Słowa kluczowe
Bułgaria naddunajska
wczesne średniowiecze
dymarki
gospodarka
archeologia
Jak cytować
Abstrakt
W artykule przeanalizowano rozwój metalurgii żelaza na terenach naddunajskiej Bułgarii we wczesnym średniowieczu w kontekście przemian społecznych i gospodarczych zachodzących po upadku świata antycznego. Celem pracy jest określenie poziomu technologicznego produkcji żelaza oraz jej znaczenia dla kształtowania się społeczeństwa bułgarskiego. Autor zastosował metodę historyczno-archeologiczną, wykorzystując dane dotyczące technik hutniczych, organizacji produkcji oraz oddziaływań kulturowych między ludnością barbarzyńską a tradycją rzymsko-tracką. W pracy wykazano, że wczesnośredniowieczna metalurgia żelaza na Bałkanach charakteryzowała się regresją technologiczną w stosunku do okresu antycznego, jednak regres ten miał charakter ogólnoeuropejski i wynikał ze zmian społecznych, a nie wyłącznie z niższego poziomu cywilizacyjnego ludów barbarzyńskich. Szczególną uwagę poświęcono roli słowiańskich i protobułgarskich tradycji produkcyjnych, wykorzystaniu niewielkich pieców dymarskich oraz lokalnych rud darniowych. Autor podkreśla również znaczenie czynników gospodarczych i środowiskowych w organizacji produkcji metalurgicznej. Wnioski pracy wskazują, że rozwój metalurgii żelaza stanowi ważny wskaźnik przemian społeczno-ekonomicznych w procesie formowania się państwa bułgarskiego.
Bibliografia
Althusser L., Balibar E., Czytanie „Kapitału”, Warszawa 1975.
Andreev M., Kolektivna nakazatelna otgovornost na b”lgarskata selska obština prez srednovekovieto, „Vekove” 1977, t. 6, nr 5, s. 13–18.
Andreev M., Angelov D., Istoria na B”lgarskata d”ržava i pravo, Sofija 1959.
Angelov D., Danov Ch., Velkov V., Über einige Probleme der sozialökonomischen und ethnischen Entwicklung im IV–V. Jh. und des Übergangs von der Antike zum Mittelalter im VI–X Jh., „Etudes Historiques” 1970, t. 5, s. 13–55.
Antonova V., Dremsizova C., Prinos k”m arheologičeska karta na šumenski okr”g, „Izvestija na Narodnija Muzej Šumen” 1973, t. 6, s. 89–127.
Coman G., Instalații pentru foc ĭn asezările culturii Dridu ĭn sudul Moldovei, „Danubius” 1970, t. 4, s. 161–184.
Comșa M., Cultura materială veche Româneasca (Așezările din secolele VIII–X de la Bucov-Ploești), București 1978.
Čangova J., Srednovekovnoto selište nad trakijskija grad Sevtopolis. XI–XIV vek, Sofija 1972.
Dimov D., Železodobivaneto v b”lgarskite zemi prez srednovekoveto, „Godišnik na Nacionalnija Politehničeski Muzej” 1972 (1973), t. 2.
Dymaczewski A., Probleme der Anpassung der Slaven an das Kulturmilieu der römischen Provinzen im Lichte archäologischer Materialien [w:] Berichte über den II. Internationalen Kongress für Slawische Archäologie, t. 3, Berlin 1973, s. 161–166. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112535141-023
Evert-Kappesowa H., Studia nad historią wsi bizantyńskiej w VII–IX wieku, Łódź 1963.
Georgiev G.K., Starata železodobivna industrija v B”lgarija, Sofija 1979.
Kropotkin V.V., Ekonomičeskie svjazi vostočnoj Evropy v I tysjačletii našej ery, Moskva 1967.
Kuliszer J., Powszechna historia gospodarcza średniowiecza i czasów nowożytnych, t. 1, Warszawa 1961.
Kurnatowska Z., Osadnictwo wczesnośredniowieczne [w:] Styrmen nad Jantrą (Bułgaria). Badania archeologiczne w latach 1961–1964 i 1967–1968, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1980, s. 69–96.
Kurnatowska Z., Słowiańszczyzna południowa, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977.
Kurnatowska Z., Uwagi na temat agrotechniki słowiańskiej w drugiej połowie I tysiąclecia n.e., „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna” 1978, nr 25, s. 221–229.
Lange O., Teoria reprodukcji i akumulacji, Warszawa 1965.
Lipšic E.E., Vizantijskoe krestjanstvo i slavjanska kolonizacja [w:] Vizantijskij Sbornik, Moskva–Leningrad 1945, s. 96–144.
Lišev S., Za genezisa na feodalizma v B”lgarija, Sofija 1963.
Łowmiański H., Początki Polski, t. 2, Warszawa 1964.
Łowmiański H., Początki Polski, t. 3, Warszawa 1967.
Maghiar N., Olteanu S., Din istoria mineritului in România, București 1970.
Mamzer H., Metalurgia żelaza na terenie północnej Bułgarii we wczesnym średniowieczu, Poznań 1978 (maszynopis pracy doktorskiej).
Mamzer H., Z problematyki badań nad starożytną i wczesnośredniowieczną metalurgią żelaza w Bułgarii, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1976, t. 24, s. 295–305.
Milčev A., Materiali otkriti v zanjatičeskite i t”rgovskite pomeštenija severno ot južnata porta na v”trešnija grad na Pliska [w:] Pliska-Preslav. Proučvanija i materiali, t. 1, Sofija 1979, s. 139–176.
Milčev A., Zur Frage der materiellen Kultur der Slaven und Protobulgaren in den bulgarischen Ländern während des frühen Mittelalters (6.–10. Jh.), „Ethnographisch-Archäologische Zeitschrift” 1967, t. 8, s. 119–150.
Modzelewski K., Historia agrarna średniowiecznego Zachodu: Nowa próba syntezy, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1965, t. 13, s. 185–207.
Popjordanov H., Velkov V., V”lčev A., Krat”k obzor v”rhu periodizacijata i razvitieto na minnoto delo v Balkanskite strani [w:] P”rvi simpozium po istoria na minnoto delo v jugoiztočna Evropa. Sbornik dokladov, t. 2, Varna 1975.
Rusev R., V”rhu tehnologijata na njakoi železni predmeti ot XII–XIII v., „Arheologija” 1961, t. 3, nr 2, s. 8–14.
Russocki S., Spory o istotę i genezę feudalizmu europejskiego, „Kwartalnik Historyczny” 1971, R. 78, s. 404–412.
Swoboda W., Powstanie państwa bułgarskiego w Dolnej Mezji. Słowianie – federaci czy trybutariusze Protobułgarów, „Slavia Occidentalis” 1962, t. 22, s. 49–66.
Trifonov I., Karaivanov S., Šapkareva R., Izsledvane na staro zavar”čno železo, „Godišnik na Sofijskija Universitet. Himičeski Fakultet” 1964, t. 57, s. 19–30.
Vaklinov S., Formirane na starob”lgarskata kultura, Sofija 1977.
Velkov V., Rudodobivane i minno delo v drevna Trakija, „Godišnik na Nacionalnija Politehničeski Muzej” 1972 (1973), t. 2, s. 23–39.
Voznesenskaja G.A., Rezultaty metallografičeskogo izučenija kuznečnych izdelij iz ranneslavjanskogo poselenija Chanska II Kotovskogo rajona Moldavskoj SSR [w:] Rafalovič J.A., Slavjane VI–IX vekov v Moldavii, Kišinev 1972, s. 239–241.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1985
OPEN ACCESS