Instytucja Ombudsmana jako czynnik demokratyzacji systemów państwowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej
PDF

Słowa kluczowe

Ombudsman
rzecznik praw obywatelskich
ochrona praw jednostki
transformacja ustrojowa

Jak cytować

Kowalska, M. (2014). Instytucja Ombudsmana jako czynnik demokratyzacji systemów państwowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej. Przegląd Politologiczny, (2), 167–182. https://doi.org/10.14746/pp.2014.19.2.11

Abstrakt

Standardem we współczesnych państwach demokratycznych stało się jednoczesne funkcjonowanie wielu organów mających na celu zapewnienie przestrzegania prawa. Jednym z nich pozostaje instytucja Ombudsmana, która zyskała na znaczeniu w wielu krajach świata zarówno o ustabilizowanej, jak i odradzającej się demokracji. Za główne cechy tej instytucji uznaje się niezależność Ombudsmana od innych organów, łatwość dostępu do niego, a także wiarygodność i elastyczność działania. Dzisiaj funkcjonuje ona w ponad 100 krajach i wciąż widać tendencję wzrostową. Nawet w ramach Unii Europejskiej od 1995 r. działa Ombudsman Europejski, a Rada Europy od 1999 r. powołuje Komisarza do spraw Praw Człowieka. W państwach Europy Zachodniej proces tworzenia urzędów ombudsmańskich szczególnie intensywnie przebiegał po II wojnie światowej, co spowodowane było m.in. wzrostem zainteresowania ówczesnych społeczeństw ochroną praw człowieka w związku z przebytymi doświadczeniami „brunatnego” i „czerwonego” totalitaryzmu. Natomiast w ramach transformacji ustrojowych zapoczątkowanych w latach dziewięćdziesiątych, proces ten zaczął dotyczyć również bloku państw Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej. W przypadku bloku tych państw wprowadzanie instytucji ombudsmańskich do porządku konstytucyjnego poczytuje się jako część procesu transformacji ustrojowej i ich demokratyzacji. Warto przy tym podkreślić, że wśród tych krajów Polska należała do prekursorów w tym względzie.
https://doi.org/10.14746/pp.2014.19.2.11
PDF

Bibliografia

Arcimowicz J. (2003), Rzecznik Praw Obywatelskich - aktor sceny publicznej, Warszawa.

Banaszak B. (2007), Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych, Zakamycze.

Garlicki L. (1989), Ewolucja instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich (ombudsmana) w kwiecie współczesnym, w: Rzecznik Praw Obywatelskich, red. L. Garlicki, Warszawa.

Garlicki L. (2000), Rzecznik Praw Obywatelskich, Polskie prawo konstytucyjne, zarys wykładu, Warszawa.

Gebethner S. (1986), Sejmowy rzecznik praw obywatelskich, „Państwo i Prawo”, nr 11.

Grzybowski M. (1989), Ombudsmani w państwach nordyckich. Geneza, ewolucja, współczesne oblicze instytucji, w: Rzecznik Praw Obywatelskich, red. L. Garlicki, Warszawa.

Hansen E. (1972), Ombudsman w państwach skandynawskich i podstawowe przejawy jego działalnokci, „Studia Prawnicze”, z. 32.

Kowalska M. (2006), Rzecznik Praw Obywatelskich, w: Organy władzy publicznej w kwietle Konstytucji Rzeczypospolitej z 2 kwietnia 1997 roku, Lublin.

Kubiak A. (1989), Mediator we Francji, w: Rzecznik Praw Obywatelskich, red. L. Garlicki, Warszawa.

Lang J. (1972), Jurysdykcja Parlamentarnego Komisarza do Spraw Administracji w Wielkiej Brytanii, „Państwo i Prawo”, nr 1.

Łętowska E. (1992a), Baba na kwieczniku, Warszawa.

Łętowska E. (1992b), Jak zaczynał Rzecznik Praw Obywatelskich, Łódź.

Łuszczuk M. (2000), Rzecznik Praw Obywatelskich Unii Europejskiej, Warszawa.

Malinowska I. (2007), Rzecznik Praw Obywatelskich w systemie ochrony praw i wolnokci obywatelskich w Polsce, Warszawa.

Mendel Z. (1993), Mediator we Francji, w: Zagadnienia ochrony praw konstytucyjnych obywateli, red. J. Iwanek, Katowice.

Ombudsmani krajowi. Zbiór regulacji prawnych (2005), Warszawa.

Sagan S. (2001), Organy i korporacje ochrony prawa, Warszawa.

Sokolewicz W. (2003), Rzecznik Praw Obywatelskich, w: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, red. L. Garlicki, t. III, Warszawa.

Wieruszewski R. (1989), Komisarze do spraw administracji w Wielkiej Brytanii, w: Rzecznik Praw Obywatelskich, red. L. Garlicki, Warszawa.

Zieliński A. (1998), Rzecznik Praw Obywatelskich - przeszłokć, teraźniejszokć, przyszłokć, w: Obywatel - jego wolnokci i prawa, Warszawa.

Zieliński A. (2002), Sądowe i pozasądowe krodki ochrony praw obywatelskich, w: Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, A. Preisner, Warszawa.

Zieliński T. (1994a), Ombudsman - możliwokci i granice działania, Biuro RPO.

Zieliński T. (1994b), Ombudsman - możliwokci i granice działania, „Państwo i Prawo”, nr 9.

Zoll A. (2005), Rzecznik Praw Obywatelskich. Zadania konstytucyjno-prawne oraz funkcje publiczne w zakresie wspierania społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, Zamość.

Teksty opublikowane na łamach czasopisma "Przegląd Politologiczny" i udostępniane w formacie PDF objęte są licencją CC BY 4.0 (Creative Commons - Uznanie autorstwa). Kopiowanie i rozpowszechnianie dozwolone jest pod warunkiem uznania autorstwa.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.