Abstract
The article presents various approaches to the subject of sport in forgotten literary works from the second half of the 19th century and early 20th century by Konstanty Gaszyński, Klemens Junosza, Kazimierz Laskowski and Lucjan Rydel. The first two pieces show horse racing as a threat to the tradition of the landed gentry caused by gambling, fashions and foreign influences. Rydel’s contrasting text avoids an ironic tone, the poet describes the Olympic Games as a culture-creating event, as the founding myth of the Mediterranean civilization. The forgotten texts show sport in the literature of the turn of the 20th century and indicate that it played an important role in the discussion on the mechanisms of tradition and cultural heritage.
Funding
W ramach projektu Regionalna Inicjatywa Doskonałości finansowanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 2019–2022, nr projektu: 009/RID/2018/19, kwota finansowania: 8 791 222 zł.
References
Chełmecki Jerzy (2007), Wychowanie narodowe w działalności Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Warszawie w latach 1905–1939, w: Społeczne i kulturowe wartości sportu, red. Jerzy Kosiewicz, Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, Warszawa.
Gaszyński Konstanty (1858), Wyścigi konne w Warszawie. Obrazek dramatyczny w dwóch częściach napisany wierszem, [b.d.], Kraków.
Junosza Klemens, Laskowski Kazimierz (1895), Wyścig dystansowy. Obraz sceniczny w 3 aktach, T. Paprocki, Warszawa.
Kochanowski Marek (1998), Dobre wychowanie. Listy Stanisława Witkiewicza do syna, w: W kręgu Młodej Polski. Studia i szkice, red. Jolanta Sztachelska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
Kochanowski Marek (2011), Uwagi o higienie i tężyźnie fizycznej jako elementach wychowawczych w wybranych pismach Wincentego Lutosławskiego, w: Nacjonalizm polski do roku 1939. Wizje kultury polskiej i europejskiej, red. Krzysztof Stępnik, Monika Gabryś, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Kochanowski Marek (2017), Gogo. Wizerunek antypatriotycznego modnisia w wierszach satyrycznych z lwowskiego „Szczutka” (z lat 1871–1877), „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”.
Lipoński Wojciech (1974), Sport, literatura, sztuka, Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, Warszawa.
Lipoński Wojciech (1987), Humanistyczna encyklopedia sportu, Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, Warszawa.
Lipoński Wojciech (2012), Historia sportu. Na tle rozwoju kultury fizycznej, PWN, Warszawa.
Maleszewski Władysław (1860), Chwila żartu i pustoty. Szermierze, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 46.
Mazurkiewicz Michał (2016), Motywy sportowe w polskiej sztuce międzywojennej – rekonesans, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Literatura i Kultura Popularna”, t. 22.
Ochorowicz Julian (1897), Fizjologia wyścigów w ich stosunku do krajowej hodowli koni (projekt reformy), nakład Autora (Bracka 18), Warszawa.
Piotrowska Magdalena, Molenda Piotr (2023), Społeczno-kulturowe ramy pamięci w działaniach Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” na terenie Niemiec przełomu XIX i XX wieku, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka”.
Rydel Lucjan (1959), Ferenike i Pejsidoros, [wstęp Zbigniew Mitzner, il. Józef Czerwiński], wyd. 4 popr., Nasza Księgarnia, Warszawa.
Waic Marek, Zwicker Stefan (2010), Central and Eastern Europe, w: Routledge Companion to Sports History, red. Steven W. Pope, John R. Nauright, Routledge, London.
Wroczyński Ryszard (1971), Dzieje wychowania fizycznego i sportu. Od końca XVIII wieku do roku 1918, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
License
Copyright (c) 2024 Marek Kochanowski

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0)Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” since 2016, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).
