N., La décomposition de l’Empire byzantin à la veille de 1204 et les origines de l’Empire de Nicée, „XVe Congrès international d’Études Byzantines. Rapports et Co-rapports”, Athènes 1976.

Ostrogorsky G., Geschichte des byzantinischen Staates, München 1963.

Petit L., Typikon de Grégoire Pakourianos pour le monastère de Pétritzos (Bačkovo)en Bulgarie, „Vizantijskij Vremennik” 1960, t. 11.

Prinzig G., Die Bedeutung Bulgariens und Serbiens in den Jahren 1204–1219 im Zusammenhang mit Entstehung und Entwicklung der Byzantinischen Teilstaaten, München 1972.

Wasilewski T., La couronne royale – symbole de dépendance à l’époque du haut Moyen Âge [w:] La Pologne au XVe Congrès International des Sciences Historiques à Bucarest. Études sur l’histoire de la culture de l’ Europe centrale – orientale, red. S. Bylina, Wrocław–Gdańsk 1980, s. 25–51.

Zakythenós D., Melétai perì tēs dioiketikēs diairéseos kai tēs eparchiakēs dioikéseos en tō byzantinō krátei, „Epeteris tés Etaireias tōn Byzantinōn Spudōn” 1952, t. 21, s. 159–182.