Indywidualna skarga konstytucyjna w Polsce i w Niemczech: Jak proceduralne różnice wpływają na pozycję instytucji?
PDF

Słowa kluczowe

Trybunał Konstytucyjny
Federalny Trybunał Konstytucyjny
skarga konstytucyjna
postępowanie przed trybunałem konstytucyjnym
prawo konstytucyjne w Niemczech

Jak cytować

Muszyński, J. (2017). Indywidualna skarga konstytucyjna w Polsce i w Niemczech: Jak proceduralne różnice wpływają na pozycję instytucji?. Przegląd Politologiczny, (1), 33–46. https://doi.org/10.14746/pp.2017.22.1.3

Abstrakt

Tendencja do porównywania polskiego sądu konstytucyjnego z jego niemieckim odpowiednikiem prowadzi do powstania złudzenia, że obie instytucje mają nie tylko prawie takie same pozycje ustrojowe, ale również, że procedura przed nimi oraz kompetencje orzecznicze są prawie identyczne, a co za tym idzie pozycja faktyczna obu instytucji powinna być podobna. Referat traktuje o różnicach w postępowaniu w sprawach skarg konstytucyjnych w Polsce i w Niemczech i ich znaczeniu dla faktycznej pozycji obu trybunałów. Wąski model skargi konstytucyjnej w Polsce po 1997 r. (w szczególności możliwość skargi jedynie „na przepis” a nie działanie organów państwa), powoduje że TK od początku swego istnienia ma stosunkowo wąski zakres orzekania, podczas gdy jego niemiecki odpowiednik, dzięki szerokiemu dostępowi obywateli do skargi konstytucyjnej, wykształca silne linie orzecznicze w różnych dziedzinach życia mające moc podobną do precedensów znanych z anglosaskiego systemu prawnego. Jednym więc powodem stosunkowo małego znaczenia TK w Polsce jest wąski dostęp obywateli do skargi konstytucyjnej oraz co za tym idzie mniejsza ilość orzeczeń i niemożliwość wykształcenia się tak różnorodnych linii orzeczniczych jak w Niemczech, ponieważ znaczenie sądu zależy m.in. od ilości wydanych wyroków, czyli unormowanych przez niego spraw.

https://doi.org/10.14746/pp.2017.22.1.3
PDF

Bibliografia

„Biuletyn Rzecznika Praw Obywatelskich” (1988) nr 2.

Böckenförde E.-W. (1981), Nachwort. Gesetzesbegirff und Gesetzesvorbehalt. Bemerkungen zur Entwicklung und zum heutigen Stand der Diskussion, w: Gesetz und gesetzgebende Gewalt. Von den Anfängen der deutschen Staatsrechtslehre bis zur Höhe des staatsrechtlichen Positivismus, Berlin.

Britz G. (2015), Das Verhältnis von Verfassungsgerichtsbarkeit und Gesetzgebung, „Juristische Ausbildung, nr 4, s. 319–325.

Bundesverfassungsgericht Statistiken, http://www.bundesverfassungsgericht.de/DE/Verfahren/Jahresstatistiken/2015/gb2015/A-IV-1.pdf __blob=publicationFile&v=1.

Derlatka M. (2009), Skarga Konstytucyjna w Niemczech, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.

Dynamika liczby spraw w Trybunale Konstytucyjnym w latach 1998–2014, https://trybunal.gov.pl/fileadmin/content/dokumenty/ds.pdf.

Garlicki L. (1990), Vier Jahre der Verfassungsgerichtsbarkeit in Polen, „Jahrbuch des öffentlichen Rechts”, s. 285–317.

Izdebski H. (2016), Konstytucjonalizm – legicentryzm – ustawowy nihilizm prawny. O powołaniu naszych czasów do nauki konstytucji, „Państwo i Prawo”, nr 6, s. 5–24.

Jestaedt M., Lepsius O., Möllers Ch., Schönberger Ch. (2011), Das entgrenzte Gericht, Eine kritische Bilanz nach sechzig Jahren bundesverfassungsgericht, Edition Surkamp, Berlin.

Kingreen T., Poscher R. (2016), Grundrechte, Staatsrecht II, Monachium.

Lepsius O. (2015), Entscheiden durch Maßstabbildung, w: R. C. van Ooyen, M. H. W. Möllers, Handbuch Bundesverfassungsgericht im politischen System, Springer, Wiesbaden.

Łętowska E. (1992), Pomóż sam sobie, w: Jak zaczynał Rzecznik Praw Obywatelskich, s. 5–8, Łódź.

Łętowska E. (2012), Rzeźbienie państwa prawa 20 lat później, E. Łętowska w rozmowie z Krzysztofem Sobczakiem, LEX, Warszawa.

Małajny R. M. (2013), Polskie prawo konstytucyjne na tle porównawczym, C.H. Beck, Warszawa.

Mączyński A. (2006), Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w: Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, red. M. Zubik, Wydawnictwo Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa.

Radbruch G. (1946), Gesetzliches Unrecht und übergesetzliches Recht, w: Süddeutsche Juristenzeitung, s. 105–108.

Rozmaryn S. (1948), Kontrola konstytucyjności ustaw, „Państwo i Prawo”, nr 12, s. 20 i n.

Sulikowski A. (2016), Trybunał Konstytucyjny a polityczność. O konsekwencjach upadku pewnego mitu, „Państwo i Prawo”, nr 1, s. 3–14.

Werner F. (1959), Verfassungsrecht als konkretisiertes Verwaltungsrecht, w: Deutsches Verwaltungsblatt, s. 527–533.

Akty prawne i orzecznictwo:

Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (GG) BGBl. z 1949, s. 1 z późn. zm.

Bundesverfassungsgerichtsgesetz (BVerfGG), BGBl. I z 1993, s. 1473.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. 1997, Nr 78, poz. 483.

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 r., Dz. U. 1997, Nr 102, poz. 643 z późn. zm.

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 22 lipca 2016 r., Dz. U. 2016, poz. 1157.

Entscheidungen des Bundesverfassungsgerichts, tom 7, str. 14 i n.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dn. 15.10.2002 r. (sygn.: SK 6/02).

Teksty opublikowane na łamach czasopisma "Przegląd Politologiczny" i udostępniane w formacie PDF objęte są licencją CC BY 4.0 (Creative Commons - Uznanie autorstwa). Kopiowanie i rozpowszechnianie dozwolone jest pod warunkiem uznania autorstwa.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.