Słowiańskie Towarzystwo Dobroczynności w Petersburgu wobec walki Bułgarów o niepodległość (1876–1878
Journal cover Balcanica Posnaniensia. Acta et studia, volume 4, year 1989, title Balcanica Posnaniensia. Acta et studia
PDF
BIBL

Słowa kluczowe

Bułgaria
słowianofilstwo
Rosja
panslawizm
niepodległość
Bałkany

Jak cytować

Giza, A. (1989). Słowiańskie Towarzystwo Dobroczynności w Petersburgu wobec walki Bułgarów o niepodległość (1876–1878. Balcanica Posnaniensia Acta Et Studia, 4, 361–374. https://doi.org/10.14746/bp.1989.4.28

Abstrakt

Autor analizuje działalność Słowiańskiego Towarzystwa Dobroczynności w Petersburgu w kontekście ewolucji bułgarskiego ruchu narodowowyzwoleńczego w latach 1876–1878. Celem jest ukazanie politycznych i organizacyjnych form wsparcia udzielanego Bułgarom przez rosyjskie środowiska słowianofilskie w czasie walk o wyzwolenie spod panowania tureckiego. Zastosowano metodę historyczną, opierając się na materiałach archiwalnych, dokumentach rosyjskich organizacji słowianofilskich i literaturze dotyczącej kryzysu bałkańskiego drugiej połowy XIX wieku. W pracy przedstawiono genezę i rozwój petersburskiego Towarzystwa Dobroczynności, jego związki z rosyjskim panslawizmem i zaangażowanie w organizację pomocy politycznej, finansowej oraz wojskowej dla Bułgarów. Szczególną uwagę poświęcono stanowisku rosyjskich słowianofilów wobec powstań bułgarskich z lat 1875–1876 i sporom dotyczącym zakresu pomocy dla ruchu niepodległościowego. Autor ukazuje również rolę działaczy takich jak Mikołaj Kirejew czy Iwan Aksakow w organizowaniu wsparcia dla Bułgarów. Wyniki badań wskazują, że działalność Towarzystwa odegrała istotną rolę w umiędzynarodowieniu sprawy bułgarskiej i w mobilizacji rosyjskiej opinii publicznej wokół kwestii bałkańskiej. Autor dochodzi do wniosku, że rosyjski ruch słowianofilski był ważnym instrumentem polityki caratu na Bałkanach, choć nie był wolny od wewnętrznych sporów i rozbieżności ocen sytuacji bułgarskiej.

https://doi.org/10.14746/bp.1989.4.28
PDF
BIBL

Bibliografia

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Leningrad (CGIAL): fond 651, jed. hr. 826, k. 4, lista członków komisji do zbioru datków dla Słowian bałkańskich w Petersburgu.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Leningrad (CGIAL): fond 1282, jed. hr. 819, k. 405, pismo Petersburskiego Słowiańskiego Towarzystwa Dobroczynności do ministerstwa spraw wewnętrznych, powiadamiające o zmianie na stanowisku prezesa.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 55, k. 57–58, Iwan Konobwiewski do Michała Pogodina 18/30 XI 1875.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 56, k. 37, Zarząd Kupców Moskiewskich do komitetu słowiańskiego w Moskwie 20 V/1 VI 1876; fond 1750, jed. hr. 56, k. 39 – 40, list A. Kirejewa do I. Aksakowa 22 V/3 VI 1876.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 56, k. 55–56, list W. Jonina do A. Wasilczikowa 1/13 VII 1876.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 56, k. 67, list W. Jonina do I. Aksakowa 11/23 VII 1876.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 56, k. 87–89, pismo Bułgarskiego Centralnego Towarzystwa Dobroczynności 14/26 IX 1876.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 56, k. 90–92 i 114, list T. Minkowa do I. Aksakowa 27 VII/8 VIII 1876, list BCBO do I. Aksakowa 1/13 VIII 1876;

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 74, k. 162–163, list A. Kirejewa do I. Aksakowa 22 VI/4 VII 1876.

Centralnyj Gosudarstvennyj Istoričeskij Arhiv, Moskva (CGIAM): fond 1750, jed. hr. 74, k. 169– 170 i 167–168, listy I. Kiszelskiego z 11/23 VII i S. Bobczewa z 30 VII/11 VIII 1876 do I. Aksakowa; fond 730, jed. hr. 1879, k. 1, wyciąg ze sprawozdania z działalności towarzystwa słowiańskiego w Petersburgu za lata 1868–1893.

„Golos”, 5/17 V 1876. DOI: https://doi.org/10.1093/nq/s5-V.105.17f

Osvoboždenie Bolgarii ot tureckogo iga. Sbornik dokumentov, t. 1: Osvoboditelnaja borba južnyh Slavjan i Rossija 1875–1877, Moskva 1961, s. 201, 214, 238, 293.

„Otečestvennyje Zapiski” VI 1876, s. 375.

„Russkij mir”, 21 IV/3 V 1876; 29 IV/11 V 1876.

„Russkij mir”, 21 IV/3 V 1876; 29 IV/11 V 1876.

Slavianskij Sbornik. Slavianskij vopros i russkoe obščestvo v 1867–1878 godah, Moskva 1948, s. 84, 112–117, 165.

Cičerin B. N., Zemstvo i Moskovskaja Duma. Zapiski prošlogo, t. 4, Moskva 1934.

Fortunatov P.K., Vojna 1877–1878 gg. i osvoboždenie Bolgarii, Moskva 1950.

Giza A., Słowianofile rosyjscy wobec kryzysu bałkańskiego w latach 1875–1878, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1982.

Giza A., Słowianofile rosyjscy wobec sprawy bułgarskiej w 1876 roku, „Przegląd Humanistyczny” 1979, R. 23, nr 6, s. 75–86.

Kozmenko I., Russkoe obščestvo i aprelskoe bolgarskoe vosstanie 1876 goda, „Voprosy Istorii” 1947, nr 5, s. 95–108.

Nikitin S.A., Revoljucionnaja bor’ba v Bolgarii v 1875–1876 godah i Aprel’skoe vosstanie [w:] Osvoboždenie Bolgarii ot tureckogo iga. Sbornik statej, Moskva 1953, s. 40–41

Nikitin S. A., Slavianskie komitety v Rossii v 1858–1876 godah, Moskva 1960.

Novikova O. A., Vospominanija, „Russkaja Starina” 1912, nr 1.

Paskaleva V., Demokratična obštestvenost v zapadna Evropa i osvoboždeneto na B”lgarija ot tursko igo [w:] Osvoboždeneto na B”lgarija ot tursko igo. Sbornik stati, Sofija 1958, s. 44–81.

Stojanow Z., Zapiski z powstań bułgarskich 1870–1876, Warszawa 1971.

Wierzbicka K., Prasa Królestwa Polskiego wobec wyzwolenia Bułgarii 1876–1878, „Pamiętnik Słowiański” 1974, t. 24, s. 35–46.

Христов Х., Историческата роля на руския народ в нашето национално освобождение, „Ново време” 1977, н. 7, c. 35–46.