Abstrakt
Autor przedstawił obraz Mezji zawarty w Codex Theodosianus – rzymskim zbiorze praw ogłoszonym w 438 r. n.e. za panowania cesarza Teodozjusza II. Celem artykułu jest określenie, jakie problemy militarne, społeczne i gospodarcze Mezji znalazły odzwierciedlenie w ustawodawstwie cesarskim oraz w jakim stopniu przepisy prawne odpowiadały rzeczywistej sytuacji na tzw. pograniczu Cesarstwa. Autor zastosował metodę historyczno-prawną, analizując konstytucje zawarte w Kodeksie Teodozjusza i konfrontując je z danymi archeologicznymi, epigraficznymi oraz przekazami autorów późnoantycznych. Analiza wykazała, że zagadnienia dotyczące Mezji pojawiają się w trzydziestu cesarskich aktach prawnych wydanych od czasów Konstantyna Wielkiego po okres panowania Teodozjusza II. Najwięcej przepisów powstało za rządów Walentyniana I i Teodozjusza I Wielkiego, głównie w okresach nasilonego zagrożenia ze strony barbarzyńców. Autor zwrócił uwagę na regulacje dotyczące obrony granicy, organizacji wojska, funkcjonowania administracji prowincjonalnej i zakazów współpracy mieszkańców z barbarzyńcami. Wykazał, że ustawodawstwo cesarskie stanowiło odpowiedź na konkretne problemy pogranicza, takie jak najazdy Gotów, kryzysy administracyjne czy trudności gospodarcze. Jednocześnie podkreślił, że przepisy nie zawsze były skutecznie egzekwowane, o czym świadczą m.in. utrzymujące się kontakty ludności prowincji z plemionami barbarzyńskimi.
Bibliografia
Codex Theodosianus, red. Th. Mommsen, P. M. Meyer, Berolini 1905.
Codex Theodosianus, red. G. Haenel, Bonnae 1842.
Fontes Latinae Historiae Bulgaricae, red. I. Dujčev, M. Vojnov, B. Gerov, V. Velkov, Sofija 1958.
Kalinka E., Antike Inschriften aus Bulgarien, Wien 1906.
Boyd W., The Ecclesiastical Edicts of the Theodosian Code, New York 1905.
Dziewulski W., Zwycięstwo chrześcijaństwa w świecie starożytnym, Wrocław 1969.
Jolowicz H., Historical Introduction to the Study of Roman Law, Cambridge 1961.
Jones A., The Cities of the Eastern Roman Provinces, Oxford 1971.
Jones A., The Later Roman Empire, 284–602. A Social, Economic, and Administrative Survey, t. 1–2, Oxford 1964.
Modzelewski K., Italia barbarzyńska [w:] Italia, red. E. Tabaczyńska, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1980, s. 151–180.
Mrozek S., Dewaluacja pieniądza w starożytności grecko-rzymskiej, Wrocław 1980.
Velkov V., Gradăt v Trakija i Dakija prez kăsnata antičnost (IV–VI v.), Sofija 1959.
Velkov V., La construction en Thrace à l’époque du Bas-Empire, „Archeologia”1958, t. 10, s. 124–138.
Velkov V., Po njakoi problemi na kăsnoantičnoto selo v Trakija, „Istoričeski Pregled”1956, t. 12, z. 5, s. 87–98.
Velkov V., Rannovizantijska Trakija i Dakija [w:] Istorija na Bălgarija, t. 1: Părvobitno-obštinen i robovladelski stroj. Trakijci, red. D. Kosev et al., Sofija 1979, s. 372–398.
Velkov V., Seloto i gradăt v Trakija i Dakija prez IV–V v., „Istoričeski Pregled”1956, t. 11, z. 4, s. 31–58. DOI: https://doi.org/10.1108/eb011530
Więckowski S., Julian Apostata jako administrator i prawodawca, Warszawa 1935.
Zakrzewski K., Upadek ustroju municypalnego w Późnym Cesarstwie Rzymskim [w:] tegoż, U schyłku świata antycznego, Warszawa 1964, s. 120–148.
Zeiller J., Les origines chrétiennes dans les provinces danubiennes de l’Empire Romain, Paris 1918.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1984
OPEN ACCESS