Słowa kluczowe
Europa
skrajna lewica
radykalizacja
zimna wojna
ideologia
rewolucja
dobrobyt
nowoczesność
Jak cytować
Abstrakt
Niniejszy artykuł analizuje źródła i dynamikę radykalizacji politycznej w powojennej Europie Zachodniej. Autorzy starają się wyjaśnić, w jaki sposób nawet w zamożnych społeczeństwach o stabilnych instytucjach, stałym wzroście gospodarczym i rozwijających się systemach opiekuńczych mogły powstać tak skrajne ugrupowania, jak Brigate Rosse, Rote Armee Fraktion czy Action Directe. Analiza wskazuje na rozczarowanie po ruchu ’68, poczucie wykluczenia przez „społeczeństwo konsumpcyjne” oraz zaostrzenie rywalizacji zimnowojennej. Autorzy argumentują, że zwrot ku radykalizmowi wśród studentów i młodej inteligencji był reakcją na rozdźwięk między wzniosłymi obietnicami emancypacji a codzienną rzeczywistością biurokracji, konformizmu i technokratycznej kontroli nad życiem społecznym. W szerszej perspektywie społeczno‑politycznej terroryzm lat 70. był czymś więcej niż tylko zjawiskiem politycznym: odzwierciedlał głębszy kryzys nowoczesności, ujawniając słabnięcie narracji emancypacyjnych oraz przejście od utopijnych ideałów rewolucyjnych ku mroczniejszym, nihilistycznym formom przemocy.
Bibliografia
Adorno, W. T. (1999). Minima Moralia. Refleksje z poharatanego życia. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bauman, Z. (1991). Modernity and Ambivalence. Cambridge University Press.
Bauman, Z. (1992). Nowoczesność i zagłada. Wydawnictwo Literackie.
Bauman, Z. (2000). Liquid Modernity. Cambridge.
Bauman, Z. (2006). Płynna nowoczesność. Wydawnictwo Literackie.
Berman, P, (1968). Opowieść o dwóch utopiach. Eksperymenty polityczne pokolenia ’68. Universitas.
Crenshaw, M. (2011). Explaining Terrorism: Causes, Processes and Consequences. London.
della Porta, D. (1995). Social Movements, Political Violence, and the State: A Comparative Analysis of Italy and Germany. Cambridge University Press.
Debord, G. (2006). Społeczeństwo spektaklu oraz Rozważania o społeczeństwie dobrobytu. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Fanon, F. (2025). Wyklęty lud ziemi, Wyd. Karakter, Warszawa.
Fromm, F. (1993). Ucieczka od wolności. Vis-á-Vis/Etiuda.
Foucault, M. (1998). Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Wydawnictwo Aletheia.
Habermas, J. (1975). Legitimation crisis. Beacon Press Boston.
Habermas, J. (1999). Teoria działania komunikacyjnego. Vol. 2. Warszawa.
Inglehart, R. (1977). The Silent Revolution. Changing Values and Political Styles among Western Publics. Princeton University Press.
Jawłowska, A. (1975). Drogi kontrkultury Państwowy Instytut Wydawniczy.
Judt, T. (2008). Powojnie. Historia Europy od roku 1945. Wydawnictwo Rebis.
Kijowska, M. (2018). Lewicowy terroryzm w Europie Zachodniej w drugiej połowie XX i na początku XXI wieku. Podstawowe informacje i kierunki rozwoju. Radzyński Rocznik Humanistyczny, 16.
Negri, A., & Muhlmann, D. (2012). „Luksemburgizm był naszą filozofią…”. Praktyka Teoretyczna, 6.
Maniszewska, K. (2014). Pionierzy terroryzmu europejskiego: Frakcja Czerwonej Armii. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego „Apeiron”.
Marcuse, H. (1964). One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society. Boston.
Pajorski, J., & Piwowarski, P. (2013). Terroryzm lewacki. Wybrane zagadnienia. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego „Apeiron”.
Pasquinelli, M. (2015). Italian Operaismo and the Information Machine. Theory, Culture & Society, 3.
Płucienniczak, P. (2011). Od Nowej Lewicy do Nowej Prawicy? Droga przez mękę pokolenia ’68. Kultura i Społeczeństwo, 1.
Rapoport, D. (2001). The Four Waves of Rebel Terror and Violence. In D. Rapoport (Ed.), Anthology of Terrorism and Political Violence. Routledge.
Roggero, G. (2023). Italian Operaismo: Genealogy, History, Method. Cambridge University Press.
Słodkowska, I. (2006). Terroryzm polityczny XX wieku. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tilly, R. (1978). From Mobilization to Revolution. Newbery Award Records.
Varon, J. (2004). Bringing the War Home: The Weather Underground, the Red Army Faction, and Revolutionary Violence in the Sixties and Seventies. Berkeley University Press.
Willms, S. (1996). Die Rote Armee Fraktion: Texte und Materialien zur Geschichte der RAF. ID-Verlag.
Zamęcki, Ł. (2011). Społeczne podstawy ładu politycznego. Wyd. UW.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Krzysztof Mroczkowski, Arkadiusz Machniak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.