Nielegalna kontrola terytorium w prawie międzynarodowym oraz ustalenie statusu Donbasu

Main Article Content

Oleksiy Kresin
Iryna Kresina

Abstrakt

Całkowite odrzucenie agresji i okupacji terytoriów w prawie międzynarodowym prowadzi do ich hybrydowych i ukrytych form wykorzystujących gangi i najemników, proklamowania nowych „państw” itp. Działania te stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego, mogą powodować i już powodują m.in. fragmentację państw, anarchię, kryminalizację polityki oraz nowe formy ekspansjonizmu. Autorzy artykułu uogólniają formy nielegalnej kontroli terytorium w prawie międzynarodowym i ich stosowanie z uwzględnieniem stanu determinacji Donbasu.


Prawo międzynarodowe od ponad wieku przewiduje możliwość odrębnego uregulowania suwerenności i praw państwa do terytorium z jednej strony, a wprowadzenie reżimu nielegalnej kontroli nad terytorium – z drugiej. Autorzy argumentują, że we współczesnym rozumieniu wypracowanym przede wszystkim przez doktrynę i sądy, nielegalną kontrolę nad terytorium można uznać za reżim prawny, którego jedną z form jest okupacja, podczas gdy inne określa się jako skuteczne, całościowe, ogólne, de facto kontroli i związane z nieujawnionymi działaniami i nieformalnymi środkami stosowanymi przez państwo agresora. Reżim ten charakteryzuje się sprawowaniem władzy nad terytorium z woli obcego państwa, a formy realizacji reżimu różnią się w zależności od tego, czy taka wola jest oficjalnie uznana, czy zatajona.


Transformacja międzynarodowego prawa humanitarnego po II wojnie światowej zatarła granice między uznaną i oficjalnie nieuznaną okupacją. Ale w przeciwieństwie do okupacji, której fakt może być oczywisty, fakt skutecznej lub innej kontroli nad terytorium wymaga ustalenia przez organy sądowe.


Kwalifikacja nielegalnej kontroli Federacji Rosyjskiej nad Donbasem w prawie krajowym i międzynarodowym jest niejednoznaczna. Autorzy argumentują, że pełnego uznania międzynarodowego konfliktu zbrojnego między Ukrainą a Rosją w Donbasie, a także nielegalnej kontroli Rosji nad tym ostatnim, należy się spodziewać w procesie rozpatrywania szeregu spraw w międzynarodowych instytucjach sądowych.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Kresin, O., & Kresina, I. (2021). Nielegalna kontrola terytorium w prawie międzynarodowym oraz ustalenie statusu Donbasu. Przegląd Strategiczny, (14), 279-296. https://doi.org/10.14746/ps.2021.1.16
Dział
TERRITORIAL ASPECTS OF SECURITY
Biogramy autorów

Oleksiy Kresin, National Academy of Sciences of Ukraine

Oleksiy KRESIN – Professor, PhD, Associate member, International Academy of Comparative Law, Director of Comparative Jurisprudence Center, Volodymyr Koretskyi Institute of State and Law, National Academy of Sciences of Ukraine.

Iryna Kresina, National Academy of Sciences of Ukraine

Iryna KRESINA – Professor, PhD, Prof., Associate member, National Academy of Legal Sciences of Ukraine, Head of Legal-Political Studies Department, Volodymyr Koretskyi Institute of State and Law, National Academy of Sciences of Ukraine.

Bibliografia

  1. Advisory opinion of the International Court of Justice on the Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory. № 131. 9 July 2004, https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178825/.
  2. Annex to Convention (IV) Respecting the Laws and Customs of War on Land. Regulations concerning the Laws and Customs of War on Land. The Hague, 18 October 1907, https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/0/1d1726425f6955aec125641e0038bfd6.
  3. Brownlie I. (2003), Principles of public international law. 6th ed. New York. Commentary of 1958, https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument& documentId=5AA133B15493D9D0C12563CD0042A15A/.
  4. Convention (IV) Relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949, https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity-crimes/Doc.33_GC-IV-EN.pdf.
  5. Convention (IV) respecting the Laws and Customs of War on Land. The Hague, 18 October 1907, https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/0/1d1726425f6955aec125641e0038bfd6.
  6. Council of Europe: Parliamentary Assembly. Committee on Legal Affairs and Human Rights. Legal remedies for human rights violations on the Ukrainian territories outside the control of the Ukrainian authorities. Report. Rapporteur: Ms Marieluise Beck. 26 September 2016. Doc. 14139, https://www.refworld.org/docid/5836f4394.html.
  7. De Mulinen F. (1987), Handbook on the Law of War for Armed Forces, Geneva.
  8. Declaration on Principles of International Law concerning Friendly Relations and Co-operation among States in accordance with the Charter of the United Nations. UN General Assembly Resolution 2625 (XXV). 24 October 1970, https://undocs.org/en/A/RES/2625(XXV).
  9. Definition of Aggression. UN General Assembly Resolution 3314 (XXIX). 14 December 1974, https://undocs.org/en/A/RES/3314(XXIX).
  10. Deiaki roziasnennia shchodo rezoliutsii PACE vid 12.10.2016. 07.02.2017, https://mtot.gov.ua/ua/deyaki-roz-yasnennya-shhodo-rezolyutsiyi-parye-vid-12-10-2016.
  11. European Court of Human Rights. Case of Ilaşcu and Others v. Moldova and Russia (Application no. 48787/99). Judgment. Strasbourg, 8 July 2004, https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-61886%22]}.
  12. European Court of Human Rights. Grand Chamber. Case Al-Skeini and Others v. The United Kingdom (Application no. 55721/07). Judgment. Strasbourg, 7 July 2011, https://hudoc.echr.coe.int/fre#{%22itemid%22:[%22001-105606%22]}.
  13. European Court of Human Rights. Fourth Section. Case of Khlebik v. Ukraine (Application no. 2945/16). Judgment. Strasbourg, 25 July 2017, https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-175656%22]}.
  14. European Court of Human Rights. Fourth Section. Case of Tsezar and Others v. Ukraine (Applications nos. 73590/14, 73593/14, 73820/14, 4635/15, 5200/15, 5206/15 and 7289/15). Judgment. Strasbourg, 13 February 2018, https://laweuro.com/?p=9095.
  15. European Court of Human Rights. Grand Chamber. Decision. Ukraine v. Russia (re Crimea). Applications nos. 20958/14 and 38334/18. Strasbourg, 16 December 2020, https://hudoc.echr.coe.int/eng#_Toc60998548.
  16. European Court joins three inter-State cases concerning Eastern Ukraine. ECHR 354 (2020). 04.12.2020, http://hudoc.echr.coe.int/app/conversion/pdf/?library=ECHR&id=003-6875827-9221606&filename=European%20Court%20joins%20three%20inter-State%20applications.pdf.
  17. Formuliuvannia “efektyvnyi kontrol” v mizhderzhavnykh zaiavakh Ukrainy proty Rosii daie shans vyhravaty spravy v ECHR. 10.02.2017, https://mtot.gov.ua/ua/ponyattya-efektyvnyj-kontrol-v-mizhderzhavnyh-zayavah-ukrayiny-proty-rosijskoyi-federatsiyi.
  18. Humanitarian consequences of the war in Ukraine. Council of Europe. Parliamentary Assembly. Resolution 2198 (2018). 23 January 2018, https://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=24432&lang=en.
  19. International Criminal Court. Report on Preliminary Examination Activities (2019). 5 December 2019, https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=191205-rep-otp-PE.
  20. International Criminal Court. Report on Preliminary Examination Activities (2016). 14 November 2016, https://www.icc-cpi.int/pages/item.aspx?name=161114-otp-rep-PE.
  21. International Tribunal for the Prosecution of Persons Responsible for Serious Violations of International Humanitarian Law Committed in the Territory of The Former Yugoslavia since 1991. Case No. IT-95-14-T. The Prosecutor v. Tihomir Blaškiс. Date: 3 March 2000, https://www.icty.org/x/cases/blaskic/tjug/en/bla-tj000303e.pdf.
  22. International Tribunal for the Prosecution of Persons Responsible for Serious Violations of International Humanitarian Law Committed in the Territory of The Former Yugoslavia since 1991. Case No.: IT-94-1-A. The Prosecutor v. Duško Tadić (Appeal Judgment). Date: 15 July 1999, https://www.icty.org/x/cases/tadic/acjug/en/tad-aj990715e.pdf.
  23. Kompleks mer po vypolneniiu Minskih soglashenii. 12 fevralia 2015, https://www.osce.org/files/f/documents/5/b/140221.pdf.
  24. Legal remedies for human rights violations on the Ukrainian territories outside the control of the Ukrainian authorities. Council of Europe. Parliamentary Assembly. Resolution 2133 (2016), https://pace.coe.int/pdf/20d22932f59d66ff5a2dd4340a35fd4b6e328f033326667a8259ffe25682ae848428feba12/resolution%202133.pdf.
  25. Lishchyna I. Iu. (2016), Rozghliad pozoviv Ukrainy proty Rosii v ECHR. Problemy ta perspektyvy rozghliadu, https://uba.ua/documents/events/2016_JUDICIAL_FORUM/Ivan_Lishchyna.pdf.
  26. Memorandum ob ispolnenii polozhenii Protokola po itogam konsultatsyi Trekhstoronnei kontaktnoi gruppy otnosytelno sovmestnykh shagov, napravlennykh na implementatsyiu Mirnogo plana Prezidenta Ukrainy P. Poroshenko i initsiativ Prezidenta Rossii V. Putina. 19 sentiabria 2014, https://www.osce.org/files/f/documents/a/1/123807.pdf.
  27. Minski uhody: yurydychnyi status ta oboviazkovist vykonannia. 20.01.2017, https://mtot.gov.ua/ua/minski-ugody-yurydychnyj-status-ta-obov-yazkovist-vykonannya.
  28. Mizhnarodnyi Sud OON v the Hague: Ukraina proty Rosii. 09.03.2017, https://mtot.gov.ua/ua/mizhnarodnyj-sud-oon-v-gaazi-ukrayina-proty-rosiyi.
  29. Okupatsiia ta efektyvnyi kontrol: natsionalne spryiniattia ta mizhnarodno-pravovi realii. 23.01.2017, https://mtot.gov.ua/ua/okupatsiya-ta-efektyvnyj-kontrol-natsionalne-spryjnyattya-ta-mizhnarodno-pravovi-realiyi.
  30. Political consequences of the Russian aggression in Ukraine. Council of Europe. Parliamentary Assembly. Resolution 2132 (2016), https://pace.coe.int/en/files/23166/html.
  31. Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I). 1977, https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201125/volume-1125-I-17512-English.pdf#page=11.
  32. Protokol po itogam konsultatsyi Trekhstoronnei kontaktnoi gruppy otnosytelno sovmestnykh shagov, napravlennykh na implementatsyiu Mirnogo plana Prezidenta Ukrainy P. Poroshenko i initsiativ Prezidenta Rossii V. Putina. 5 sentiabria 2014, https://www.osce.org/ru/home/123258.
  33. Resolution 2166 (2014), Adopted by the Security Council at its 7221st meeting, on 21 July 2014, file:///C:/Users/User/Downloads/S_RES_2166(2014)-EN.pdf.
  34. Resolution 2202 (2015), Adopted by the Security Council at its 7384th meeting, on 17 February 2015, https://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7D/s_res_2202.pdf.
  35. Responsibility of States for internationally wrongful acts. UN General Assembly Resolution 56/83. 1983, https://undocs.org/en/A/RES/56/83.
  36. Rosiyska Federatsiia vidpovidalna za pidtrymku separatystskoho rezhymu – Yevropeiskyi sud z prav liudyny. 07.09.2016, https://mtot.gov.ua/ua/rosijska-federatsiya-vidpovidalna-za-pidtrymku-separatystskogo-rezhymu-yevropejskyj-sud-z-prav-lyudyny.
  37. Tolstyh V. L. (2010), Kurs mezhdunarodnogo prava, Moscow.
  38. Vitoshynskyi B. (2014), Viina i mizhnarodne pravo, Ukrainska vydavnycha spilka im. Yu. Lypy, Kyiv.
  39. Zadorozhnii O. V. (2015), Porushennia ahresyvnoiu viinoiu Rosiiskoi Federatsii proty Ukrainy osnovnykh pryntsypiv mizhnarodnoho prava: monohrafiia, Kyiv.