Słowa kluczowe
ruch narodowy
tożsamość etniczna
monarchia habsburska
odrodzenie narodowe
austroslawizm
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł poświęcony jest genezie i rozwojowi słoweńskiego ruchu narodowego od końca XVIII wieku do Wiosny Ludów oraz procesom kształtowania słoweńskiej tożsamości etnicznej. Celem autora jest wyjaśnienie mechanizmów prowadzących do narodowego przebudzenia Słoweńców w warunkach monarchii habsburskiej. W badaniach zastosowano metodę historyczną, uwzględniającą analizę przemian społecznych, kulturowych i językowych. Autor wykazał, że początki słoweńskiej świadomości etnicznej sięgają tradycji protestanckiej XVI wieku, ale jej odrodzenie nastąpiło dopiero w latach siedemdziesiątych XVIII stulecia. Szczególne znaczenie miały działania na rzecz rozwoju języka literackiego, edukacji i kultury narodowej. Stwierdzono, że ruch narodowy miał charakter elitarny i obejmował głównie środowiska inteligenckie oraz duchowieństwo, podczas gdy większość ludności stanowili chłopi. Brak własnej tradycji państwowej sprzyjał dominacji postaw umiarkowanych i lojalistycznych wobec monarchii Habsburgów. Do 1848 roku ruch nie formułował daleko idących postulatów politycznych, koncentrując się na obronie języka i kultury. Z przeprowadzonej analizy wynika, że kształtowanie słoweńskiej tożsamości narodowej było procesem stopniowym, opartym przede wszystkim na czynnikach kulturowych i językowych.
Bibliografia
Barac A., Literatura narodów Jugosławii, Wrocław 1969.
Boi I. i inni (opr.), Istorija Jugoslavije, Beograd 1973.
Briefwechsel zwischen Dobrovsky und Kopitar 1808–1828, Berlin 1885.
Čurkina I. V., Jernej Kopitar i piervye russkie slavisty [w:] Študie z dejín svetovej slavistiky do polovice 19. storočia, Bratislava 1978, s. 371–392.
Čurkina I. V., Matija Majar Ziljski, Ljubljana 1974.
Čurkina I. V., Slovenskoe nacionalno-osvoboditelnoe dviženie v XIX v. i Rossija, Moskva 1978.
Grafenauer B., The national development of the Carinthian Slovenes, Ljubljana 1946.
Grafenauer B., Zgodovina slovenskega naroda, t. 5, Ljubljana 1962.
Gruden J., Zgodovina slovenskega naroda, Celje 1912.
Gruden J., Spomin na Francose, „Zbornik Matice Slovenske” 1911, t. 13, s. 1–18.
Gspan A., Legiša L., Zgodovina slovenskega slovstva, Ljubljana 1956.
Kardelj E., Razvoj slovenskog nacionalnog pitanja, Beograd 1958.
Kidrič F., Dobrovský in slovenski preporod njegove dobe, Ljubljana 1930.
Kopitarjeva spomenica, Ljubljana 1880.
Kos M., Istorija slovenaca od doseljenja do petnaestog veka, Beograd 1960.
Kudělka V., Vznik a vývoj jihoslovanské slavistiky do poloviny 19. století [w:] Študie z dejín svetovej slavistiky do polovice 19. storočia, Bratislava 1978, s. 402–403.
Legiša L., A. Slodnjak, Zgodovina slovenskega slovstva, t. 2, Ljubljana 1959.
Lejlovskaja I. I., Illirizm. K istorii horvatskogo nacionalnogo vozroždenija, Moskva 1968.
Peters E., Poizkus ilirizma pri Slovencih 1835–1849, Ljubljana 1939.
Pogonowski J., Iliryzm i Słowiańszczyzna. Studium nad odrodzeniem chorwackim, Lwów 1924.
Prelog M., Slavenska renesansa, Zagreb 1924.
Prijatelj I., Borba za individualnost slovenskega knjievnega jezika v letih 1848–1857, Ljubljana 1937.
Rupel M., Slovenski protestantski pisci, Ljubljana 1934.
Senkowska-Gluck M., Rządy napoleońskie w Ilirii 1809–1813, Wrocław 1980.
Skowronek J., Tanty M., Wasilewski T., Historia Słowian południowych i zachodnich, Warszawa 1977.
Slodnjak A., Slovenske slovstvo, Ljubljana 1968.
Šesták M., Slovinci [w:] Evropská národní hnutí v 19. století. Společenské předpoklady vzniku novodobých národů, red. M. Hroch, Praha 1986, s. 147–149.
Tanty M., Panslawizm, carat, Polacy, Warszawa 1970.
Volkov V. K., K voprosu o proishodenii terminov pangermanizm, panslavizm [w:] Slavjano-germanskie kulturnye svjazi i otnošenija, Moskva 1969.
Wendel H., Der Kampf der Südslaven um Freiheit und Einheit, Frankfurt a. Main 1925.
Wereszycki H., Pod berłem Habsburgów. Zagadnienia narodowościowe, Kraków 1975.
Zwitter F., Problem narodnega preroda pri južnih slovenih v Avstriji: legitimizem in narodnostno načelo, „Zgodovinski časopis” 1955, t. 9, nr 1–4, s. 162–169.
Zwitter F., Slovensko politični prerod XIX. stoletija v okviru evropske nacionalne problematike, „Zgodovinski časopis” 1964, t. 18, s. 75–153.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1993
OPEN ACCESS