Między relatywną deprywacją a gratyfikacją: studium poczucia bezpieczeństwa reprodukcyjnego Dziewuch

Main Article Content

Joanna Rak

Abstrakt

Przedmiotem badania jest myśl polityczna ruchu pro-choice Dziewuchy Dziewuchom, który działał w latach 2016–2018 w Polsce. Główny cel analizy to ustalenie jak zmieniało się poczucie zaspokojenia potrzeb w czasie aktywności politycznej Dziewuch oraz w jakim stopniu zmiany te były uzależnione od bodźców zewnętrznych w postaci prac w Sejmie RP nad dwoma projektami ustaw o zaostrzeniu przepisów antyaborcyjnych. Do rozwiązania problemów badawczych wykorzystano jakościową analizę źródeł, relacyjną analizę zawartości oraz diadę kategorii teoretycznych relatywnych deprywacji i gratyfikacji. Badanie pokazuje, że Dziewuchy stworzyły wewnętrznie spójny obraz swojej sytuacji. Manifestacje względnych deprywacji i gratyfikacji wystąpiły jednak tylko bezpośrednio po powstaniu ruchu i podczas pierwszej rocznicy działalności. Nie były one uzależnione od bodźców zewnętrznych w postaci etapów procesów legislacyjnych. Deprywacje służyły do dyskursywnej autolegitymizacji ruchu, a gratyfikacje do manifestacji sukcesu organizacyjnego. Podczas drugiego okresu, gdy wystąpiły te typy postaw, czyli po odrzuceniu pierwszego projektu w drugim czytaniu, Dziewuchy dyskursywnie autorelegitymizowały ruch oraz dawały wyraz poczucia sukcesu organizacyjnego i zaspokojenia potrzeby uznania społecznego. Oznacza to, że realizacja celów ruchu nie przynosiła Dziewuchom satysfakcji, a dążenie do neutralizacji względnych deprywacji nie stanowiło motywacji aktywności politycznej.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Artykuły
Biogram autora

Joanna Rak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Joanna Rak – profesor uczelni na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 2016–2010 badaczka wizytująca na Universidad CEU San Pablo de Madrid, Universidad de Navarra i Universidad Carlos III de Madrid. Kieruje grantami „Dynamika kultury przemocy politycznej ruchów antyoszczędnościowych w Europie” i „Kontestacja polityczna a nowa demokracja opancerzona” finansowanymi przez Narodowe Centrum Nauki. Autorka książki Theorizing Cultures of Political Violence in Times of Austerity: Studying Social Movements in Comparative Perspective (Routledge, New York 2018). Zainteresowania badawcze koncentruje na kulturach przemocy politycznej i ruchach społecznych.

Bibliografia

  1. Anier N., Guimond S., Dambrun M. (2016), Relative deprivation and gratification elicit prejudice: Research on the V-curve hypothesis, “Current Opinion in Psychology”, vol. 11.
  2. Beaty T. (2017), Strike to Win: Can Polish Feminists Turn Protest Into Power?, “Dissent”, vol. 64, no. 3.
  3. Bielinska-Kowalewska K. (2017), #czarnyprotest: The Black Protest for Abortion Rights in Poland, “New Politics”, vol. 16, no. 2.
  4. Brush S. G. (1996), Dynamics of theory change in the social sciences: Relative deprivation and collective violence, “Journal of Conflict Resolution”, vol. 40, no. 4.
  5. Corning A. F. (2000), Assessing perceived social inequity: A relative deprivation framework, “Journal of Personality and Social Psychology”, vol. 78, no. 3.
  6. Dziewuchy Dziewuchom (2016a), #PopieramDziewuchy: Wszyscy jesteśmy Dziewuchami, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/popieramdziewuchy/, 03.11.2018.
  7. Dziewuchy Dziewuchom (2016b), #SEXEDPL, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/sexedpl/, 03.11.2018.
  8. Dziewuchy Dziewuchom (2016c), Co robimy?, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/co-robimy/, 31.10.2018.
  9. Dziewuchy Dziewuchom (2016d), Codziennik Feministyczny pisze, 07.04.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2016/04/07/codziennik-feministyczny-pisze/, 04.11.2018.
  10. Dziewuchy Dziewuchom (2016e), Demonstracja „Odzyskać wybór”, 05.04.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2016/04/05/demonstracja-odzyskac-wybor/, 04.11.2018.
  11. Dziewuchy Dziewuchom (2016f), Mamy cię na oku: Andrzej Mleczko, 13.11.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2016/11/13/mamy-cie-na-oku-andrzej-mleczko/, 04.11.2018.
  12. Dziewuchy Dziewuchom (2016g), Manifest: Przemówienie Dziewuch odczytane na demonstracji „Odzyskać wybór” 9 kwietnia 2016, 09.04.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/o-nas/manifest/, 02.11.2018.
  13. Dziewuchy Dziewuchom (2016h), Opinia Ekspertki: prof. Monika Płatek o projekcie PFROŻ, 19.10.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2016/10/19/opinia-ekspertki-prof-monika-platek-o-projekcie-pfroz/, 04.11.2018.
  14. Dziewuchy Dziewuchom (2016i), Wesprzyj Dziewuchy!, 11.10.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2016/10/11/wesprzyj-dziewuchy/, 04.11.2018.
  15. Dziewuchy Dziewuchom (2016j), Wyślij wieszak pani premier, 04.04.2016, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2016/04/04/wyslij-wieszak-pani-premier/, 03.11.2018.
  16. Dziewuchy Dziewuchom (2017), Mamy rok!, 01.04.2017, https://www.dziewuchydziewuchom.pl/2017/04/01/mamy-rok/, 02.11.2018.
  17. Edwards G. (2014), Social Movements and Protest, Cambridge University Press, Cambridge–New York.
  18. Feather N. T. (2015), Analyzing relative deprivation in relation to deservingness, entitlement and resentment, “Social Justice Research”, vol. 28, no. 1.
  19. Gurney J. N., Tierney K. J. (1982), Relative deprivation and social movements: A critical look at twenty years of theory and research, “The Sociological Quarterly”, vol. 23, no. 1.
  20. Jacobsson K., Korolczuk E. (2017), Preface, in: Civil Society Revisited: Lessons from Poland, eds. K. Jacobsson, E. Korolczuk, Berghahn Books, Oxford–New York.
  21. Jasper J. M. (2014), Constructing indignation: Anger dynamics in protest movements, “Emotion Review”, vol. 6, no. 3.
  22. Kaletzky M., McGlazer R. (2018), Migrating Tactics: An Interview with Ewa Majewska and Katarzyna Rakowska, “Critical Times: Interventions in Global Critical Theory”, vol. 1, no. 1.
  23. Kiełbiewska A. (2018), Retoryka ‘czarnego marszu’ na materiale haseł prezentowanych w przestrzeni publicznej, “Res Rhetorica”, vol. 5, no. 3.
  24. Korolczuk E. (2016), Explaining mass protests against abortion ban in Poland: the power of connective action, “Zoon Politikon”, vol. 7.
  25. LeBlanc J., Beaton A. M., Walker I. (2015), The downside of being up: A new look at group relative gratification and traditional prejudice, “Social Justice Research”, vol. 28, no. 1.
  26. Maciejewska A. (2018), ‘Grupa FB Dziewuchy Dziewuchom nie jest ruchem społecznym’. Stanowisko Dziewuchy Dziewuchom®, 21.04.2018, “Codziennik Feministyczny”, http://codziennikfeministyczny.pl/grupa-fb-dziewuchy-dziewuchom-nie-jest-ruchem-spolecznym-stanowisko-dziewuchy-dziewuchom/, 02.11.2018.
  27. MK (2018), Hasło ‘Dziewuchy Dziewuchom’ zastrzeżone. Na feministycznej grupie burza, 20.04.2018, “Gazeta.pl”, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114883,23296197,haslo-dziewuchy-dziewuchom-zastrzezone-na-feministycznej.html, 02.11.2018.
  28. Mummendey A., Kessler T., Klink A., Mielke R. (1999), Strategies to cope with negative social identity: Predictions by social identity theory and relative deprivation theory, “Journal of Personality and Social Psychology”, vol. 76, no. 2.
  29. Mw/tr (2016), ‘Dziewuchy’: jeśli Kaczyński ingeruje w życie kobiet, one ingerują w jego życie, 14.10.2016, “TVN24”, https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/spor-o-aborcje-protest-pod-domem-kaczynskiego-dziewuchy-komentuja,683876.html, 02.11.2018.
  30. Polanska D. V. (2017), Polish citizens turn their back on NGOs and embrace community activism, “The Conversation”, vol. 3, no. 3.
  31. Posern-Zielińska M. (1975), Źródła relatywnej deprywacji a geneza shakeryzmu, “Etnografia Polska”, vol. 19, no. 2.
  32. PSz (2018), ‘Nie utożsamiam Dziewuch Dziewuchom z ruchem społecznym’. Odpowiedź administratorki nie zadowala rozczarowanych decyzją o zastrzeżeniu nazwy, 20.04.2018, “Wysokie Obcasy”, http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,115167,23296009,grupy-i-profile-facebookowe-dziewuch-moga-byc-wkrotce-pozamykane.html?disableRedirects=true, 02.11.2018.
  33. Rak J. (2018), Theorizing Cultures of Political Violence in Times of Austerity: Studying Social Movements in Comparative Perspective, Routledge, London–New York.
  34. Sejm RP (2016), Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=6EDFF98AE25263E5C125801400298427, 02.11.2018.
  35. Sejm RP (2018), Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=CDD22B469F73D121C125820B0057A399, 02.11.2018.
  36. Smith H. J., Pettigrew T. F. (2015), Advances in Relative Deprivation Theory and Research, “Social Justice Research”, vol. 28, no. 1.
  37. Webber C. (2007), Revaluating relative deprivation theory, “Theoretical Criminology”, vol. 11, no. 1.
  38. Wierzcholska A. (2018), Gender in the resurgent Polish conservatism, in: New Conservatives in Russia and East Central Europe, eds. K. Bluhm, M. Varga, Routledge, London–New York.
  39. Wprost (2018), TVP Info: Sejm skierował projekt ‘Zatrzymaj aborcję’ do dalszych prac w komisjach, 10.01.2018, “Wprost”, https://www.wprost.pl/kraj/10097241/sejm-skierowal-projekt-zatrzymaj-aborcje-do-dalszych-prac-w-komisjach.html, 02.11.2018.