Abstrakt
Działanie polityka w sferze publicznej jest warunkiem pozyskiwania poparcia elektoratu wyborczego i zdobywania władzy. Zatem nie dziwi fakt, że jest on skłonny do prezentowania nie tylko określonych treści, lecz także własnej osoby na forum publicznym. Jednym ze sposobów dotarcia do jak największej liczby osób jest korzystanie przez niego ze środków masowej komunikacji. Przedstawiciele tych ostatnich często posiłkują się jego wizerunkiem, aby zobrazować dane tematy. W dobie rosnącej roli komunikacji wizualnej takie działania dla polityka niosą za sobą zarówno szanse, jak i zagrożenia. Artykuł naukowy skupia się na zdefiniowaniu oraz dookreśleniu pojęcia „wizerunek” w polskim porządku prawno-politycznym oraz przedstawieniu granic jego ochrony na gruncie prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej. Jego celem jest wskazanie w jakim wymiarze istnieje ochrona wizerunku polityka w Polsce. Autorka przyjmuje przy tym tezę o zwiększonym zakresie korzystania z prawa do wizerunku osób występujących w sferze publicznej (w tym także polityków) przez inne osoby. Chcąc ją potwierdzić stawia pytania badawcze: Czym, z punktu widzenia prawa, jest wizerunek?; Jakie są wyłączenia spod jego ochrony?; Jakie są rodzaje jego naruszenia?; Czy ochrona wizerunku polityka jest relatywna (uzależniona od sytuacji)? Szukając odpowiedzi na nie, sięga do przedmiotowej literatury, norm prawnych, kazuistyki oraz zdobytej praktyki (dziennikarskiej). W prowadzonym wywodzie posiłkuje się analizą materiałów źródłowych (ustalenia definicyjne) oraz metodą egzegezy prawniczej (interpretacja przepisów prawa). Pozwoli to na wyciągnięcie wniosków na temat istoty pojęcia „wizerunek” w polskim porządku prawno-politycznym, wskazania form jego naruszeń, roszczeń z tego tytułu oraz ram jego ochrony.
Bibliografia
Adamus-Matuszyńska A. (2010), Rzecznik i wizerunek organizacji, in: Rzecznictwo prasowe. Teoria, praktyka, konteksty, eds. K. Gajdka, Z. Widera, A. Adamus-Matuszyńska, Katowice.
Berlin I. (1991), Dwie koncepcje wolności, Warszawa.
Biernat T. (2000), Legitymizacja władzy politycznej. Elementy teorii, Toruń.
Brzozowska M. (2015), Naruszenie dóbr osobistych, znieważenie i zniesławienie w mediach, in: Rzecznik prasowy. Oczekiwania i możliwości. Perspektywa teoretyczna i praktyczna, eds. B. Czechowska-Derkacz, M. Zimnak, Warszawa.
Grzeszak T. (2013), Prawo do wizerunku i prawo adresata korespondencji, in: Prawo autorskie. System prawa prywatnego, ed. J. Barta, vol. 13, Warszawa.
Gucman J. (2022, February 4), Komisja Europejska o przeciwdziałaniu SLAPP, Sieć Obywatelska Watchdog Polska, from https://siecobywatelska.pl/, February 4, 2025
Jeziński M. (2005), Polityka, in: Encyklopedia wiedzy politycznej, eds. M. Chmaj, J. Marszałek-Kawa, W. Sokoła, Toruń.
Judgment of the Constitutional Tribunal of 7 February 2005, SK 49/03, OTK-A ZU 2005, no. 2(75), item 13.
Judgment of the Court of Appeal in Warsaw of 10 February 2005, I ACa 509/04, LEX No. 535042.
Judgment of the Court of Appeal in Warsaw of 12 February 1998, I ACa 1044/97, LEX No. 811433.
Judgment of the Court of Appeal in Warsaw of 20 June 2002, I ACa 1358/01, OSA 2004, no. 6, item 15.
Judgment of the Court of Appeal in Warsaw of 7 October 2004, I ACa 8/04, LEX, No. 558380.
Judgment of the Supreme Court of 10 February 1998, II CKN 528/9, LEX No. 8496.
Judgment of the Supreme Court of 12 December 2002, CKN 1581/00, OSNC 2004, no. 4, item 53.
Judgment of the Supreme Court of 14 November 1986, II CR 295/86, OSNC 1988, no. 2–3, item 40, LEX No. 3340.
Judgment of the Supreme Court of 15 June 2005, IV SK 805/04, LEX No. 177221.
Judgment of the Supreme Court of 18 January 1984, I CR 400/83, OSNC 1984, no. 11, item 195.
Judgment of the Supreme Court of 19 January 1982, IV CR 500/81, OSNC 1982, no. 8–9, item 123.
Judgment of the Supreme Court of 20 July 2007, I CKS 134/07, LEX No. 485999.
Judgment of the Supreme Court of 20 May 2004, II CK 330/03, LEX No. 686639.
Judgment of the Supreme Court of 22 December 1997, II CKN 546/97, OSNC 1998, no. 7–8, item 119.
Judgment of the Supreme Court of 23 May 2002, IV CKN 1076/00, OSNC 2003, no. 9, item 121.
Judgment of the Supreme Court of 26 February 1965, II CR 13/65, OSNC 1965, no. 10, item 174.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Journal of Laws 1997, No. 78, item 483, as amended.
Koschel-Sturzbecher A., Jujeczka A. (2025), Prawo do wizerunku. Co warto wiedzieć przed publikacją zdjęć i wizerunku, Gliwice.
Narożna D. (2018), Uwarunkowania funkcji rzecznika prasowego w Polsce. Teoria i praktyka, Poznań.
Ochman A. (2015), Medialna sfera publiczna według Jürgena Habermasa, „Studia Paradyskie”, 25.
Ochrona wizerunku osób publicznych – gdzie kończy się prawo do prywatności?, https://www.kkz.com.pl/2025/08/19/ochrona-wizerunku-osob-publicznych-gdzie-konczy-sie-prawo-do-prywatnosci/, 19.08.2025.
Pariser E. (2011), The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You, New York. DOI: https://doi.org/10.3139/9783446431164
Prawo mediów (2013), ed. J. Sieńczyło-Chlabicz, Warszawa.
Przybysz Ł. (2003), Komunikowanie polityczne 2.0. Analiza amerykańskiej i polskiej kampanii prezydenckiej, Warszawa.
Rakiewicz F. (2007), Uwagi o zjawisku komercjalizacji dóbr osobistych, in: Prawo wobec wyzwań współczesności, eds. P. Wiliński, O. Krajniak, B. Guzik, vol. 4, Poznań.
Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation). Official Journal of the European Union, L 119, 4.5.2016.
Regulation (EU) 2022/2065 of the European Parliament and of the Council of 19 October 2022 on a Single Market for Digital Services and amending Directive 2000/31/EC (Digital Services Act). Official Journal of the European Union, L 277, 27.10.2022.
Sadomski J. (2008), Konflikt zasad – ochrona dóbr osobistych a wolność prasy, Warszawa.
Stefaniuk K. (1970), Naruszenie prawa do wizerunku przez rozpowszechnienie podobizny, „Państwo i Prawo”, no. 1.
Ślęzak P. (2009), Ochrona prawa do wizerunku, Katowice.
Ślęzak P. (2019), Komercyjne wykorzystanie wizerunku, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej”, no. 4.
Święcka K. (2010), Okoliczności wyłączające bezprawność naruszenia dóbr osobistych przez prasę, Warszawa.
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Journal of Laws 1993, No. 47, item 211, as amended.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Journal of Laws 1964, No. 16, item 93, as amended.
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Journal of Laws 1994, No. 24, item 83, as amended.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dominika Narożna

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
