Diagnoza obcości. Brzozowskiego krytyka Sienkiewicza jako spór o polską tożsamość

Main Article Content

Krzysztof Fiołek

Abstrakt

This essay discusses the Anti-Sienkiewicz campaign briefly. The affair happened in 1903 in the Warsaw weekly magazine “Głos”, but was written up in many Polish newspapers. Stanisław Brzozowski (1878-1911), the beginning publicist, literary critic and novelist spoke against Sienkiewicz’s famous works. Sienkiewicz’s main novels have been criticised for their conservatism and lack of social progressiveness, although they display great narrative power and contain vivid characterisations in a style full of imagery. The lack of national independence created greater reverence towards national history in 19th century Polish literature. Sienkiewicz felt a close bond with the Polish nobility. Brzozowski tried to put his own philosophy of culture and his concept of the “philosophy of labour” into practice. He spoke as am exponent of Polish modernism and socialism.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Fiołek, K. (2016). Diagnoza obcości. Brzozowskiego krytyka Sienkiewicza jako spór o polską tożsamość. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, (26), 73-87. https://doi.org/10.14746/pspsl.2015.26.3
Dział
Niezgoda buduje. Polskie spory o literaturę
Biogram autora

Krzysztof Fiołek, Wydział Polonistyki. Uniwersytet Jagielloński.

adiunkt w Katedrze Historii Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor książki Przetrwanie i przetwarzanie. Programy kultury narodowej w epoce Młodej Polski (2010). Redaktor ksiąg zbiorowych: Profesor z Komborni. Stanisław Pigoń w czterdziestą rocznicę śmierci (2010), Kraków i Galicja wobec przemian cywilizacyjnych 1866-1914 (2011) Literatura niewyczerpana. W kręgu mniej znanych twórców polskiej literatury lat 1863-1914 (2014).

Bibliografia

  1. Blüth Rafał (2012), Stanisław Brzozowski jako wychowawca, w: Jest Bóg, żyje prawda. Inna twarz Stanisława Brzozowskiego, wybór, wstęp, red. Maciej Urbanowski, Fronda, Warszawa, s. 215-229.
  2. Brzozowski Stanisław (1979), Sam wśrod ludzi, oprac. Marta Wyka, Ossolineum, Wrocław.
  3. Brzozowski Stanisław (1984), Wspołczesna powieść i krytyka, wstęp Tomasz Burek, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  4. Brzozowski Stanisław (1988), Wczesne prace krytyczne, wstęp Andrzej Mencwel, PIW, Warszawa.
  5. Brzozowski Stanisław (2000), Pamiętnik, fragmentami listów autora i objaśnieniami uzupełnił Ostap Ortwin, wstęp Andrzej Mencwel, Czytelnik, Warszawa.
  6. Brzozowski Stanisław (2008), Mocarz, wstęp Michał Sutowski, Wydawnictwo „Krytyki Politycznej”, Warszawa.
  7. Cichocki Marek A. (2001), Brzozowski – suwerenność w kulturze, „Znak”, nr 2, s. 39-51.
  8. Fiołek Krzysztof (2006), Filozoficzne przesłanki oskarżycielskich kampanii Stanisława Brzozowskiego, w: Filozoficzne inspiracje literatury, seria II, red. Marzenna Cyzman, Katarzyna Szostakowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń, s. 81-90.
  9. Fryde Ludwik (1966), Brzozowski jako wychowawca, w: tegoż, Wybór pism krytycznych, red. Andrzej Biernacki, PIW, Warszawa, s. 154-181.
  10. Gawin Dariusz (2001), Sienkiewicz nowoczesny, „Znak”, nr 2, s. 23-38.
  11. Gloger Maciej (2012), Henryk Sienkiewicz i Stanisław Brzozowski – dwie drogi polskiej nowoczesności, w: Konstelacje Stanisława Brzozowskiego, red. Urszula Kowalczuk, Andrzej Mencwel, Ewa Paczoska, Paweł Rodak, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 138-154.
  12. Gombrowicz Witold (1986), Dzieła. Dziennik 1953-1956, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  13. Lewandowski Tomasz (1995), Powracająca fala idei zbliżonych do pozytywistycznych w literaturze Młodej Polski. Lata 1907-1914, w: Stulecie Młodej Polski, red. Maria Podraza-Kwiatkowska, Universitas, Kraków, s. 63-76.
  14. Łukasiewicz Jacek (2003), Zagłoba w piekle, w: Kosmopolityzm i sarmatyzm. Antologia powojennego eseju polskiego, red. Dorota Heck, Ossolineum, Wrocław, s. 235-242.
  15. Mencwel Andrzej (1976), Stanisław Brzozowski. Kształtowanie myśli krytycznej, Czytelnik, Warszawa.
  16. Mencwel Andrzej (2014), Stanisław Brzozowski Postawa krytyczna. Wiek XX, Wydawnictwo „Krytyki Politycznej”, Warszawa.
  17. Podraza-Kwiatkowska Maria, red. (2000), Programy i dyskusje literackie okresu Młodej Polski, wyd. 3, Ossolineum, Wrocław.
  18. Quasimodo [właśc. Artur Górski] (1898), Ratujcie Danusię, „Życie”, nr 2, s. 24.
  19. Sienkiewicz Henryk (1902), Maria Konopnicka, „Biblioteka Warszawska”, t. 2, z. 3, s. 421-428.
  20. Sierakowski Sławomir (2007), Powrot zbawionego heretyka, w: Stanisław Brzozowski, Płomienie, Wydawnictwo „Krytyki Politycznej”, Warszawa, s. 5-20.
  21. Stefanowska Zofia, red. (1973), Swojskość i cudzoziemszczyzna w dziejach kultury polskiej, PWN, Warszawa.
  22. W sprawie repertuaru pesymistyczno-zmysłowego (1903), „Kurier Teatralny”, nr 55.
  23. Wyka Marta (1981), Brzozowski i jego powieści, Wydawnictwo Literackie, Kraków.