Abstrakt
Autor omawia rozwój i religijne znaczenie kultu Herosa Trackiego (lokalnego bóstwa przedstawianego jako jeździec na koniu) na przykładzie Odessos – starożytnego greckiego, a później rzymskiego miasta. Celem artykułu jest wyjaśnienie pochodzenia tego kultu, jego związków z tradycją tracką i zmian, jakie zaszły pod wpływem kultury greckiej oraz rzymskiej. Autor zastosował metodę historyczno-archeologiczną. Przeanalizował pozostałości budowli sakralnych, zabytki wotywne, reliefy i wyniki badań wykopaliskowych. Szczególną uwagę poświęcił sanktuarium Herosa Trackiego i Bendidy odkrytemu w południowo-zachodniej części miasta. Omówił jego lokalizację, plan i wyposażenie, zwłaszcza znalezione tam marmurowe reliefy oraz terakotowe figurki. Zdaniem badacza miejsce to funkcjonowało jako ośrodek kultowy przed przybyciem greckich kolonistów. Po założeniu przez nich Odessos zachowało ono swoją rolę – Bendidę utożsamiono z Artemidą, a elementy religii trackiej przenikały do świata greckiego. Analiza materiału archeologicznego potwierdza szerokie rozpowszechnienie kultu Herosa Trackiego w mieście i jego współistnienie z kultami bóstw greckich oraz rzymskich. Proces ten odzwierciedlał zjawisko synkretyzmu religijnego charakterystycznego dla prowincji bałkańskich. Zdaniem autora kult Herosa Trackiego zachował swoją odrębność i jednocześnie został dostosowany do zmienionych warunków społeczno-kulturowych.
Bibliografia
Dobruski V., Materiali po arheologijata na Bălgarija, „Arheologičeski Izvestija na Narodnija Muzej v Sofija” 1907, t. 1, s. 178–187.
Gerasimov T., Kultovata statuja na velikija bog Darzalas v Odesos, „Izvestija na Arheologičeskoto Družestvo gr. Varna” 1951, t. 8, s. 65–72.
Gerasimov T., Njakolko moneti i medalioni ot Filipopol, „Godišnik na Plovdivskata Narodna Biblioteka i Muzej” 1931–1934, s. 127–138.
Kacarov G., Bendida, „Izvestija na Bălgarskoto Istoričesko Družestvo” 1906, t. 2, s. 30–40.
Kazarov G., Die Denkmäler des thrakischen Reitergottes in Bulgarien, Budapest 1938.
Majewski K., Le sanctuaire thrace et gréco-romain d’Apollon Kendrisos à Philippopolis, „Thracia” 1977, t. 4, s. 189–206.
Mihailov G., Inscriptiones Graecae in Bulgaria repertae, Sofia 1956.
Mihailov G., Inscriptiones Graecae in Bulgaria repertae, Sofia 1968.
Mikov V., Trakijski nakitni predmeti ot V–IV vek pr.n.e., „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1950, t. 17, s. 143–152.
Mikov V., Trakijski tip fibuli, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1930–1931, t. 6, s. 171–184.
Mirčev M., Antični pametnici ot Severoiztočna Bălgarija, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1950, t. 17, s. 208–218.
Mirčev M., Antični pametnici ot Varna i Varnensko, „Godišnik na Narodnija Muzej” 1943, t. 7, s. 239–254.
Mirčev M., Razkopki na trakijskoto selište kraj s. Galata, „Izvestija na Varnensko Arheologičeskoto Družestvo” 1952, t. 9, s. 1–32.
Mirčev M., Sbirka ot terakoti v Muzeja na gr. Varna, „Izvestija na Arheologičeskoto Družestvo na gr. Varna” 1956, t. 10, s. 25–40.
Mirčev M., Za antičnite hramove v Odesos, „Izvestija na Narodnija Muzej — Varna” 1967, t. 3, z. 18, s. 21–38.
Pick B., Die antiken Münzen von Dacien und Moesien, Berlin 1910.
Škorpil H., Mogili, Plovdiv 1898.
Škorpil H., Odesos i Varna, „Izvestija na Varnensko Arheologičesko Družestvo” 1910, t. 3, s. 12–24.
Škorpil H., Razkopki na mogili do gr. Varna, „Izvestija na Arheologičeskoto Družestvo gr. Varna” 1909, t. 2, s. 8–18.
Szubert W., On the Depiction of Sacred Architecture on Coins from Lower Moesia and Thrace, „Archeologia” 1978, t. 29, s. 35–45.
Szubert W., On the Sanctuaries of Lower Moesia and Northern Thrace, „Archeologia” 1977, t. 28, s. 49–54.
Tončeva G., Arhaični materiali ot Odesos, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” (IAI)1967, t. 30, s. 157–178.
Tončeva G., Le sanctuaire du Héros [w:] Actes du IIe Congrès International des Études Balkaniques et Sud-Est Européennes, red. M. Berza, Sofia 1970, s. 353–364.
Tončeva G., Prinos kăm ikonografijata na velikija bog na Odesos, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1952, t. 16, s. 83–92.
Tončeva G., Razkopkite na 5-te mogili kraj s. Galata, „Izvestija na Arheologičeskoto Družestvo gr. Varna” 1954, t. 8, s. 49–60.
Tončeva G., Trakijskoto vlijanie v Odesos, „Izvestija na Arheologičeskoto Družestvo gr. Varna” 1956, t. 10, s. 51–66.
Tončeva G., Za datiraneto na svetilišteto kraj s. Galata, „Izvestija na Narodnija Muzej — Varna” 1968, t. 4, z. 19, s. 21–28.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1984
OPEN ACCESS