Abstrakt
Autor analizuje polityczną i ideologiczną rolę Mehmeda II Zdobywcy jako następcy cesarzy bizantyńskich po zdobyciu Konstantynopola w 1453 roku. Celem artykułu jest ukazanie procesu przejęcia przez państwo osmańskie dziedzictwa Bizancjum oraz imperialnej ideologii cesarskiej. Autor stosuje metodę historyczno-porównawczą, opierając się na źródłach bizantyńskich, osmańskich i zachodnioeuropejskich oraz analizie symboliki politycznej epoki. W pracy omówiono koncepcję sukcesji cesarskiej, według której zdobycie Konstantynopola czyniło Mehmeda prawowitym następcą cesarzy rzymskich i bizantyńskich. Autor przywołuje opinie współczesnych Mehmedowi intelektualistów, takich jak Georgios Trapezuntios oraz przykłady medali i dokumentów włoskich, określających sułtana mianem cesarza Greków i Azji. Szczególną uwagę poświęcono wykorzystaniu bizantyńskiej tradycji państwowej przez Osmanów. Mehmed II świadomie budował obraz siebie jako uniwersalnego cesarza i spadkobiercy Bizancjum. Autor dochodzi do wniosku, że zdobycie Konstantynopola stanowiło nie tylko przełom militarny, lecz także fundamentalną zmianę ideologiczną, prowadzącą do narodzin osmańskiego imperium o charakterze cesarskim.
Bibliografia
Ahmed Dżewdet (Cevdet) Pasza, Tarih, t. 1, Istanbul 1301 r.h. (1883–1884).
Chalcocondylas L., De origine ac rebus gestis Turcorum, red. E. Bekker, „Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae”, Bonnae 1843.
Ibn Ijas, Die Chronik des Ibn Ijās, t. 3, „Bibliotheca Islamica”, t. 5c, Istanbul 1936.
Lutfi Paşa,Das Âṣafnâme des Lutfi Pascha, nach den Handschriften zu Wien, Dresden und Konstantinopel zum ersten Male hrsg. und ins Deutsche übertragen, wyd. R. Tschudi, „Türkische Bibliothek”, t. 12, Berlin 1910.
Kekaumenos, Strategikon, przeł. H.G. Beck [w:] Vademecum des byzantinischen Aristokraten. Das sogenannte Strategikon des Kekaumenos, „Byzantinische Geschichtsschreiber”, t. 5, Graz-Wien-Köln 1956, s. 32.
Kritovoulos, History of Mehmed the Conqueror, przeł. C.T. Briggs, Princeton 1954.
Babinger F., Mehmed der Eroberer und seine Zeit, München 1953.
Babinger F., Z dziejów imperium Osmanów. Sułtan Mehmed Zdobywca i jego czasy, Warszawa 1977.
Bartold W.W., Chalif i sułtan [w:] tegoż, Sočinenija, t. 6, Moskva 1966, s. 15–78.
Bombaci A., Il „Liber graecus”, un cartolario veneziano comprendente inediti documenti ottomani in greco (1481–1504) [w:] Westöstliche Abhandlungen, red. F. Meier, Wiesbaden 1954, s. 301–316.
Bombaci A., Imperium osmańskie, „Przegląd Orientalistyczny” 1966, t. 3, s. 179–192.
Bombaci A., Nuovi firmani greci di Maometto II, „Byzantinische Zeitschrift” 1954, t. 47, s. 298–319. DOI: https://doi.org/10.1515/byzs.1954.47.2.298
Bombaci A., Venezia e l’impresa turca di Otranto, „Rivista di Storia Italiana” 1954, t. 66, s. 159–203.
Braudel F., Morze Śródziemne i świat śródziemnomorski w czasach Filipa II, t. 1–2, Gdańsk 1976–1977.
Brehier L., Les institutions de l’Empire byzantin. Le monde byzantin, t. 2, Paris 1948.
Gaeta F., Giorgio di Trebisonda, le Leggi di Platone e la constituzione di Venezia, „Bullettino dell’Istituto Storico Italiano per il Medio Evo” 1970, t. 82, s. 479–501.
Gaeta F., Sulla „Lettera a Maometto” di Pio II, „Bullettino dell’Istituto Storico Italiano per il Medio Evo” 1965, t. 77, s. 127–228.
Gibb H.A.R., Lutfi Pasha on the Ottoman Caliphate, „Oriens” 1962, t. 15, s. 287–295. DOI: https://doi.org/10.2307/1579854
Gibb H.A.R., Bowen H., Islamic Society in the West, t. 1, cz. 2, Oxford 1969.
Hauziński J., Z zagadnień feudalizmu na Wschodzie, „Przegląd Orientalistyczny” 1973, nr 1, s. 50–53.
Hitti P.K., Dzieje Arabów, Warszawa 1969.
Inalcik H., The Rise of the Ottoman Empire [w:] The Cambridge History of Islam, red. P.M. Hold, A.K.S. Lambton, B. Lewis, t. 1a, Cambridge 1970, s. 295–323.
Iorga N., Geschichte des osmanischen Reiches, t. 2, Gotha 1909.
Jacobs E., Mehmed II, der Eroberer, seine Beziehungen zur Renaissance und seine Büchersammlung, „Oriens” 1949, t. 2, s. 6–30. DOI: https://doi.org/10.1163/19606028_014_02-03
Kekulé S., Über Titel, Ämter, Rangstufen und Anreden in der offiziellen osmanischen Sprache, Halle 1892.
Khoury T., Georges Trébizond (1395–1484) avocat de l’union politico-religieuse de l’islam et du christianisme, „Proche Orient Chrétien” 1968, t. 18, s. 319–337.
Köprülü M.F., Bizans müesseselerinin Osmanlı müesseselerine te’siri hakkında bazı mülâhazalar, „Türk Hukuk ve İktisat Tarihi Mecmuası” 1931, t. 1, s. 165–313.
Lewis B., Egypt and Syria [w:] The Cambridge History of Islam, t. 1, Cambridge 1970, s. 175–230. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521219464.008
Lewis B., Narodziny nowoczesnej Turcji, Warszawa 1972.
Machiavelli N., Książę, Wrocław 1969.
Masai F., Plethon et le platonisme de Mistra, Paris 1956.
Ostrogorski G., Avtokrator i Samodrza, „Glas Srpske Akad.” 1935, t. 164, s. 95–187.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, Warszawa 1967.
Reychman J., Historia Turcji, Wrocław 1973.
Runciman S., Byzantine Historians and the Ottoman Turks [w:] Historians of the Middle East, red. B. Lewis, P.M. Holt, Oxford 1962, s. 271–276.
Runciman S., Ostatni renesans bizantyński, Warszawa 1973.
Schacht J., Esquisse d’une histoire du droit musulman, Paris 1952.
Tschudi R., Das Chalifat, Tübingen 1926.
Turan O., The Ideal of World Domination among the Medieval Turks, „Studia Islamica” 1955, t. 4, s. 77–90. DOI: https://doi.org/10.2307/1595052
Tyan E., Le Califat, Paris 1954.
Weil G., Geschichte der Chalifen, Stuttgart 1852–1862.
Zaras G. Th., Jeny z Trapezuntu, Ateny 1954.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1989
OPEN ACCESS
