Abstrakt
Powołany na jesieni 2023 r. koalicyjny rząd Roberta Ficy (Smer-SSD) na Słowacji od początku realizuje politykę zagraniczną „otwarcia na cztery strony świata”. W praktyce oznacza ona dystans wobec UE i NATO, ograniczanie pomocy dla Ukrainy i przede wszystkim intensyfikację relacji z partnerami pozaunijnymi, głównie państwami BRICS. Reorientacja polityki zagranicznej stanowi wyzwanie dla współpracy regionalnej i rozwoju stosunków polsko-słowackich. Celem artykułu jest analiza uwarunkowań i najważniejszych kierunków polityki zagranicznej rządu R. Fico w latach 2023–2025 (polityka europejska i transatlantycka, współpraca regionalna, polityka wschodnia i otwarcie na Globalne Południe). W pracy wykorzystano analizę jakościową treści, metodę porównawczą oraz analizę dyskursu.
Bibliografia
Bajda, P. (2020). Stanowisko Czech i Słowacji wobec Inicjatywy Trójmorza – od inaugurującego szczytu w Dubrowniku po spotkanie w Lublanie. Sprawy Międzynarodowe, 73(2). DOI: https://doi.org/10.35757/SM.2020.73.2.03
Čorej, T. (2025, Sep 5). Fico zaželal Zelenskému spravodlivý mier, ruskú agresiu na tlačovke neodsúdil. https://dennikn.sk/4832105/fico-zazelal-zelenskemuspravodlivy-mier-rusku-agresiu-na-tlacovke-neodsudil/?ref=mwat (accessed: 10.03.2026).
Dębiec, K. (2024, Oct 8). „Dr Fico i Mr Hyde” – gra Słowacji w sprawie Ukrainy i Rosji. https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2024-10-08/dr-fico-i-mr-hyde-gra-slowacji-w-sprawie-ukrainy-i-rosji (accessed: 10.03.2026).
Dębiec, K. (2025, Mar 18). Trzeci rozpad Czechosłowacji – sąsiedzkie relacje w kryzysie, 18.03.2025, kulturaliberalna.pl, https://kulturaliberalna.pl/2025/03/18/trzecirozpad-czechoslowacji-sasiedzkie-relacje-w-kryzysie/ (accessed: 10.03.2026).
Dennik. (2025, Sep 2). Fico sa v Pekingu stretol s Putinom. Ruský prezident vyzdvihol slovenskú zahraničnú politiku. https://dennikn.sk/minuta/4825201/ (accessed: 10.03.2026).
Správy. (2025, Jun 9). Fico v Uzbekistane riešil zbrane aj dovoz pracovníkov. Volá tiež po zmene politického systému, režimy v Číne či Vietname považuje za efektívnejšie. https://spravy.pravda.sk/svet/clanok/755045-fico-zacalnavstevu-v-strednej-azii-avizuje-nove-dohody-o-obrannom-priemysle-suzbekistanom/ (accessed: 10.03.2026).
Groszkowski, J., Iwański, T., & Sadecki, A. (2017, Aug). Sąsiad odkrywany na nowo. Stosunki Czech, Słowacji i Węgier z Ukrainą. https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/raport_pl_sasiad_odkrywany_net.pdf (accessed: 10.03.2026).
Groszkowski, J. (2016, Mar 23). Słowacja: trzeci rząd Roberta Ficy. https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2016-03-23/slowacja-trzeci-rzad-roberta-ficy (accessed: 10.03.2026).
Harrach, G. (2024). Main Demographic Characteristics of Hungarians in Slovakia: Insights from the 2021 Census. Hungarian Journal of Minority Studies, 7. DOI: https://doi.org/10.62152/hjms.2024.hg
Ištok, R., Plavčanová, D., & Wilczyński, P. L. (2016). Sytuacja geopolityczna Słowacji. Przegląd Geopolityczny, 16.
Kowalski, B. (2024). Słowacja otwiera się na Chiny, https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/slowacja-otwiera-sie-na-chiny (accessed: 27.11.2024).
Kupich, A. (2011). Pierwszy rok funkcjonowania wspólnej waluty europejskiej na Słowacji. Roczniki Instytutu Europeistyki Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu.
Lewkowicz, Ł. (2025a, Nov 17). Polityka zagraniczna Słowacji na półmetku rządów Roberta Ficy. https://ies.lublin.pl/komentarze/polityka-zagraniczna-slowacji-na-polmetku-rzadow-roberta-ficy/ (accessed: 10.03.2026).
Lewkowicz, Ł. (2025b, Mar 19). Premier Fico na konferencji CPAC: polityczna kalkulacja czy ideologiczna transformacja? https://ies.lublin.pl/komentarze/premier-fico-na-konferencji-cpac-polityczna-kalkulacja-czy-ideologiczna-transformacja/ (accessed: 10.03.2026).
Lewkowicz, Ł. (2025c, Sep 3). Słowacja: premier Fico oskarża Wielką Brytanię o ingerencję w wybory parlamentarne. https://ies.lublin.pl/wp-content/uploads/2025/09/ies-komentarze-1425-165-2025.pdf (accessed: 10.03.2026).
Lewkowicz, Ł. (2024, Jul 13). Polska i Słowacja – strategiczni partnerzy czy sąsiedzi odwróceni plecami? https://www.umcs.pl/pl/wszystkie-aktualnosci,23641,komentarz-politologa-o-relacjach-polsko-slowackich,152382.chtm (accessed: 10.03.2026).
Lewkowicz, Ł. (2022, Jan 24). Słowacja: kontrowersje wokół umowy obronnej ze Stanami Zjednoczonymi. https://ies.lublin.pl/komentarze/slowacja-kontrowersje-wokol-umowy-obronnej-ze-stanami-zjednoczonymi/ (accessed: 10.03.2026).
Lewkowicz, Ł. (2019, Jun 17). Wizyta premiera Słowacji Petera Pellegriniego w Rosji: implikacje dla współpracy energetycznej i politycznej w Europie Środkowej. https://ies.lublin.pl/wp-content/uploads/2020/08/ies-komentarze-39-39-2019.pdf (accessed: 10.03.2026).
Marušiak, J. (2023). Slovakia: Emergence of an Old-New Pseudo-Pan-Slavism in the Context of the Conflict Between Russia and Ukraine After 2014. In M. Suslov, M. Čejka, & V. Ðorđević (Eds.), Pan-Slavism and Slavophilia in Contemporary Central and Eastern Europe. Palgrave Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-17875-7_16
TVN24. (2024, Nov 14). Nieformalne spotkanie premierów. Trzy godziny Tuska na granicy. https://tvn24.pl/swiat/slowacja-nieformalne-spotkanie-donalda-tuska-z-robertem-fico-st8179897 (accessed: 10.03.2026).
Ogrodnik, Ł. (2025, Jan 29). „Na cztery strony świata” – pozaunijna polityka zagraniczna Słowacji. https://www.pism.pl/publikacje/na-cztery-strony-swiata-pozaunijna-polityka-zagraniczna-slowacji (accessed: 10.03.2026).
Ogrodnik, Ł. (2024, Feb 21). „Słowacja na pierwszym miejscu” – polityka zagraniczna czwartego rządu Roberta Ficy. https://www.pism.pl/publikacje/slowacja-na-pierwszym-miejscu-polityka-zagraniczna-czwartego-rzadu-roberta-ficy (accessed: 10.03.2026).
Ogrodnik, Ł. (2018, May 17). Modyfikacje w polityce europejskiej Słowacji. https://www.pism.pl/publikacje/Modyfikacje_w_polityce_europejskiej_S_owacji (accessed: 10.03.2026).
Vláda. (2023, Nov 13). Programové vyhlásenie vlády Slovenskej republiky 2023–2027. https://www.vlada.gov.sk/site/assets/files/1694/programove_vyhlasenie_vlady_sr.pdf (accessed: 10.03.2026).
Silenská, N. (2025, Feb 23). Słowacja: Fico krytykowany za popieranie Trumpa i słowa o Rosji. https://www.euractiv.pl/section/polityka-zagraniczna-ue/news/slowacja-fico-krytykowany-za-popieranie-trumpa-i-slowa-o-rosji/ (accessed: 10.03.2026).
Skorzycki, M. (2020). Polityka europejska Słowacji w kontekście jej uczestnictwa w Grupie Wyszehradzkiej. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, 2. DOI: https://doi.org/10.14746/ssp.2020.2.6
SME. (2018, Mar 22). Slovensko má novú vládu, Pellegrini prisľúbil vyšetrenie vraždy. https://www.sme.sk/domov/c/prezident-vymenuje-pellegriniho-vladukabinet-ma-schvalit-svoj-program (accessed: 10.03.2026).
Starzyk, A. (2018). Relacje węgiersko-słowackie w kontekście węgierskiej mniejszości narodowej. Wrocławskie Studia Politologiczne, 24. DOI: https://doi.org/10.19195/1643-0328.24.12
Strážay, T. (2013, Sep 19). Dve dekády slovensko-maďarských vzťahov: hľadanie nového začiatku. https://archivzp.sfpa.sk/dve-dekady-slovensko-madarskych-vztahov-hladanie-noveho-zaciatku/ (accessed: 10.03.2026).
Weissová, S., & Folentová, V. (2025, Jul 29). Autor článku, o ktorom hovoril Fico: Briti neovplyvňovali voľby v prospech PS. https://dennikn.sk/4768793/autor-clanku-o-ktorom-hovoril-fico-briti-neovplyvnovali-volby-v-prospech-ps/?cst=d6d1cf048eda92a98384181bd00914620a3078bfd1e4d446e958ebd142edf4c6 (accessed: 10.03.2026).
Wojcieszak, Ł. (2019). Bezpieczeństwo gazowe Słowacji. Perspektywy i bariery dywersyfikacji. Krakowskie Studia Międzynarodowe, 16(4).
Reuters. (2025, Sep 4). Xi tells Slovakia's Fico to help promote China-EU ties. https://www.reuters.com/world/china/xi-tells-slovakias-fico-help-promote-china-eu-ties-2025-09-04/ (accessed: 10.03.2026).
Żarna, K. (2015). Od Mečiara do Dzurindy. Główne kierunki polityki zagranicznej Republiki Słowackiej w latach 1993–2002. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Łukasz Lewkowicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.