Słowa kluczowe
fortyfikacje
wczesne Bizancjum
Morze Czarne
Kaliakra
architektura obronna
limes nadczarnomorski
Jak cytować
Abstrakt
Autorka przedstawiła charakterystyczne cechy fortyfikacji nadczarnomorskich Tracji w okresie wczesnobizantyjskim i ich miejsce w systemie obronnym wschodniej części cesarstwa. Celem artykułu jest określenie najważniejszych rozwiązań architektonicznych stosowanych w umocnieniach i wyjaśnienie ich funkcji militarnej. Autorka zastosowała metodę historyczno-archeologiczną. Przeanalizowała relikty fortyfikacji, wyniki badań wykopaliskowych i opracowania dotyczące architektury obronnej. Szczególną uwagę poświęciła systemowi umocnień wzdłuż zachodniego wybrzeża Morza Czarnego i trasy łączącej Histrię z Konstantynopolem. Omówiła charakterystyczny typ fortyfikacji zamykających dostęp do skalistych cypli i półwyspów pojedynczym murem z bramą oraz flankującymi basztami. Analiza wykazała, że wykorzystanie naturalnych walorów terenu pozwalało ograniczyć długość murów i zwiększyć skuteczność obrony. Rozwój tego typu umocnień był odpowiedzią na zmieniające się zagrożenia militarne późnego antyku. Od końca IV wieku n.e. nadczarnomorskie miasta Tracji stały się ważnymi punktami obrony Konstantynopola i jego zaplecza gospodarczego.
Bibliografia
Baldwin E., Architectural Symbolism of Imperial Rome and the Middle Ages, Princeton 1956.
Balkanska A., Stroitelen nadpis ot kăsnoantičnata krepost Tirisa na nos Kaliakra, „Arheologija” 1974, t. 16, z. 1, s. 66–72.
Beševliev V., Antičnata toponomija u nas kato istoričeski izvor, „Izvestija na Instituta za Bălgarski Ezik” 1954, t. 3, s. 343–360.
Beševliev V., Iz kăsnoantičnata i srednovekovna geografija na Severoiztočna Bălgarija, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1962, t. 25, s. 1–8.
Biernacka-Lubańska M., Numizmatyczne źródła ikonograficzne do rzymskiego budownictwa obronnego z terenu północnej Tracji, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1978, t. 26, z. 4, s. 445–463.
Biernacka-Lubańska M., Rzymskie i wczesnobizantyjskie wodociągi z obszaru Mezji Dolnej i północnej Tracji, Wrocław 1976.
Blake M., Ancient Roman construction in Italy from the Prehistoric Period to Augustus, Washington 1947.
Concev D., Die Festungsmauer von Nesebăr, „Archäologischer Anzeiger” 1959, t. 74, s. 20–36.
Dimitrov D., Nov prinos kăm văprosa za kulturnite otnošenija na Trakija i Troja prez vtorata polovina na treto hiljadoletie, „Belomorski Pregled” 1942, t. 1, s. 149–156.
Dimitrov M., Arheologičeski razkopki na krepostni steni na Dionizopol (Balčik), „Izvestija na Okrăžnija Istoričeski Muzej i Bălgarsko Istoričesko Družestvo, Grad Tolbuhin” 1973, t. 1, s. 183–192.
Gerasimov T., Moneta na grad Filipopol s izobraženie na edin ot hălmovete mu, „Godišnik na Narodna Biblioteka i Muzej Plovdiv” 1937–1939 (1940), s. 161–166.
Histria. Monografia arheologică, red. E. Condurachi, Bucureşti 1954.
Jakobson A. L., Rannosrednovekovyj Chersones, „Materialy i Issledovanija po Archeologii SSSR” 1959, t. 63, s. 7–150.
Jakobson A. L., Srednovekovnyj Chersones (XII–XIV vv.), „Materialy i Issledovanija po Archeologii SSSR” 1960, t. 64, s. 5–180.
Kitov G., Kaliakra prez antičnostta i srednovekovieto, „Godišnik na Sofijskija Universitet, Filosofsko-Istoričeski Fakultet” 1972, t. 64, z. 3, s. 3–21.
Kitov G., Rannovizantijska krepost v letovišteto „Rusalka” na Černo More, „Muzei i Pametnici na Kulturata” 1971, t. 11, z. 3, s. 9–15.
Kuzev A., Srednovekovnata krepost na grad Varna, „Izvestija na Bălgarskoto Arheologičesko Družestvo” 1961, t. 12, s. 111–126.
Madara. Razkopki i proučvanija, t. 1, red. G. Kacarov, Sofija 1934.
Majewski K., Kultura rzymska w Bułgarii, Wrocław 1969.
Mirčev M., Tončeva G., Dimitrov D., Bizone–Karvuna, „Izvestija na Arheologičeskoto Družestvo văv Varna” 1962, t. 23, s. 21–28.
Mušmov N., Antičnite moneti na Balkanskija poluostrov i monetite na bălgarskite care, Sofija 1912.
Nessèbre, red. D. P. Dimitrov, Sofija 1969.
Ovčarov D., Arheologičeski aspekti na bălgarskata srednovekovna fortifikacija, „Voennoistoričeski Sbornik” 1973, t. 42, z. 1, s. 62–74.
Ovčarov D., Rannovizantijsko krepostno stroitelstvo po našite zemi (IV–VII v.), „Izvestija na Bălgarskoto Istoričesko Družestvo” 1974, t. 29, s. 223–236.
Šašel J., Viae militares, [w:] Studien zu den Militärgrenzen Roms : Vorträge des 10. Internationalen Limeskongresses in Xanten/Nijmegen, Köln–Bonn 1977, t. 2, s. 235–244.
Stančeva M., V predelite na Rimska imperija, [w:] Za minaloto i bădeščeto na Sofija, red. M. Stančeva, Sofija 1976, s. 7–23.
Todorov J., Le grandi strade romane in Bulgaria, Roma 1937.
Ward-Perkins J. B., Architettura romana, Venezia 1974.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1984
OPEN ACCESS