Instrumentalizacja przepisów mających na celu zwalczanie mowy nienawiści w działalności przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji: kazus Radia TOK FM (2023 r.)

Abstrakt

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT) jest konstytucyjnym organem powołanym do stania na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji. Jej głównym celem jest zapewnienie otwartego i pluralistycznego charakteru radiofonii i telewizji. Równocześnie nadawcy zostali poddani szeregowi restrykcji. W szczególności, audycje lub inne przekazy nie mogą zawierać treści nawołujących do nienawiści lub przemocy lub dyskryminujących. Ocena w tym przypadku należy do Przewodniczącego KRRiT, który ma kompetencje do nakładania kar pieniężnych na nadawców. Wskazane powyżej kryteria, w dużej mierze subiektywne, można obiektywizować, uwzględniając inne przepisy prawne i orzecznictwo. Nie ulega jednak wątpliwości, że sposób interpretacji tych pojęć zależy od przyjętej perspektywy analitycznej, a tym samym – czy opierają się one na zasadach liberalnej demokracji, czy też są kształtowane przez perspektywę charakterystyczną dla prawicowego populizmu. Analiza decyzji Przewodniczącego KRRiT w latach 2016–2023, a zatem w okresie dwóch kadencji KRRiT przypadających na czas rządów Prawa i Sprawiedliwości, wskazuje, że – wbrew oczekiwaniom – Przewodniczący KRRiT w ocenie audycji co do zasady nie odwoływał się do przepisów zabraniających mowy nienawiści. W istocie tylko jedna decyzja – ta wydana w sprawie Tok FM w 2023 r. – może służyć za przykład instrumentalnego traktowania przepisów mających na celu zwalczanie mowy nienawiści, u źródeł której mogą tkwić założenia populistyczne.