Tak zwane pacta conventa czyli rzekoma umowa między Kolomanem i Chorwatami z 1102 roku
Journal cover Balcanica Posnaniensia. Acta et studia, volume 4, year 1989, title Balcanica Posnaniensia. Acta et studia
PDF
BIBL

Słowa kluczowe

pacta conventa
Chorwacja
Koloman
unia chorwacko-węgierska
falsyfikat
średniowieczna historiografia

Jak cytować

Klaić, N. (1989). Tak zwane pacta conventa czyli rzekoma umowa między Kolomanem i Chorwatami z 1102 roku. Balcanica Posnaniensia Acta Et Studia, 4, 141–150. https://doi.org/10.14746/bp.1989.4.12

Abstrakt

Autorka analizuje problem autentyczności tzw. „pacta conventa”, czyli rzekomej umowy zawartej w 1102 roku między królem Węgier Kolomanem a chorwackim możnowładztwem. Celem pracy jest wykazanie, że dokument ten stanowi późnośredniowieczny falsyfikat, odzwierciedlający realia społeczne i polityczne XIV wieku, a nie autentyczne wydarzenia początku XII stulecia. Autorka stosuje metodę krytyki źródeł historycznych i historiografii. Analizuje rozwój interpretacji „pacta conventa” od prac Franja Šišicia po współczesne badania. Szczególną uwagę poświęcono problemowi „dwunastu rodów możnowładczych” Chorwacji, których istnienie nie znajduje potwierdzenia w źródłach wcześniejszych niż połowa XIV wieku. Wyniki analizy wskazują, że wcześniejsza historiografia traktowała „pacta conventa” jako dowód unii personalnej Chorwacji z Węgrami, jednak interpretacja ta wynikała bardziej z uwarunkowań politycznych niż z krytycznej analizy źródeł. Autorka dowodzi, że dokument odzwierciedla raczej sytuację społeczną późnego średniowiecza niż realia państwa patrymonialnego początku XII wieku. Wnioski pracy prowadzą do stwierdzenia, że „pacta conventa” są prawdopodobnie falsyfikatem powstałym za panowania Ludwika I Andegaweńskiego i nie mogą być traktowane jako wiarygodne źródło do dziejów unii chorwacko-węgierskiej z 1102 roku.

https://doi.org/10.14746/bp.1989.4.12
PDF
BIBL

Bibliografia

Codex diplomaticus regni Croatiae, Dalmatiae et Sclavoniae, red. T. Smičiklas, t. 2, Zagreb 1914.

Hauptmann L., Hrvatsko praplemstvo, „Razprave SAZU” 1950, t. 1, s. 83–115. DOI: https://doi.org/10.1002/cber.19500830218

Klaić N., Postanak plemstva „dvanaestero plemena” Kraljevine Hrvatske, „Historijski zbornik” 1959, t. 11–12, s. 121–163.

Klaić V., Marturina, slavonska daća u srednjem vijeku, „Rad JAZU” 1904, t. 157, s. 114–213.

Klaić N., Povijest Hrvata u razvijenom srednjem vijeku, Zagreb 1976.

Klaić N., Petricioli I., Zadar u srednjem vijeku, Zadar 1976.

Šišić F., Geschichte der Kroaten, t. 1, Zagreb 1917.

Šišić F., Priručnik izvora hrvatske historije, t. 1, Zagreb 1914.

Šišić F., Povijest Hrvata u vrijeme narodnih vladara, Zagreb 1925.