Abstrakt
Autorka bada rozwój przedstawień Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w malarstwie serbskim przełomu XIII i XIV wieku, analizując wpływy zachodnioeuropejskie na sztukę bizantyńsko-serbską. Celem artykułu jest ukazanie ewolucji ikonograficznego typu koimesis i sposobów przedstawiania Assumptio Corporis Mariae w serbskich freskach. Zastosowano metodę porównawczej analizy ikonograficznej, obejmującą sztukę bizantyńską i łacińską. Autorka omawia rozwój teologii Wniebowzięcia od apokryficznych tekstów „Transitus Mariae” po średniowieczne interpretacje zachodnie i bizantyńskie. Szczególną uwagę poświęca przemianom ikonograficznym w sztuce serbskiej, zwłaszcza monumentalnym przedstawieniom koimesis w monasterach Macedonii i Serbii. Wyniki badań wskazują, że na początku XIV wieku w serbskim malarstwie ściennym pojawiły się elementy charakterystyczne dla sztuki zachodniej, takie jak ukazywanie Marii unoszonej do nieba przez anioły oraz akcentowanie cielesnego aspektu Wniebowzięcia. Sztuka serbska stanowiła przestrzeń intensywnej wymiany kulturowej między Wschodem a Zachodem, a ikonografia „Assumptio Corporis Mariae” jest wyraźnym świadectwem tej syntezy.
Bibliografia
Belting H., Das Bild und sein Publikum im Mittelalter, Berlin 1981.
Byzantinischer Kunstexport, red. H. Nickel, Halle 1978.
Die Parler und der Schöne Stil 1350–1400, red. E. Legner, t. 1–4, Köln 1978–1980.
Grabar A., Les voies de la création en iconographie chrétienne. Antiquité et Moyen Âge, Paris 1979.
Grozdanov C., La peinture murale d’Ohrid au XIVe siècle, Ohrid 1980.
Hamann-MacLean R., Hallensleben H., Die Monumentalmalerei in Serbien und Makedonien, Giessen 1976.
Lexikon für Theologie und Kirche, t. 1–5, Freiburg 1960.
Ovginnikov A.N., Suzdalskie zlatye vrota, Moskva 1978.
Panić D., Babić G., Bogorodica Leviska, Beograd 1975.
Radojčić S., Die Reden des Johannes Damaskenos und die Koimesis-Fresken in den Kirchen des Königs Milutin, „Jahrbuch der österreichischen Byzantinistik” 1973, t. 22, s. 301–312.
Schiller J., Ikonographie der christlichen Kunst, t. 4: Maria, Kassel 1980.
Staedel E., Ikonographie der Himmelfahrt Mariens, Strasbourg 1935.
Subotić G., L’école de peinture d’Ohrid au XVIe siècle, Beograd 1980.
Wandmalerei des Hochfeudalismus im europäisch-byzantinischen Spannungsfeld in XII–XIII Jh., red. H. Nickel, Halle 1983.
Warner M., Alone of All Her Sex. The Myth and Cult of the Virgin Mary, London 1976.
Wentzel H., Byzantinische Kleinkunstwerke aus dem Umkreis der Kaiserin Theophana, „Aachener Kunstblätter” 1973, t. 44, s. 43–86.
Z tradic slovenské kultury v Čechach, red. J. Krasà, Praha 1970.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1989
OPEN ACCESS
