Abstrakt
Autorka analizuje problem autentyczności tzw. „pacta conventa”, czyli rzekomej umowy zawartej w 1102 roku między królem Węgier Kolomanem a chorwackim możnowładztwem. Celem pracy jest wykazanie, że dokument ten stanowi późnośredniowieczny falsyfikat, odzwierciedlający realia społeczne i polityczne XIV wieku, a nie autentyczne wydarzenia początku XII stulecia. Autorka stosuje metodę krytyki źródeł historycznych i historiografii. Analizuje rozwój interpretacji „pacta conventa” od prac Franja Šišicia po współczesne badania. Szczególną uwagę poświęcono problemowi „dwunastu rodów możnowładczych” Chorwacji, których istnienie nie znajduje potwierdzenia w źródłach wcześniejszych niż połowa XIV wieku. Wyniki analizy wskazują, że wcześniejsza historiografia traktowała „pacta conventa” jako dowód unii personalnej Chorwacji z Węgrami, jednak interpretacja ta wynikała bardziej z uwarunkowań politycznych niż z krytycznej analizy źródeł. Autorka dowodzi, że dokument odzwierciedla raczej sytuację społeczną późnego średniowiecza niż realia państwa patrymonialnego początku XII wieku. Wnioski pracy prowadzą do stwierdzenia, że „pacta conventa” są prawdopodobnie falsyfikatem powstałym za panowania Ludwika I Andegaweńskiego i nie mogą być traktowane jako wiarygodne źródło do dziejów unii chorwacko-węgierskiej z 1102 roku.
Bibliografia
Codex diplomaticus regni Croatiae, Dalmatiae et Sclavoniae, red. T. Smičiklas, t. 2, Zagreb 1914.
Hauptmann L., Hrvatsko praplemstvo, „Razprave SAZU” 1950, t. 1, s. 83–115. DOI: https://doi.org/10.1002/cber.19500830218
Klaić N., Postanak plemstva „dvanaestero plemena” Kraljevine Hrvatske, „Historijski zbornik” 1959, t. 11–12, s. 121–163.
Klaić V., Marturina, slavonska daća u srednjem vijeku, „Rad JAZU” 1904, t. 157, s. 114–213.
Klaić N., Povijest Hrvata u razvijenom srednjem vijeku, Zagreb 1976.
Klaić N., Petricioli I., Zadar u srednjem vijeku, Zadar 1976.
Šišić F., Geschichte der Kroaten, t. 1, Zagreb 1917.
Šišić F., Priručnik izvora hrvatske historije, t. 1, Zagreb 1914.
Šišić F., Povijest Hrvata u vrijeme narodnih vladara, Zagreb 1925.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1989
OPEN ACCESS
