Abstrakt
Autorka podjęła problem chronologii zabytków związanych z kultem Mitry – bóstwa wywodzącego się z tradycji irańskiej – odkrytych w Mezji Dolnej i Tracji. Celem artykułu jest uporządkowanie materiału archeologicznego oraz określenie czasu pojawienia się i rozwoju mitraizmu w prowincjach naddunajskich. Autorka zastosowała metodę historyczno-archeologiczną i ikonograficzną. Analizie poddała zabytki rzeźbiarskie, reliefy, inskrypcje i dane epigraficzne, porównując je z materiałem pochodzącym z innych prowincji Imperium Rzymskiego. Autorka omówiła najważniejsze typy przedstawień Mitry i ich związki z ośrodkami kultowymi we Frygii, Kapadocji oraz Italii. Przedstawiła rozwój ikonografii mitraicznej i wykazała, że najstarszy zabytek tego typu odkryty na ziemiach bułgarskich pochodzi z początku II wieku. Analiza materiału wskazuje, że głównym propagatorem kultu była armia rzymska, zwłaszcza legiony stacjonujące nad dolnym Dunajem. Rozwój kultu Mitry pozostawał w ścisłym związku z organizacją rzymskiego systemu obronnego. Omówione wyniki badań pozwalają lepiej określić tempo rozpowszechniania się mitraizmu i jego znaczenie w życiu religijnym prowincji naddunajskich w II oraz III wieku n.e.
Bibliografia
Becatti G., Scavi di Ostia, Roma 1954.
Campbell L., Typology of Mithraic Tauroctones, „Berytus” 1954, t. 11, s. 17–60.
Cumont F., Textes et monuments figurés relatifs aux mystères de Mithra (MMM), Bruxelles 1899.
Najdenova V., La propagation des cultes orientaux en Bulgarie, [w:] Actes du Premier Congrès International des Études Balkaniques et Sud-Est Européennes, red. M. Berza, Sofia 1970, s. 177–180.
Najdenova V., Mithraic Studies in Bulgaria, „Journal of Mithraic Studies” 1976, t. 1, z. 1, s. 99–103.
Najdenova V., The Cult of Juppiter Dolichenus in Lower Moesia and Thrace, „Bulgarian Historical Review” 1977, t. 1, s. 69–82.
Patsch C., Der Kampf um den Donauraum unter Domitian und Traian, Wien 1937.
Saria B., Razvitak mitrejske kultne slike u dunavskim oblastima, „Starinar” 1923, ser. 2, t. 3, s. 33–88.
Squarciapino M., I culti orientali ad Ostia, Leiden 1962. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004296107
Squarciapino M., The Ostian Mithraeum, [w:] Mithraism in Ostia: Mystery Religion and Christianity in the Ancient Port of Rome, red. S. Laeuchli, Evanston 1967, s. 9–21.
Vermaseren M., Corpus Inscriptionum et Monumentorum Religionis Mithriacae, Nijhoff 1960, nr 2237.
Vermaseren M., Mithras, the Secret God, London 1963.
Zlatkovskaja T., Mezija v I–II vekah našej ery, Moskva 1951.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1984
OPEN ACCESS