Borys I – książę czy król Bułgarii?

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest problemowi tytulatury władców bułgarskich, ze szczególnym uwzględnieniem statusu Borysa I i pytania, czy można go uznać za księcia czy króla Bułgarii. Celem pracy jest analiza ewolucji tytułów używanych przez władców bułgarskich w relacjach z Bizancjum oraz określenie politycznego znaczenia tych formuł. Autor zastosował metodę krytycznej analizy źródeł epigraficznych, kronikarskich i dyplomatycznych, badając inskrypcje protobułgarskie, pieczęcie, akta soborowe oraz bizantyńskie dokumenty kancelaryjne. W pracy wykazano, że najstarszym tytułem nadawanym władcom Bułgarii przez Bizancjum był „kyrios”, a następnie „archont Bułgarów” lub „archont Bułgarii”. Szczegółowo omówiono pojawienie się tytułu „ho ek Theou archon” za panowania Omurtaga i jego związki z bizantyńską ideologią cesarską oraz turecką tradycją sakralizacji władzy. Autor dowodzi, że tytuł ten nie został oficjalnie uznany przez Bizancjum i miał przede wszystkim charakter propagandowy, szczególnie w okresach konfliktu z cesarstwem. Analiza źródeł dotyczących Borysa I wskazuje, że po przyjęciu chrztu nadal był on określany jako „archont Bułgarii”, zarówno w dokumentach bizantyńskich, jak i w inskrypcjach krajowych. Wskazano, że tytulatura władców bułgarskich odzwierciedlała złożone relacje polityczne z Bizancjum oraz stopniowe dążenie Bułgarii do uzyskania równorzędnej pozycji wobec cesarstwa.