Abstract
The subject of this article are sentences like Ono grzmi; Ono się błyska occurring in dialect syntax. The sentences express the same content as in the general language sentences: Grzmi. Błyska się. In general Polish, therefore, they are subjectless sentences, while in dialects the position of the subject is taken by the semantically empty pronoun ono. The basis for the analysis are dialect texts collected in the Lesser Poland village of Rzepiennik Strzyżewski. The selected sentences are analysed from a semantic and formal perspective.
References
Bauer J. (1959), Otázka syntaktických jevů v slovanském jazykovém atlase, „Slávia”, t. 28, s. 607–616.
Brajerski T. (1977), O orzeczeniach typu jedzono, pito, „Roczniki Humanistyczne”, t. 25, z. 4, s. 5–36.
Dejna K. (1978), Słownictwo ludowe z terenów byłych województw kieleckiego i łódzkiego (L–M), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 24, s. 149–274.
Doros A. (1975), Werbalne konstrukcje bezosobowe w języku rosyjskim i polskim na tle innych języków słowiańskich, Kraków.
Gawin T. (1904), Teksty w gwarze zaczarnieńskiej, „Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie”, t. 1, s. 37–50.
Kałkowska A. (1979), Problemy opisu składni historycznej, „Język Polski”, t. 59, nr 5, s. 329–340.
Karpowicz T. (1999), Gramatyka języka polskiego. Zarys, Warszawa.
Klemensiewicz Z., Lehr-Spławiński T., Urbańczyk S. (1955), Gramatyka historyczna języka polskiego, Warszawa.
Klemensiewicz Z. (1967), Studia syntaktyczne, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Klimajówna Z. (1964), Składnia gwar kilku wsi w pow. Dąbrowa Tarnowska woj. krakowskie, „Roczniki Humanistyczne”, t. 12, z. 4, s. 27–60.
Koneczna H. (1948), Z obserwacji syntaktycznych nad gwarą łowicką, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, t. 8, s. 126–127.
Koneczna H. (1949), Zdania bezpodmiotowe w gwarze łowickiej, „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego Warszawskiego”, t. 3, s. 36–47.
Koneczna H. (1955), Od zdań podmiotowych do bezpodmiotowych, „Poradnik Językowy”, z. 8, s. 281–292.
Koneczna H. (1958), Funkcje zdań jednoczłonowych i dwuczłonowych w języku polskim, „Z polskich studiów slawistycznych”, t. 1, Warszawa, s. 71–98.
Koneczna H. (1961), Gwara łowicka, „Literatura Ludowa”, t. 5, nr 1–2, s. 12–19.
Konieczna J. (1961), Zdania pojedyncze w gwarach polskich. Próba ogólnej charakterystyki, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Językoznawcze”, t. 37, s. 269–292.
Kosiński W. (1915), Słownik okolic Czchowa, „Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie”, t. 7, s. 27 74.
KSGP, Kartoteka Słownika gwar polskich PAN znajdująca się w Instytucie Języka Polskiego PAN w Krakowie.
Kucała M. (1957), Porównawczy słownik trzech wsi małopolskich, Wrocław.
Kurdyła T. (2021), O wybranych zaimkach gwarowych z Polski południowo-wschodniej (przyczynek), „LingVaria”, t. 16, nr 1 (31), s. 183–197. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.31.14
Labocha J. (2018), Składnia gwarowa w badaniach językoznawczych, [w:] Historia języka, dialektologia i onomastyka w nowych kontekstach interpretacyjnych, red. R. Przybylska, M. Rak, A. Kwaśnicka-Janowicz, Kraków, s. 211–217.
Miodunka W. (1970), Imiesłowy przysłówkowe w dialektach języka polskiego, „Zeszyty Naukowe UJ”, t. 229, „Prace Językoznawcze”, z. 29, s. 95–117.
MSGP, Mały słownik gwar polskich, red. J. Wronicz, Kraków 2010.
Nitsch K. (1968), Wybór polskich tekstów gwarowych, Warszawa.
Perczyńska N. (1975), Wybrane cechy składniowo-stylistyczne polszczyzny mówionej (na materiale gwary północnomazowieckiej wsi Szczutowo i okolic), Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Pisarkowa K. (1984), Historia składni języka polskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk– Łódź.
Rak M. (2019), Zenon Klemensiewicz a składnia dialektów polskich i słowiańskich, „LingVaria”, t. 14, nr 28, s. 289–301. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.20
Rieger J., Nepop L. (1999), Teksty z Burtyna koło Połonnego z komentarzem językowym, [w:] Studia nad polszczyzną kresową, t. 9, red. J. Rieger, Warszawa, s. 137–143.
Stopka A. (1898), Materiały do etnografii Podhala (Zakopane, Kościelisko, Poronin, Czarny Dunajec), „Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne wydawane staraniem Komisji Antropologicznej Akademii Umiejętności w Krakowie”, t. 3, s. 73–166.
Szymczak M. (1962), Z badań nad składnią gwary łęczyckiej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 8, s. 197–218.
Świderska H. (1929), Dialekt Księstwa Łowickiego, „Prace Filologiczne”, t. 14, s. 257–413.
Trojnar Z. (1993), Gwara ludowa wsi Markowa, [w:] Z dziejów wsi Markowa, red. J. Półćwiartek, Rzeszów, s. 351–380.
Urbańczyk S. (1953), Zarys dialektologii polskiej, Warszawa.
Zborowski J. (2009), Słownik gwary Zakopanego i okolic, Zakopane–Kraków.
License
Copyright (c) 2025 Renata Kucharzyk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in „Gwary Dziś" are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in „Gwary Dziś" grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Gwary Dziś" since 2016 under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2015.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).