Światło w poezji modernistów. ŚWIATŁOWSTĄPIENIE Tymoteusza Karpowicza i fragmenty The Pisan Cantos Ezry Pounda
PDF

Słowa kluczowe

avant-garde
Karpowicz
modernism
neoplatonism
poetry of the 20th century
Pound
the motif of light

Jak cytować

Górniak, K. (2014). Światło w poezji modernistów. ŚWIATŁOWSTĄPIENIE Tymoteusza Karpowicza i fragmenty The Pisan Cantos Ezry Pounda. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, (24), 185–211. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pspsl/article/view/1161

Abstrakt

The aim of this article was to present a comparative interpretation of the selected poems by Tymoteusz Karpowicz (the poem alfaŚWIATŁOWSTĄPIENIE and a few accompanying poems) and Ezra Pound (The Cantos: LXXX, LXXXI and LXXXIII). The texts have been selected because of the theme of light, sun and visual perception. The comparative method is supposed to show 20th-century Polish poetry in the context of Anglo-American modernism. The relationship between the two poets seems to be hypothetical and one-sided. It has not been established so far whether the writings of Karpowicz were inspired by Pound’s texts. Thus, the article realized a model of contactless, comparative literary study, where comparisons are made on the basis of a typologic relationship. The first part of the article presented the theme of light in some non-poetic texts by Karpowicz and Pound and in their conception of art. The next two parts focus on the interpretation of poetry. The last chapter contained the conclusions drawn from the comparative analysis of chosen texts. The motif of light became not only a link between the selected poems, but also a reason for the comparison of the poetical techniques, specificity of style and the functions of linguistic experiments. The philosophical, Biblical, literary and even scientific contexts were evoked. A theoretical background was represented by the notion of reading/interpretation by Wolfgang Iser, transtextuality by Gérard Genette and the category of a model reader by Umberto Eco. The literary projects of Karpowicz and Pound impel readers to consider several issues. The most significant are: the limits of interpretation, obscurity or inexplicability of modern poetry and the problems of literary communication.

PDF

Bibliografia

Berkeley G., Traktat o zasadach poznania ludzkiego. Trzy dialogi między Hylasem i Filonousem, przeł. J. Leszczyński, Warszawa 1956.

Berry R.M., Language, w: A Companion to Modernist Literature and Culture, red. D. Bradshaw, K.J.H. Dettmar, Oxford 2006, s. 113–121.

Bornstein G., Ezra Pound and the Making of Modernism, w: The Cambridge Companion to Ezra Pound, I.B. Nadel, Cambridge 1999, s. 26.

Byron M., Philosophy: Medieval and Renaissance, w: The Ezra Pound Encyclopedia, red. D.P. Tryphonopoulos, S.J. Adams, Westport, London 2005.

Cach R., Paralaksa [hasło], w: Fizyka. Słownik encyklopedyczny, red. R. Cach, Wrocław 1999, s. 245.

Chodkowiecki A., Msza, missa [hasło], w: Encyklopedia muzyki, red. A Chodkowiecki, Warszawa 2006, s. 583.

Ciepliński A., Woźniak R., Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku), Warszawa 1994.

Eco U., Nadinterpretowanie tekstów, w: U. Eco et al., Interpretacja i nadinterpretacja, red. S. Collini, przeł. T. Bieroń, Kraków 2008, s. 51–75.

Felici J., Kompletny przewodnik po typografii: zasady doskonałego składania tekstu, przeł. M. Kotwicki, P. Biłda, Gdańsk 2006.

Grądziel J., Tymoteusz Karpowicz: „Marzyciel z czwartego wymiaru”, „Kresy” 1999, nr 1.

Halliday D., Resnick R., Fizyka dla studentów nauk przyrodniczych i technicznych, Warszawa 1972.

Hatlen B., Racism and Anti-Semitism, w: The Ezra Pound Encyclopedia, red. D.P. Tryphonopoulos, S.J. Adams, Westport–London 2005, s. 251–254.

Haydn (Franz) Joseph [hasło], w: Encyklopedia muzyki, red. A. Chodkowiecki, Warszawa 2006, s. 358.

Iser W., The Act of Reading: A Theory of Aesthetic Response, Baltimore–London 1991.

Karpowicz T., Poezja niemożliwa. Modele Leśmianowskiej wyobraźni, Wrocław 1975.

Karpowicz T., Słoje zadrzewne, Wrocław 1999.

Kenner H., The Pound Era, Berkeley 1971.

Kibler R.E., Religion: Confucianism and Taoism, w: The Ezra Pound Encyclopedia, red. D.P. Tryphonopoulos, S.J. Adams, Westport–London 2005, s. 55.

Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 1990.

Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1988.

Kuczyńska-Koschany K., Rilke poetów polskich, Wrocław 2004, s. 16–19.

Liebregts G., Ezra Pound and Neoplatonism, Cranbury 2004.

Małczyński B., Sztuczne oczy. Tymoteusz Karpowicz i George Berkeley, „Topos” 2006, nr 4, s. 57–64.

Markiewicz H., Odbiór i odbiorca w badaniach literackich, w: idem, Wymiary dzieła literackiego, Kraków 1996.

Miłosz C., Świat. Poema naiwne, Kraków 1999.

Moody A., The Cantos of Ezra Pound: ‘To build light’, w: Platonism and the English Imagination, red. A. Baldwin, S. Hutton, Cambridge 1994, s. 308–318.

Mueller J., Lektura jako trop. O Odwróconym świetle Tymoteusza Karpowicza, „FA-art” 2003, nr 1–2, s. 89–91.

Nassar E.P., The Cantos of Ezra Pound ‘To build light’, w: Platonism and the English Imagination, red. A. Baldwin, S. Hutton, Cambridge 1994.

Nassar E.P., The Pisan Cantos, w: idem, The Cantos of Ezra Pound, Baltimore– London 1975.

Płochowski Z., Co to jest światło?, Warszawa 1987.

Pound E., The Cantos, London 1990.

Pound E., Personae. The Shorter Poems of Ezra Pound, New York 1990.

Pound E., Pieśni, przeł. L. Engelking, K. Kozioł, A. Sosnowski, A. Szuba, Warszawa 1996, s. 106.

Reid D., Myth and Anthropology, w: The Ezra Pound Encyclopedia, red. D.P. Tryphonopoulos, S.J. Adams, Westport–London 2005, s. 198–201.

Reid D., Religion: Polytheism, Neoplatonism, and the Occult Tradition, w: The Ezra Pound Encyclopedia, red. D.P. Tryphonopoulos, S.J. Adams, Westport–London 2005, s. 257–259.

Rilke R.M., Poezje, przeł. M. Jastrun, Kraków 1993, s. 49.

Roszak J., Synteza mowy Tymoteusza Karpowicza, Poznań 2011.

Selected Letters of Ezra Pound, red. D.D. Paige, New York 1971.

Seward D., Caravaggio: awanturnik i geniusz, przeł. R. Galos, Wrocław 2003.

Spychalski M., Szoda J., Mówi Karpowicz, Wrocław 2005.

Szpara I., Argument i funkcja i liryce Tymoteusza Karpowicza, w: Tożsamość i rozdwojenie, red. L. Wiśniewska, Bydgoszcz 2002, s. 241–250.

Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 1, 2, Warszawa 1981.

Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 3, Warszawa 2013.

Terrell C.F., A Companion to the Cantos of Ezra Pound, Berkeley–Los Angeles–London 1993.

Wierzyński K., Wybór poezji, Wrocław 1991.

Wittgenstein L., Dziennik 1914 – 1916, przeł. M. Poręba, Warszawa 1999.

Wolniewicz B., O traktacie, w: L. Wittgenstein, Tractatus logico-philosophicus, przeł. B. Wolniewicz, Warszawa 1997, s. VII–XLII.

Zabieglik S., Berkeleya teoria widzenia, „Principia” 2000, nr 27/28, s. 171–185.

Zmorzanka A.Z., hipostaza [hasło], w: Powszechna encyklopedia filozofii, t. 4, red. M.A. Krąpiec, Lublin 2003, s. 477.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalają na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Literackiej” pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.