Ruch narodowowyzwoleńczy Bułgarów w XVII w. a Polacy

Abstrakt

W artykule przeanalizowano związki między bułgarskim ruchem narodowowyzwoleńczym XVII wieku a polityką Rzeczypospolitej wobec Imperium Osmańskiego. Celem pracy jest ukazanie znaczenia Polski w planach wyzwoleńczych Bułgarów oraz przedstawienie miejsca tej problematyki w refleksji słowianofilskiej XIX oraz początku XX wieku. Autor zastosował metodę analizy historycznej i historiograficznej, wykorzystując źródła dotyczące walk Bułgarów przeciw Turkom, działalności politycznej polskich władców oraz publicystyki słowianofilskiej. W pracy wykazano, że polscy publicyści i historycy podkreślali szczególną rolę Polski jako obrońcy narodów słowiańskich, wskazując na znaczenie bitwy pod Warną, walk pod Chocimiem oraz odsieczy wiedeńskiej dla losów Bałkanów. Autor omawia rozwój bułgarskiego ruchu wyzwoleńczego, zwracając uwagę na rolę duchowieństwa prawosławnego, chłopstwa i lokalnych elit w organizowaniu oporu przeciw Imperium Osmańskiemu. Szczególną uwagę poświęcono powstaniom końca XVI i XVII wieku, działalności Piotra Parczewicza na dworze Władysława IV oraz nadziejom Bułgarów na polską pomoc militarną w walce z Turcją. Analiza wykazała, że osłabienie Rzeczypospolitej oraz niepowodzenie planów antytureckiej ligi doprowadziły do stopniowego przeniesienia bułgarskich nadziei politycznych z Polski na Rosję, która od końca XVII wieku zaczęła odgrywać coraz większą rolę w konfliktach z Imperium Osmańskim. Pomimo ograniczonych możliwości realnego wsparcia Polska zajmowała ważne miejsce w świadomości politycznej Bułgarów, a idea solidarności słowiańskiej stała się istotnym elementem interpretacji relacji polsko-bułgarskich.