Abstrakt
Przedmiotem artykułu jest geneza, przebieg i skutki zjazdu neosłowiańskiego, który odbył się w Sofii w lipcu 1910 roku. Celem autora jest określenie znaczenia tego wydarzenia dla rozwoju idei neoslawizmu i współpracy słowiańskiej w Bułgarii. W pracy zastosowano metodę historyczną, analizując kontekst polityczny ruchu słowianofilskiego i jego ewolucję w Bułgarii oraz Rosji. Autor wykazuje, że neoslawizm wyrastał z wcześniejszych tradycji słowianofilskich i panslawistycznych, odgrywających istotną rolę w procesie wyzwolenia Bułgarii spod panowania osmańskiego. Badania wskazują jednak, że mimo znaczenia ideowego i politycznego ruch ten nie zdołał zdobyć trwałego wpływu na życie polityczne Bułgarii. Zjazd w Sofii miał służyć wypracowaniu wspólnej platformy współpracy narodów słowiańskich, lecz zakończył się niepowodzeniem z powodu rozbieżnych interesów politycznych uczestników oraz braku porozumienia w kwestiach dalszych działań politycznych i kulturalnych. Autor podkreśla, że fiasko obrad przyspieszyło rozpad ruchu neosłowiańskiego. Zjazd sofijski stanowił kulminację i zarazem początek końca neoslawizmu jako realnego projektu integracyjnego w świecie słowiańskim.
Bibliografia
„Biblioteka Warszawska” 1910, nr 8.
Centralnyj Gosudarstwiennyj Istoričeskij Arhiv, Leningrad, zesp. 1282, jedn. arch. 819, dok. k.420.
„Dziennik Poznański” 1910, nr 155, 157, 158.
„Národní Listy” 1911, nr 112.
„Nasza Przyszłość” 1908, nr 7.
„Nowa Reforma” 1910, nr 319, 332.
„Świat Słowiański”, nr 2 (1910), nr 8 (1911).
Bobčev S. S., Deseti godišni. Otčet na Slavianskoto Blagotvoritelno Družestvo v B"lgarija, Sofija 1910.
Bobčev S. S., Minalata slavianska godina, „B"lgarska Sbirka” 1909, t. 16, nr 2, s. 89–98.
Bobčev S. S., Slavianskijat sabor v Sofija, „B"lgarska Sbirka” 1910, t. 17, nr 5, s. 285–289.
Bobčev S. S., Slaviansko edinenie na naučno-kulturna počva, „B"lgarska Sbirka” 1909, t. 16, nr 7, s. 425–429.
Drinov M. S., Bolgarija nakanune eja pogroma, „Slavianskij Sbornik”, t. 2, S. Pietierburg 1877, s. 23–45.
Giza A., Neoslawizm i Polacy 1906–1910, Szczecin 1984.
Giza A., Słowianofile rosyjscy wobec kryzysu bałkańskiego 1875–1878, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1982.
Giza A., Słowianofile rosyjscy wobec sprawy bułgarskiej 1876 r., „Przegląd Humanistyczny” 1979, t. 6, s. 75–86.
Giza A., Zjazd neosłowiański w Pradze 1908 r., „Przegląd Zachodniopomorski” 1982, t. 1–2, s. 141–155.
Grabowski T. S., S. S. Bobczew, historyk, publicysta i słowianofil bułgarski. Szkic historyczno-literacki, Kraków 1910.
Grzegorzewski J., Spółczesna Bułgaria, Lwów 1888.
Kramař K., Na obranu slovanské politiky, Praha 1926.
Kulakovskij P. A., Slavianskij sezd v Sofii, S. Pietierburg 1911.
Nikitin S. A., Slavianskie komitety v Rossii v 1858–1876 godah, Moskva 1960.
Skowronek J., M. Tanty, T. Wasilewski, Historia Słowian południowych i zachodnich, Warszawa 1977.
Tanty M., Rosja wobec wojen bałkańskich 1912–1913 r., Warszawa 1970.
Wasilewski T., Historia Bułgarii, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970.
Wieczorkiewicz P. P., Udział Polaków w ruchu neosłowiańskim a stosunki polityczne polsko-rosyjskie 1908–1910, „Pamiętnik Słowiański” 1978, t. 28, s. 151–166.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1993
OPEN ACCESS