Słowa kluczowe
ruch narodowy
Wiosna Ludów
autonomia słoweńska
Młodosłoweńcy
monarchia habsburska
Jak cytować
Abstrakt
W artykule przeanalizowano genezę, założenia i ewolucję programu „Zjednoczonej Słowenii” - pierwszego nowoczesnego programu politycznego słoweńskiego ruchu narodowego. Celem pracy jest przedstawienie okoliczności jego powstania oraz znaczenia dla rozwoju słoweńskiej świadomości politycznej. Autor zastosował metodę historyczną, opierając się na analizie procesów narodotwórczych zachodzących w monarchii habsburskiej. Badania wykazały, że program powstał w okresie rewolucji 1848 roku i zakładał zjednoczenie wszystkich ziem słoweńskich w jedną autonomiczną jednostkę administracyjną posiadającą własny parlament. Wskazano, że był on odpowiedzią na rozproszenie Słoweńców między kilka krajów koronnych i na zagrożenia wynikające z nacjonalizmu niemieckiego oraz węgierskiego. Autor podkreśla, że idea „Zjednoczonej Słowenii” stała się centralnym celem słoweńskiego ruchu narodowego, ale nie została zrealizowana do końca istnienia monarchii. W okresie autonomicznym program odżył w zmodyfikowanej formie i był propagowany przez środowisko „Młodosłoweńców”, m.in. podczas masowych zgromadzeń politycznych.
Bibliografia
Batowski H., Rozpad Austro-Węgier 1914–1918, Kraków 1982.
Cetnarowicz A., Słoweński ruch narodowy i jego stosunek do spraw polskich 1848–1879, Kraków 1990.
Cetnarowicz A., Słoweński ruch narodowy w pierwszych latach ery konstytucyjnej monarchii habsburskiej (1860–1866), „Studia Polono-Danubiana et Balcanica”1988, t. 3, s. 53–58.
Chlebowczyk J., O prawie do bytu małych i młodych narodów. Kwestia narodowa i procesy narodotwórcze we Wschodniej Europie Środkowej w dobie kapitalizmu, Warszawa 1983.
Gestrin F., V. Melik, Slovenska zgodovina 1792–1918, Ljubljana 1966.
Gorše M., Doktor Valentin Zarnik, Ljubljana 1940.
Granda S., Graška „Slovenija” v letu 1848/49, „Zgodovinski časopis”1973, t. 27, s. 45–84.
Hantsch H., Die Nationalitätenfrage im alten Österreich, Wien 1953.
Kardelj E., Razvoj slovenskega narodnega vprašanja, Ljubljana 1957.
Korunić P., Jugoslovenska ideologija u hrvatskoj i slovenskoj politici. Hrvatsko-slovenski politički odnosi 1848–1870, Zagreb 1986.
Lončar D., Dr. Janez Bleiweis in njegova doba, Ljubljana 1910.
Lončar D., Politično življenje Slovencev, Ljubljana 1921.
Mal J., Zgodovina slovenskega naroda, Celje 1928.
Melik V., O nekaterih vprašanjih slovenske politike v začetku šestdesetih let 19 stoletja, „Zgodovinski časopis”1965, t. 18, s. 155–171.
Melik V., Slovenska politika ob začetku dualizma, „Zgodovinski časopis”1968, t. 22, s. 25–49.
Melik V., Slovensko narodno gibanje za časa taborov, „Zgodovinski časopis”1969, t. 23, s. 75–88.
Novak V., Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva, Beograd 1925.
Pleterski J., Narodna in politična zavest na Koroškem, Ljubljana 1965.
Prijatelj J., Duševni profili slovenskih preporoditeljev, Ljubljana 1935.
Prijatelj J., Slovenska kulturnopolitična in slovstvena zgodovina 1848–1895, t. 1–2, Ljubljana 1955–1956.
Stanojević S., Narodna enciklopedija S.H.S., t. 4, Zagreb 1929.
Vilfan S., Pravna zgodovina Slovencev, Ljubljana 1961.
Vošnjak J., Spomini, Ljubljana 1982.
Wendel H., Der Kampf der Südslaven um Freiheit und Einheit, Frankfurt a. Main 1925.
Wereszycki H., Pod berłem Habsburgów. Zagadnienia narodowościowe, Kraków 1975.
Zorn T., A. Einspieler in slovensko politično gibanje na Koroškem v 60 letih 19 stoletja, „Zgodovinski časopis”1969, t. 23, s. 31–51.
Zwitter F., J. Šidak, V. Bogdanov, Les problemes nationaux dans la monarchie des Habsbourg, Beograd 1960.
Zwitter F., Les problemes nationaux dans la monarchie des Habsbourg, Beograd 1960.
Zwitter F., Nekaj problemov okrog jugoslovanskega kongresa v Ljubljani leta 1870, „Zgodovinski časopis”1962, t. 16, s. 145–170.
Zwitter F., Prebivalstvo na Slovenskem od XVIII stoletja do današnjih dni, Ljubljana 1936.
Zwitter F., Slovenci in habsburška monarhija, „Zgodovinski časopis”1967, t. 21, s. 49–67.
Zwitter F., Slovenci [w:] Hroch M., Evropská národní hnutí v 19. století. Společenské předpoklady vzniku novodobých národů, Praha 1986, s. 51–59.
Zwitter F., Slovenski politični prerod XIX stoletja v okviru evropske nacionalne problematike, „Zgodovinski časopis”1965, t. 18, s. 75–153.
Zwitter F., The Slovens and the Habsburg Monarchy, „Austrian History Yearbook”1967, t. 56, s. 159–188. DOI: https://doi.org/10.1017/S0067237800018762
Žaček V., Češi a Jihoslovane v minulosti, Praha 1975.
Žaček V., Slovanský sjezd u Praze roku 1848, Praha 1958.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1993
OPEN ACCESS