Abstrakt
Artykuł dotyczy sposobów wyrażania modalności w staro-cerkiewno-słowiańskich „Żywotach Konstantyna i Metodego”. Celem pracy jest analiza konstrukcji językowych wyrażających możliwość, zamiar, życzenie i cel w badanych tekstach hagiograficznych. Autorka zastosowała metodę analizy językoznawczej materiału zaczerpniętego z wydań żywotów Konstantyna i Metodego oraz porównania z językiem greckim i współczesnym bułgarskim. W pracy wykazano, że modalność w języku staro-cerkiewno-słowiańskim była wyrażana za pomocą środków morfologicznych, leksykalnych i składniowych, przede wszystkim przez bezokolicznik, konstrukcje typu dativus cum infinitivo oraz konstrukcje z partykułą „da”. Szczególną uwagę poświęcono funkcjom bezokolicznika i supinum jako odpowiedników greckich konstrukcji infinitivus celu oraz sposobom zastępowania ich przez konstrukcje z „da”. Autorka podkreśla, że rozwój tych konstrukcji odzwierciedla przemiany składniowe zachodzące w języku staro-cerkiewno-słowiańskim pod wpływem języka greckiego i procesów wewnętrznych języków słowiańskich. Konstrukcje modalne „Żywotów” stanowią ważne świadectwo ewolucji składni słowiańskiej oraz kształtowania się specyficznych cech języków bałkańskich.
Bibliografia
Auerbach M., Dąbrowski K., Gramatyka łacińska, Wrocław 1949.
Auerbach M., Golias M., Gramatyka grecka, Warszawa 1954.
Ampel T., Wypowiedzenia okolicznikowe profrazowe we współczesnym języku polskim, Rzeszów 1975.
Bartula C., Podstawowe wiadomości z gramatyki staro-cerkiewno-słowiańskiej na tle porównawczym, Warszawa 1981.
Brauer H., Untersuchungen zum Konjunktiv im altkirchenslawischen und im altrussischen, Wiesbaden 1957.
Bujuklev I., Razvoj na otnositelnite izrečenija s văveždašti vrăzki ot Kw-osnova i s”dbata na iže v slavjanskite ezici [w:] Zakonomernosti na razvitieto na slavjanskite ezici, Sofija 1977, s. 83–120.
Dinekov P., Starob”lgarski stranici, Sofija 1968.
Genadeva-Mutafčieva Z., Podčinitelnijat sajuz da v săvremennija b”lgarski ezik, Sofija 1970.
Grochowski M., O polskich zdaniach złożonych p, żeby q – z semantycznego punktu widzenia, „Studia Gramatyczne” 1980, t. 3, s. 19–31.
Grochowski M., O strukturze semantycznej przyzwolenia [w:] Semantyka tekstu i języka, Wrocław 1976, s. 225–237.
Grochowski M., Pojęcie celu. Studia semantyczne, Wrocław 1980.
Ivanov V.Vs., K tipologii infinitiva v balkanskih jazykah [w:] Slavjanskoe i balkanskoe jazykoznanije, Moskva 1976, s. 216–230.
Klemensiewicz Z., Podstawowe wiadomości z gramatyki języka polskiego, wyd. X, Warszawa 1981.
Lehr-Spławiński T., Żywoty Konstantyna i Metodego (obszerne), Poznań 1959.
Miklosich F., Lexicon palaeoslavenico-graeco-latinum, Vindobonae 1862–1865.
Mirčev K., Istoričeska gramatika na b”lgarskija ezik, Sofija 1958.
Mirčev K., K”m istorijata na infinitivnata forma v b”lgarskija ezik, „Godišnik na Sofijskija Universitet, Istoriko-Filologičeski Fakultet” 1937, t. 33, z. 12, s. 1–34.
Mirčev K., Starob”lgarski ezik, Sofija 1972.
Mladenov S., Istorija na b”lgarskija ezik, Sofija 1979.
Polański K., Składnia zdania złożonego w języku górnołużyckim, Wrocław 1967.
Vondrák W., Vergleichende slavische Grammatik, t. 2: Formenlehre und Syntax, Göttingen 1928.
Węclewski Z., Słownik grecko-polski, Lwów 1929.
Wikarjak J., Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa 1979.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1985
OPEN ACCESS