Dopuszczalność ulepszania natury ludzkiej (enhancement)

Main Article Content

Justyna Holocher
Urszula Kosielińska-Grabowska


The paper presents moral and legal aspects of the human’s nature enhancement in the context of answering the questions to what extent and to whom the modern technologies may be applied, which purpose is not the recovery (therapy), but the improvement of natural human potential by increasing the strength, endurance, immunity, physical fitness and human’s  ability to regenerate, as well as by improving the cognitive capacities in the  form of the betterment of human thinking and memory. The problems of  enhancement are associated with the movement of transhumanism, which postulates the perfecting of a man and assumes the possibility to control more and more the domains of human activities, both physical and intellectual. In  finding the answer to the question of the limits of moral acceptance for the  enhancement of human nature, we analyze the cases of a soldier and  sportsman, which illustrate the most important problems of the issue. The  choice of such examples was due to the belief that social function and the types of activity connected with the exercise of these professions are very important for the determination of the acceptable limits of human enhancement. In our opinion the determination of the limit should be made by referring to the types of activity, based on the division of human activities elaborated by A. MacIntyre. According to MacIntyre, in the case of human activities known as practices, a man achieves internal goods, which define the practice and can only be achieved by improving human skills/abilities. While the external goods, like fame, money or prestige, do not belong to the essence of a practice. For these goods can be achieved both through honest work and self-improvement, and by the fraud. After considering a number of theoretical and practical problems, we argue for the thesis that the admissibility of artificial enhancements and the establishment of its acceptable limits are to be resolved by determining whether a given activity is oriented to achieve essential goods, like life, health or national security, which constitute the moral or social good (in such cases the use of enhancements sometimes will be even a duty), or this activity merely consist in the practice of virtues for the moral improvement of man, which should be made exclusively by using the natural human potential. Thus, the limit of the morally acceptable enhancement of the human nature is to be Dopuszczalność ulepszania natury ludzkiej (enhancement determined (at the stages of law-making and law-application) by indicating the nature of a given activity, its social function and importance, and therefore  its moral or social significance.


Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Holocher, J., & Kosielińska-Grabowska, U. (2015). Dopuszczalność ulepszania natury ludzkiej (enhancement). ETHICS IN PROGRESS, 6(1), 85-118.
Core topics-related articles


  1. Ach, J. 2006. Arnd Pollmann. Berlin: Münster.
  2. Anonymous, 2012. “Universal Soldier: Pentagon Eyes Limb-Regenerating Super-Troopers?”. Dostęp (URL):
  3. Annas, C. & Annas, G. 2009. “Enhancing the Fighting Force: Medical Research on American Soldiers.” Journal of Contemporary Health Law and Policy XXV: 1-20.
  4. Bayertz, K. 2011. “Die menschliche Natur und ihr Wert”. Preprints of the Centre for Advanced Study in Bioethics 16, Münster.
  5. Bielitzki, J. 2002. Enhancing Human Performance in Combat. Dostęp (URL):
  6. Bleich, A., Siegel, B., Garb, R., & Lerer, B. 1986. “Post-Traumatic Stress Disorder Following Combat Exposure: Clinical Features and Psychopharmacological Treatment.” The British Journal of Psychiatry 149: 365-369.
  7. BMA. 2014. Boosting Your Brainpower: Ethical Aspects of Cognitive Enhancements. A discussion paper from the the British Medical Association. Dostęp:
  8. Bostrom, N., & Roache R., 2008. „Ethical Issues in Human Enhancement.” In J. Ryberg, T. Petersen, & C. Wolf (eds.), New Waves in Applied Ethics. Michigan: Palgrave Macmillan: 120-152.
  9. Bostrom, N., & Sandberg, A. 2009. “The Wisdom of Nature: An Evolutionary Heuristic for Human Enhancement.” In N. Bostrom & A. Sandberg (eds.), Enhancing Humans. Oxford: Oxford University Press: 375-416.
  10. Brantigan, C., Brantigan, T. & Joseph, N. 1982. „Effect of Beta Blockade and Beta Stimulation on Stage Fright.” American Journal of Medicine 72: 88-94.
  11. Browne, A., LaChance, V., & Pipe, A. 1999. “The Ethics of Blood Testing As an Element of Doping Control in Sport.” Medicine and Science in Sports and Exercise 31: 497-50.
  12. Burnam-Fink, M. 2011. The Rise and Decline of Military Human Enhancement. Dostęp (URL):
  13. Camporesi, S. 2008. “Oscar Pistorius, Enhancement and Post-Humans.” Journal of Medical Ethics 34(9): 639.
  14. Chrostowski, K. 2005. “Doping genowy-nowe zagrożenie dla sportu”. Sport Wyczynowy 9-10 (489-490): 91-99.
  15. Chyrowicz, B. 2002. Etyczne aspekty ingerowania w ludzką psychikę. Lublin: TN KUL 2002
  16. Chyrowicz, B. 2002. “O ingerencji w ludzką psychikę i kontrowersyjnych korzyściach utraty autonomii”. W B. Chyrowicz (red. naukowa), Etyka i technika. Etyczne aspekty ingerowania w ludzką psychikę. Lublin: TN KUL: 87-105.
  17. Chyrowicz, B. 2004. “O ingerencji w ludzką psychikę i kontrowersyjnych korzyściach naruszenia ludzkiej autonomii”. W J. Brzeziński & M. ToeplitzWiniewska (red. naukowa), Praktyka psychologiczna w świetle standardów etycznych. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej Academica: 81-92.
  18. Cynk, K. 2008. Moralny spór o genetyczne ulepszanie człowieka. Dostęp:
  19. Cooke, R. 1983. Wyzwanie naturze: nowy wspaniały świat inżynierii genetycznej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  20. Directorate Generale for Internal Policies. 2007. Human Enhancement Study. Policy Department A: Economic and Scientific Policy. Science and Technology Options Assessment.
  21. Ferdynus, M. 2013. “Czy biomedyczne doskonalenie ludzkiej natury jest „zabawą w Boga?” Studia Warmińskie 50: 9-23.
  22. Fuchs, M. Lanzerath, D., Hillebrand, I., Runkel, T., Balcerak, M., & Schmitz, B. 2002. Enhancement. Die ethische Diskussion über biomedizinische Verbesserungen des Menschen. Sachstandsbericht 1, Bonn: Verlag.
  23. Garreau, J. 2006. Radical Evolution: The Promise and Peril of Enhancing Our Minds, our Bodies – and What it Means to be a Human. New York: Broadway Books.
  24. Greenwood, M. R. C. & Oria, M. 2008. Use of Dietary Supplements By Military Personnel. Atlanta: National Academies Press.
  25. Hall, S. 2003. „The Quest for a Smart Pill.” Scientific American 289 (September): 54-65.
  26. Hartgens, F. & Kuipers, H. 2004. “Effects of Androgenic-Anabolic Steroids In Athletes.” Sports Medicine 34: 513-554.
  27. Hołub, G. SDB. 2008. Czy bioetyka potrzebuje pojęcia natury ludzkiej? Próby odrzucenia pojęcia natury ludzkiej. Dostęp:
  28. Horton, J. & Mendus, S. (eds.) 1994. After MacIntyre. Critical Perspectives on the Work of Alasdair MacIntyre. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
  29. Hughes, J., Shelton, M. C., & Hughes, T. 2010. “Suspected Dietary Supplement Injuries In Special Operations Soldiers.” Special Operations Medical Journal 10 (Summer): 14-24.
  30. Husak, D. & de Marneffe, P. 2005. The Legalization of Drugs: For & Against. Cambridge: Cambridge University Press.
  31. Jones, A. & Watson, P. 2013. Forced Mass Drugging of Us Troops and Underreported Scandal. Dostęp (URL):
  32. Judycki, S. 2008. Filozofia sportu. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Dostęp (URL):
  33. Kamieński, Ł. 2014. Nowy wspaniały żołnierz. Rewolucja biotechnologiczna i wojna w XXI wieku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  34. Kelley, A., Webb, C., Athy J., Ley S., & Gaydos, S. 2010. USAARL Report No. 2011-06, Cognition-Enhancing Drugs and Their Appropriateness for Aviation and Ground Troops: A Meta-Analysis, United States Army Aeromedical Research Laboratory Warfighter Performance and Health Division. Fort Rucker: United States Army Aeromedical Research Lab.
  35. Kenny, D. 2011. The Psychology of Music Performance Anxiety. Oxford: Oxford University Press.
  36. Komisja do Zwalczania Dopingu w Sporcie. 2014. Polskie Przepisy Antydopingowe. Dostęp (URL):
  37. Krupp, L., Christodoulou C., Melville, P., Scherl, W., MacAllister, W., & Elkins, L. 2011. “Donepezil Improved Memory in Multiple Sclerosis in a Randomized Clinical Trial.” Neurology 26 (April): 1579-1585.
  38. Kuehn B. 2009. “Soldier Suicide Rates Continue to Rise.” Medical News and Perspective 18 (March): 1111-1113.
  39. Kula, M. 2012. Doping farmakologiczny w sporcie – kwas ursolowy. Bezpieczny steryd? Dostęp (URL):,778.
  40. Kurzweil, R. 2011. “Kurzweil Responds: Don't Underestimate the Singularity.”MIT Technology Review. Retrieved from (URL):
  41. Lederman, R. 1999. “Medical Treatment of Performance Anxiety: A Statement in Favor.” Medical Problems of Performing Artists 14: 101-102.
  42. Leźnicki, M. & Lewandowska, A. 2013, „Biomedykalizacja a genetyczne udoskonalenie człowieka w kontekście analiz bioetycznych”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica 45: 105-121.
  43. Lieb, K. 2010. Hirndoping. Warum wir nicht alles schlucken sollten. Mannheim: Artemis und Winkler.
  44. Lin, P., Mehlman, M., & Abney, K. 2013. Enhanced Warfighters: Risk, Ethics, and Policy. New York: The Greenwall Foundation.
  45. MacIntyre, A. 1996. After Virtue. A Study in Moral Theory. Paris.
  46. Mahadevan, S., Park, Y. 2008. “Multifaceted Therapeutic Benefits of Ginkgo biloba, Chemistry, Efficacy, Safety, and Uses.” Journal of Food Science 73 (January): 14-19.
  47. Ministerstwo Sportu, 2007. Strategia rozwoju sportu w Polsce do roku 2015.
  48. Ministerstwo Sportu. Dostęp (URL):
  49. Parens, E. 1998. Enhancing Human Traits: Ethical and Social Implications. Georgetown: Georgetown University Press.
  50. Petruczenko, M. 2010. „Czy doping może być przestępstwem?”. Przegląd Sportowy online. Dostęp (URL):,czy-doping-mozebyc-przestepstwem,artykul,89995,1,307.html.
  51. Piechota, R. 2010. “Reguły antydopingowe w prawie międzynarodowym”. Studia Iuridica Toruniensia, t. VI: 152-181.
  52. President’s Council on Bioethics. 2003. Beyond Therapy: Biotechnology and the Pursuit of Happiness. Washington, DC: President’s Council on Bioethics. Santoni de Sio, F., Robichaud, P., & Vincent, N. 2014. “Who Should Enhance? Conceptual and Normative Conceptual and Normative Dimensions of Cognitive Enhancement.” Humana.Mente Journal of Philosophical Studies 26: 179-197.
  53. Sas-Nowosielski, K. 2002. “Czy zło usankcjonowane przestanie być złem? Refleksje na temat legalizacji doping”. Sport Wyczynowy 5-6: 32-40.
  54. Sauter, A. & Gerlinger, K., 2012. Der pharmakologisch verbesserte Mensch Leistungssteigernde Mittel als gesellschaftliche Herausforderung. Berlin: Edition Sigma.
  55. Sauter, A. & Gerlinger, K., 2013. The Pharmacologically Improved Human Performance-Enhancing Substances As a Social Challenge. Report for the Committee on Education. Research and Technology Assessment of the German Bundestag. Berlin: Office of Technology Assessement at the German Bundestag.
  56. Savulescu, J. 2011. Enhancing Human Capacities. Oxford: Oxford University Press.
  57. Savulescu, J., Sandberg, A., & Kahane, G. 2011. “Well-Being and Enhancement.” W idem (eds.). Enhancing Human Capacities. Oxford: Blackwell Publishing.
  58. Schermer, M. 2008. “Enhancemnet. Easy Schortcuts and the Richness of Human Activity.” Bioethics 22: 355-363.
  59. Shachtman, N. 2007. „Be More Than You Can Be.” Wired 15.03. Dostęp (URL):
  60. Sejm RP 1989. „Konwencja Antydopingowa sporządzona w Strasburgu dnia 16 listopada 1989 roku”. Dziennik Ustaw Nr 15 (poz. 149).
  61. Sejm RP. 1992. „Ustawa z dnia 3 października 1992 r. o przysiędze wojskowej”. Dziennik Ustaw Nr 77 (poz. 386): 1329.
  62. Sejm RP. 2007. „Międzynarodowa konwencja o zwalczaniu dopingu w sporcie, sporządzona w Paryżu dnia 19 października 2005 roku”. Dziennik Ustaw Nr 142 (poz. 999).
  63. Sejm RP. 2010. „Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie”. Dziennik Ustaw Nr 127 (poz. 857).
  64. Sejm RP. 2015. „Ustawa z dnia z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej”. Dziennik Ustaw Nr 0 (poz. 144).
  65. Tennison, M. & Moreno, J. 2012. “Neuroscience, Ethics, and National Security: The State of the Art.” PLoS Biol 10(3): e1001289. doi:10.1371/journal.pbio.1001289.
  66. Themenheft, 2006. „Enhancement“. Zeitschrift für Medizinische Ethik 52(4).
  67. Vogelsang, F. & Hoppe, Ch. 2011. „Sollen wir den Menschen verbessern? Versprechungen und Perspektiven des Neuroenhancement“. V Forum der Neuroethik, Dokumentation der Tagung 01/2011, Januar, Evangelische Akademie in Rheinland: Bonn Verlag.
  68. Wach, A. 2004. “Odpowiedzialność prawna osób trzecich w sprawach dopingowych”. Sport Wyczynowy 9-10: 75-86.
  69. Wesenten, N., Reichardt R., & Balkin, T. 2007. “Ampakine (CX717) Effects on Performance and Alertness During Simulated Night Shift Work.”
  70. Aviation Space Environmental Medicine 78: 937-943.
  71. Wolpe, P. 2002, “Treatment, Enhancement and the Ethics of Neurotherapeutics.” Brain and Cognition 50: 387-395.
  72. World Anti-Doping Agency. 2015. “P2. Beta-Blockers”. List of Prohibited Substances and Methods. Dostęp (URL):