Ukraińskie kwestie historyczne w polskich mediach w kontekście wojny hybrydowej: między mitami a postprawdą

Main Article Content

Serhiy Danylenko
Yuliia Nesteriak
Maryna Grynchuk

Abstrakt

Stosunki ukraińsko-polskie charakteryzują ostatnio kontrowersje dotyczące polityki historycznej, co odbiło się negatywnie na stosunkach między obydwoma krajami. Z jednej strony w dyskursie o polityce zagranicznej Polska uznawana jest za jednego z czołowych orędowników Ukrainy na Zachodzie – obok Litwy, z drugiej zaś w stosunkach dwustronnych stale pojawiają się problemy o charakterze historyczno-humanitarnym tworzące negatywną atmosferę i podlegające manipulacji ze strony państw trzecich, zaostrzając stosunki zarówno na poziomie komunikacji międzyludzkiej, jak i międzyinstytucjonalnej. Dodatkowym czynnikiem utrudniającym zrozumienie kwestii polityki historycznej są media w obu krajach, gdzie stare i nowe mity, elementy postprawdy oraz emocjonalne, subiektywne oceny dokonywane przez nieprofesjonalistów mają większy wpływ niż podejście historyków. Próbują to wykorzystać populistyczni politycy z lewicowej i prawicowej flanki ideologicznej, ale kwestie te stają się także przeszkodą w porozumieniu politycznym i komplikują inwestycje i rozwój dużego subregionu krajów Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej oraz krajów bałtyckich. Polityka historyczna stała się częścią bezpieczeństwa informacyjnego, a niektóre państwa trzecie, w tym przypadku Federacja Rosyjska, wykorzystały ten czynnik w trakcie wojny hybrydowej przeciwko Ukrainie i krajom Unii Europejskiej. W artykule przedstawiono założenie, że jedynie zmiana retoryki politycznej, a mianowicie uniknięcie populizmu w odniesieniu do relacji historycznych dwóch sąsiadujących ze sobą narodów, wraz ze wzmocnieniem odpowiedzialności korporacyjnej mediów krajowych w kwestiach polityki historycznej, jest w stanie zneutralizować wpływ radykalnych tendencji politycznych zarówno w obu krajach jak i na zewnątrz – zwłaszcza wpływ innych państw, które nie są zainteresowane uporaniem się przez Polskę i Ukrainę z tragicznymi wydarzeniami w historii obu krajów. Celem autorów artykułu nie jest badanie ani porównywanie stanowisk o charakterze czysto historycznym. Chodzi o narzędzia medialne i ich rolę w dyskursie polityki historycznej.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Danylenko, S., Nesteriak, Y., & Grynchuk, M. (2020). Ukraińskie kwestie historyczne w polskich mediach w kontekście wojny hybrydowej: między mitami a postprawdą. Przegląd Strategiczny, (13), 333-348. https://doi.org/10.14746/ps.2020.1.20
Dział
DOMESTIC ASPECTS OF SECURITY
Biogramy autorów

Serhiy Danylenko, Taras Shevchenko National University of Kyiv

Serhiy DANYLENKO – PhD in Political Science, candidate of Philological Sciences, Head of the Department of International Media Communication and Communication Technologies, Department of International Information, Taras Shevchenko National University of Kyiv, Associate Professor. He teaches the following disciplines: Theory and Practice of Communication, Press Service, Press Service of Foreign Policy Departments, Theory of Mass Communication, International Media Communications, Media Analysis, Propaganda and Counter-Propaganda, Contemporary Printed Media. His spheres of scientific interests are influence of communicative technologies on formation of civil society, political communication and mass media, international journalism, media convergence.

Yuliia Nesteriak, Taras Shevchenko National University of Kyiv

Yuliia NESTERIAK – candidate of social communications, Assistant Professor of the Social Communication Department of the Institute of Journalism at Taras Shevchenko National University of Kyiv. She teaches the following disciplines: Information politic and information security, News Agencies Journalism, Press Services, Theory of Mass Communication, Modern Printed Media, Modern media systems. Her spheres of scientific interests are international communication technologies, theory of mass communication, agency journalism, organization of press services, media culture, information policy and information security.

Maryna Grynchuk, Taras Shevchenko National University of Kyiv

Maryna GRYNCHUK – PhD student of the Department of International Media Communication and Communication Technologies of the Institute of International Relations at Taras Shevchenko National University of Kyiv. Her spheres of scientific interests are international communication technologies, international journalism, and intercultural communication.

Bibliografia

  1. Baran D. (2016), Wizerunek Ukraińców na łamach wybranej polskiej prasy, „Państwo i Społeczeństwo”, No. 1.
  2. Barthes R. (1957), Mythologies.
  3. Cambridge Dictionary (2020), Meaning Of Post-Truth In English, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/post-truth (26.07.2020).
  4. CyberDefence 24 (2020), Polska celem szeroko zakrojonej kampanii informacyjnej, https://www.cyberdefence24.pl/polska-celem-szeroko-zakrojonej-kampanii-informacyjnej (26.07.2020).
  5. Datsiuk S. (2018), Kolektyvni pretenziyi na mynule, „Ukrayinsʹka Pravda”, https://blogs.pravda.com.ua/authors/datsuk/5bab48facb45f/ (31.07.2020).
  6. Day (2019), Bezpekovi vyklyky dlya zovnishnʹoyi polityky, https://day.kyiv.ua/uk/article/den-planety/bezpekovi-vyklyky-dlya-zovnishnoyi-polityky?fbclid=IwAR2CM5rNqIaiVqdB9J16yjIz3UG9FW2SELZ8c-49_AFKiiwddEN5qG_B3Bw (19.09.2019).
  7. De Witte M. (2020), Populism Is A Political Problem That Is Putting Democracy At Risk, Stanford Scholars Say, Stanford, https://news.stanford.edu/2020/03/11/populism-jeopardizes-democracies-around-world/ (26.07.2020).
  8. Dzieje.pl. (2019), Dr Ł. Adamski o dialogu z Ukrainą: Polska nie może przymykać oczu na kult ludobójców, https://dzieje.pl/aktualnosci/dr-l-adamski-o-dialogu-z-ukraina-polska-nie-moze-przymykac-oczu-na-kult-ludobojcow (27.07.2020).
  9. Eurointegration.com.ua (2019), Duda poprosytʹ Zelensʹkoho skasuvaty moratoriy na eks·humatsiyi polyakiv, https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/06/4/7096910/ (19.09.2019).
  10. European Parliament Think Tank (2018), The EU’s Russia Policy: Five Guiding Principles, https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_BRI(2018)614698&fbclid=IwAR31cLFHRHBsjEBX3Z6ypMhESNJCMPaxaMZps4iK3ixQcM7RvMsSWIFraGo (28.07.2020).
  11. EUvsDISINFO (2020), Back to basics: Ukraine, revisionism, and Russophobia, https://euvsdisinfo.eu/back-to-basics-ukraine-revisionism-and-russophobia/ (27.07.2020).
  12. From-ua (2019), Danylenko C.: «Vidnosyny Iz Rosiyeyu Vyznachayutʹ Nashe Maybutnye», https://from-ua.com/intervyu/509529-danilenko-vidnosini-iz-rosieyu-viznachayut-nashe-maibutne.html (28.07.2020).
  13. Gov.pl (2020), Polska na celowniku dezinformacji, https://www.gov.pl/web/sluzby-specjalne/polska-na-celowniku-dezinformacji (26.07.2020).
  14. Journal du Cameroun (2018), Poland, Ukraine still divided by WWII massacres, https://www.journalducameroun.com/en/poland-ukraine-still-divided-by-wwii-massacres/ (19.09.2019).
  15. Kącka K. (2015), Polityka historyczna: kreatorzy, narzędzia, mechanizmy działania – przykład Polski, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.
  16. Kipiani V. (2017), Viyna dvokh pravd: polyaky pa ukrayintsi u kryvavomu XX stolitti, Vivat.
  17. Kirvel E. (2015), Parlamentskiye partii Pol’shi o konflikte v Ukraine, „Vostok Yevropy. Gumanitarno-obshchestvennyye issledovaniya”, No. 1 (1).
  18. Kitch C. (2008), Placing journalism inside memory and memory studies, “Memory Studies”, No. 1(3).
  19. Kordas J. (2017), Polska – Ukraina: polityka historyczna w latach 2015–2017, „Politechnika Wrocławska: Studia de Securitate et Educatione Civili”, No. 7.
  20. Kutiawin W. (2008), Pamięć historyczna Rosjan. Między dziejopisarstwem akademickim a historiografią „ludową”, in: Pamięć i polityka historyczna. Doświadczenia Polski i jej sąsiadów, (ed.) S. M. Nowinowski, J. Pomorski, R. Stobiecki, Łódź.
  21. Kwiecień J. (2017), Poland through Eurasian Eyes: Russian Propaganda Messages in the Media, Warsaw Institute, https://warsawinstitute.org/poland-eurasian-eyes-russian-propaganda-messages-media/ (19.09.2019).
  22. Leszkowicz T. (2015), Czym jest polityka historyczna i do czego służy?, https://histmag.org/Czym-jest-polityka-historyczna-i-do-czego-sluzy-11411 (25.07.2020).
  23. Marczak M. (2015), Newsweek Świat Globalny Sondaż: Polacy największymi rusofobami świata, https://www.newsweek.pl/swiat/polacy-najwiekszymi-rusofobami-swiata-czy-polacy-lubia-rosje/zlgyynd?fbclid=IwAR0Wh1_T355GJYhhGX6twMir4Gh8YivQrJbFqyREeJEEVhe76hYDrZU1CtE (2.12.2019).
  24. Martines A. (2015), Ukrainskiy krizis v pol’skikh pechatnykh SMI, „Vostok Yevropy. Gumanitarno-obshchestvennyye issledovaniya”, No. 1 (1).
  25. Mashkevych M. (2015), Skhidna polʹsʹka polityka u XX – na pochatku XXI st.: kontseptsiyi ta interpretatsiyi, Nika-Tsentr.
  26. Michałek J. (2011), Współcześnie o przeszłości, czyli wpływ polityki historycznej na kształt podręczników Szkolnych, 16th ed.
  27. Mierzynska A. (2020), Kreml testuje polskie „czerwone linie”, politycy nie reagują. Wojna informacyjna narasta, https://oko.press/kreml-wojna-informacyjna-narasta/ (26.07.2020).
  28. Ministry of Temporarily Occupied Territories (2018), V. Chernysh: Rosiya prahne zruynuvaty diyuchi politychni soyuzy, https://mtot.gov.ua/vadym-chernysh-nato (27.07.2020).
  29. Nijakowski L. (2008), Polska polityka pamięci, Esej socjologiczny, Warszawa.
  30. Pogorzelski P. (2017), Zagrożenie rosyjską dezinformacją w Polsce i formy przeciwdziałania, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu, Wojnowice, http://www.kew.org.pl/wp-content/uploads/2016/12/Piotr-Pogorzelski-Zagro%C5%BCenie-rosyjsk%C4%85-dezinformacj%C4%85-w-Polsce-i-formy-przeciwdzia%C5%82ania.pdf (25.07.2020).
  31. PolUkr (2019), UGKC ta Yepyskopat Polʹshchi domovylysya prodovzhuvaty dialoh i pohlyblyuvaty prymyrennya, Polʹsʹko-ukrayinsʹkyy portal, http://www.polukr.net/uk/blog/2019/08/ugkc-ta-yepiskopat-polshi-domovilisya-prodovzhiti-dialog-i-poglibiti-primirennya/ (19.07.2020).
  32. Protsyuk Z. (2019), Khto takyy Yatsek Kuronʹ, na chestʹ yakoho Lʹviv nazvav ploshchu, http://tvoemisto.tv/exclusive/polskyy_dysydent_zi_lvova_istoriya_zhyttya_yatseka_kuronya_95004.html?fbclid=IwAR1e7YY42o2UOP9T9jzIotW7JbqGpowZqjnGaz82nAe1b5GzpxD_sP5brhg (19.09.2019).
  33. Radio Svoboda (2019), 80-richchya Druhoyi svitovoyi viyny: chomu do Varshavy zaprosyly Zelensʹkoho, ale ne zaprosyly Putina, https://www.radiosvoboda.org/a/druga-svitova-80-rokiv/30140507.html (19.09.2019).
  34. Riabenko S., Kuzio T. (2020), From The Great Patriotic War To The Second World War: Decommunisation Of Ukraine’S Memory Politics, https://neweasterneurope.eu/2020/07/07/from-the-great-patriotic-war-to-the-second-world-war-decommunisation-of-ukraines-memory-politics/ (27.07.2020).
  35. Roediger H. L., Wertsch J. V. (2008), Creating a new discipline of memory studies, “Memory Studies”, No. 1(1).
  36. Smagliy K. (2019), Hybrid Analytica: Pro-Kremlin Expert Propaganda in Moscow, Europe and the U.S.: A Case Study on Think Tanks and Universities, https://imrussia.org/en/news/2997-hybrid-analytica-pro-kremlin-expert-propaganda-in-moscow,-europe-and-the-u-s-a-case-study-on-think-tanks-and-universities%20 (19.09.2019).
  37. Szpocinski A. (n.d.), Pamięć zbiorowa a mass media, https://www.nck.pl/upload/archiwum_kw_files/artykuly/4._andrzej_szpocinski_-_pamiec_zbiorowa_a_mass_media.pdf (31.07.2020).
  38. Trudnowski P. (2019), Potrzeba polsko-ukraińskiego zrozumienia, a nie wzniosłych deklaracji, https://klubjagiellonski.pl/2019/07/18/potrzeba-polsko-ukrainskiego-zrozumienia-a-nie-wznioslych-deklaracji/ (27.07.2020).
  39. Umland A. (2018), Why Warsaw is not supporting Kyiv as much as it should, http://neweasterneurope.eu/2018/01/16/warsaw-not-supporting-kyiv-much/ (2.12.2019).
  40. Unian (2018), Polityka Rosiyi stanovytʹ zahrozu dlya Polʹshchi – Hlava MZS, https://www.unian.ua/world/10050812-politika-rosiji-stanovit-zagrozu-dlya-polshchi-glava-mzs.html (27.07.2020).
  41. Urban M. (2016), Ukrainiec jako wróg: rosyjska propaganda i jej wpływ na nastroje w Polsce, „Ante Portas – Studia nad Bezpieczeństwem”, No. 1(6).
  42. Vereshchuk I. (2016), «Trymorʺye», abo Nichoho pro nas bez nas, https://detector.media/blogs/article/120182/2016-10-31-trimore-abo-nichogo-pro-us-without-us (2.12.2019).
  43. Verhofstadt G. (2020), Is COVID-19 Killing Democracy?, https://www.project-syndicate.org/commentary/covid19-democracy-violations-by-guy-verhofstadt?barrier=accesspaylog (27.07.2020).
  44. White Book Of The Special Information Operations Against Ukraine 2014-2018 (2019), https://drive.google.com/file/d/1DEkozHjkCpbRozR3EWBUKcwnguUfJ0dJ/view?fbclid=IwAR2AsQ88rT-hOjg3YaM-zyCmWGaYLtL-Nz1EHCoChV2-qGMP0N_To8kZKLs (26.07.2020).
  45. Woidelko G. (2017), The Polish-Ukrainian Battle for the Past, http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/75029 (2.12.2019).
  46. Wójcik A. (2016), Polityka historyczna hako forma budowy wizerunku Polski na arenie międzynarodowej, „Świat Idei i Polityki”, No. 16.
  47. wPolityce (2016), Sonik o Wołyniu: “To było ludobójstwo. Pytanie, w jakiej mierze to wpłynie na politykę ukraińską. Ukraina musi się przyzwyczaić do prawdy”, https://wpolityce.pl/polityka/300405-sonik-o-wolyniu-to-bylo-ludobojstwo-pytanie-w-jakiej-mierze-to-wplynie-na-polityke-ukrainska-ukraina-musi-sie-przyzwyczaic-do-prawdy (2.12.2019).
  48. wPolityce (2017), Nasz wywiad. Dr Szarek: IPN nie może wskazywać Ukrainie, jakich ma wybierać bohaterów, ale nie może też milczeć wobec zbrodni UON-UPA, https://wpolityce.pl/polityka/367731-nasz-wywiad-dr-szarek-ipn-nie-moze-wskazywac-ukrainie-jakich-ma-wybierac-bohaterow-ale-nie-moze-tez-milczec-wobec-zbrodni-uon-upa (2.12.2019).
  49. wPolityce, (2018), Skandaliczne słowa posła Nowoczesnej. Dlaczego doszło do Rzezi Wołyńskiej? “Wymagaliśmy od Ukraińców pracy ponad miarę”, https://wpolityce.pl/polityka/384449-skandaliczne-slowa-posla-nowoczesnej-dlaczego-doszlo-do-rzezi-wolynskiej-wymagalismy-od-ukraincow-pracy-ponad-miare (2.12.2019).
  50. Wyborcza.pl (2005), Po co nam polityka historyczna – Debata „Gazety”, https://wyborcza.pl/1,76842,2945729.html (25.07.2020).
  51. Zashkilnyak L. (n.d.), Ohlyad oroblem spilʹnoyi (vazhkoyi) istoriyi Ukrayintsiv i Polyakiv XX stolittya, Ukrainian Institute of National Remembrance, https://old.uinp.gov.ua/news/oglyad-problem-spilnoi-vazhkoi-istorii-ukraintsiv-i-polyakiv-khkh-stolittya (27.07.2020).
  52. Zaszkilniak Ł. (n.d.), Przegląd problemów wspólnej (trudnej) historii Ukraińców i Polaków w XX wieku, Instytut Pamięci Narodowej.
  53. Żyszkiewicz W. (2016), Pokusy geopolityki, prymat aksjologii, https://wpolityce.pl/polityka/303660-pokusy-geopolityki-prymat-aksjologii (2.12.2020).