System samogłoskowy gwary Dąbrówki Wielkopolskiej

Main Article Content

Lechosław Jocz

Abstrakt

W niniejszym artykule przedstawiono akustyczno-fonetyczną i fonologiczną analizę samogłosek współczesnej gwary Dąbrówki Wielkopolskiej. W przebadanym materiale stwierdzono bardzo dobre zachowanie fonetycznych cech gwarowych (np. dyftongicznej wymowy *[ɨ], bogactwa wariantów dyftongicznych i monoftongicznych */o/ czy uwarunkowanej sąsiedztwem lewostronnym alofonii /u/). Analiza akustyczna pozwoliła na precyzyjną charakterystykę głosek gwary i rewizję dotychczasowych opisów (np. alofon /u/ po koronalnych i palatalnych jest nie tylko obniżony, ale również scentralizowany, kontynuanty */eː, eN, ẽ/ po miękkich zachowują odrębność od /i/, kontynuant */aː/ bywa nieco obniżony w stosunku do [ɔ], ale nie osiąga poziomu [ɒ]). Ponadto analizy audytywne i akustyczne umożliwiły wykazanie niezauważonej dotychczas opozycji pomiędzy kontynuantem */eː/ a kontynuantem /e/ przed /N/ i ustnym kontynuantem */ẽ/, a w konsekwencji odkrycie „nowego” fonemu samogłoskowego.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Jocz, L. (2019). System samogłoskowy gwary Dąbrówki Wielkopolskiej. Gwary Dziś, 8, 115-140. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/gd/article/view/20194
Dział
Artykuły i rozprawy

Bibliografia

  1. Benni T. (1924), Ortofonja polska, Warszawa–Lwów.
  2. Dobrzyński W. (1963), Gwary powiatu niemodlińskiego. Cz. I. Fonetyka, Wrocław–Warszawa – Kraków.
  3. Garczyńska J. (2014), Analiza akustyczna samogłosek w gwarze kurpiowskiej, [w:] Badania dialektologiczne. Stan, perspektywy, metodologia. Materiały konferencji naukowej „Gwara i tekst”. Kraków, 27–28 września 2013 r., red. M. Rak i K. Sikora, Kraków, s. 223–233.
  4. Gruchmanowa M. (1969), Gwary Kramsk, Podmokli i Dąbrówki w województwie zielonogórskim, Zielona Góra.
  5. Gruchmanowa M. (1970), Gwary zachodniej Wielkopolski, Poznań.
  6. Jocz L. (2013), System samogłoskowy współczesnych gwar centralnokaszubskich, Szczecin.
  7. Jocz L. (2016), VOT i dźwięczność spółgłosek zwartych w Dąbrówce Wielkopolskiej, w druku.
  8. Nitsch K. (1957), Dialekty języka polskiego, Wrocław – Kraków.
  9. Nowak H. (1982), Charakterystyka fonetyczna gwar okolic Borku Wielkopolskiego (w południowej Wielkopolsce). Część I: Wokalizm, „Slavia Occidentalis”, t. 39, s. 83–118.
  10. OLA (1965), Вопросник Общеславянского лингвистического атласа, zesp. red. Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego, Москва.
  11. OLA (1994), Общеславянский лингвистический атлас. Вступительный выпуск. Общие принципы. Справочные материалы, zesp. red. Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego, Москва.
  12. Orawski M. (2001), Analiza akustyczna samogłosek pochylonych na podstawie przykładów z Orawy i Śląska, [w:] Gwary dziś. 1. Metodologia badań, red. J. Sierociuk, Poznań, s. 147–152.
  13. Sawicka I. (2007), Język polski, [w:] Komparacja współczesnych języków słowiańskich. Fonetyka i fonologia, red. I. Sawicka, Opole, s. 305–320.
  14. Sobierajski Z. (1985), Teksty gwarowe z zachodniej Wielkopolski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.
  15. Stachowska-Dembecka W. (1958), Gwara wsi Zakrzewo w powiecie rawickim, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, t. 3, s. 81–127.
  16. Tomaszewski A. (1934), Mowa ludu wielkopolskiego, Poznań.
  17. Topolińska Z. (1982), Opisy fonologiczne polskich punktów „Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego”. Zeszyt I. Kaszuby, Wielkopolska, Śląsk, Wrocław.