Abstract
The focus of this article is a manuscript entitled “The Union of Lithuanian Nobility against the Sapieha Family in 1700 in gloria, or the battle of Olkieniki in verse described by Korytyński,” reference no. BN acc. 11696, stored at the National Library in Warsaw. The manuscript includes works by Elżbieta Drużbacka, an 18th-century poet, and was long considered lost. Known as the “Herburt Manuscript,” the artifact contains 16 works by Drużbacka, including eight completely unknown to modern readers. The text discusses the poet’s works preserved in the manuscript, the publishing history of titles known from other printed sources, and stipulates next steps to be taken in the research process.
Funding
Prolegomena filologiczne do „Zbioru rytmów” Elżbiety Drużbackiej nr PN/02/0038/2023 w ramach programu Perły Nauki II
References
AGAD 1/354/0/2.2/46 – Miscellanea. Mowy, listy, wiersze i pisma rozmaite w materiach politycznych, prywatnych, familijnych i prywatnych za panowania Augusta III, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, sygn. 1/354/0/2.2/46.
AGAD 1/336/0/2/5 – Arch. Roskie. Suplement, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, sygn. 1/336/0/2/5.
ANK 1030 – [Sylwa lubartowska], Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 1030.
BN 11696 – Związek Szlachty Litewskiey przeciwko Familij Sapiehów w 1700 Roku in glori czyli bitwa pod Olkienikami wierszem opisana przez Korytyńskiego, Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. BN akc. 11696.
BN 17992 – [Historia chrześcijańska księżniczki Elefantyny Eufraty oraz różne wiersze w odpisach], Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. BN rps 17992.
NID 17992 – Elżbieta Drużbacka dla J.K. Branickiego i jego żony. Archiwum Roskie, kopiarz, Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie, sygn. TG 302.
Ossol. 13564/I – Odpisy wierszy poetów polskich, głównie Adama Naruszewicza, Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. Ossol. rkps 13564/I.
Ossol. 13732/II – Miscelanea przeważnie dotyczące panowania Augusta III oraz bezkrólewia po nim. Odpisy listów, mów, różnych pism oraz druki z lat 1681–1764, Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. Ossol. rkps 13732/II.
Bogusławski Józef Konstanty, red. (1801), Mowy i wiersze moralne autorów klasycznych, t. 2, Drukarnia XX. Scholarum Piarum, Wilno.
Drużbacka Elżbieta (2003), Wiersze wybrane, oprac. Krystyna Stasiewicz, Neriton, Warszawa.
Drużbacka Elżbieta (2024), Przykładne z wiernej i statecznej miłości małżeństwo, wyd. Aldona Sieradzka-Krupa, IBL, Warszawa.
Drużbacka Elżbieta, Konarski Stanisław (1903), Skarbiec poezji polskiej, t. 1, oprac. Antoni Lange, Wydawnictwo Alfreda Zonera, Warszawa.
DW – Poezje niedrukowane Drużbackiej (1816), „Dziennik Wileński”, t. 3, nr 21.
PW – Wiersze wyięte z rękopismu Drużbackiey dotąd niedrukowane (1823), „Pamiętnik Warszawski”, t. 6, nr 4.
ZPP – Wiersze Drużbackiej z jej rękopisu wybrane a od X.B.W. poprawione (1776), „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”, t. 13.
Aleksandrowska Elżbieta (1992), O Barbarze Sanguszkowej, jej literackim salonie i nieznanej twórczości poetyckiej, w: Kultura literacka połowy XVIII wieku. Studia i szkice, red. Teresa Kostkiewiczowa, „Wiedza o Kulturze”, Wrocław.
Borowy Wacław (1938), Elżbieta Drużbacka, „Ateneum”, nr 3.
Borowy Wacław (1950), Drużbaciana, „Pamiętnik Literacki”, nr 41, z. 3–4.
Czeppe Maria (1999), „Tytularne” urzędy ziemskie w czasach Augusta III, „Kwartalnik Historyczny”, R. 106, nr 3.
Jakuboszczak Agnieszka (2008), Sarmacka dama. Barbara Sanguszkowa (1718–1791) i jej salon towarzyski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Janas Eugeniusz, Kłaczewski Witold, oprac. (2002), Urzędnicy województw kijowskiego i czernihowskiego XV–XVIII wieku: spisy, Biblioteka Kórnicka, Kórnik.
Kalamon Ilona (2026), Nieznane utwory Elżbiety Drużbackiej z odnalezionego kopiariusza Antoniego Langego, „Pamiętnik Literacki” [w druku].
Katalog BN – Związek Szlachty Litewskiey przeciwko Familij Sapiehów w 1700 Roku in glori czyli bitwa pod Olkienikami wierszem opisana przez Korytyńskiego, https://tinyurl.com/4mb7udkw [dostęp: 28.12.2024].
Kowal Jolanta (2016), Tradycja oświecenia stanisławowskiego na łamach „Dziennika Wileńskiego” z lat 1815–1830, „Prace Polonistyczne”, t. 71.
Kozłowska-Studnicka Jadwiga (1929), Katalog rękopisów polskich (poezyj) wywiezionych niegdyś do Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, znajdujących się obecnie w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, PAU, Kraków.
Lange Antoni (1903), Elżbiety Drużbackiej pisma nieznane, „Wędrowiec”, R. 41, nr 5.
Pułaski Franciszek (1915), Opis 815 rękopisów Biblioteki Ord. Krasińskich, Muzeum Konstantego Świdzińskiego, Warszawa.
Rittel Teodozja (2006), Metafora krytyczna i „oczyszczanie” tekstów Elżbiety Drużbackiej przez Ignacego Krasickiego, w: Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 2, red. Elżbieta Koniusz, Stanisław Cygan, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej, Kielce.
Stasiewicz Krystyna (1992), Elżbieta Drużbacka. Najwybitniejsza poetka czasów saskich, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Olsztyn.
Stasiewicz Krystyna (1998a), Przygoda literacka Krasickiego z Drużbacką, w: Autor – tekst – cenzura. Prace na Kongres Slawistów w Krakowie w roku 1998, red. Jerzy Pelc, Marek Prejs, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Stasiewicz Krystyna (1998b), Związki poetki czasów saskich Elżbiety Drużbackiej z ziemią przemyską, „Rocznik Przemyski”, t. 34, z. 1.
License
Copyright (c) 2025 Ilona Kalamon
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0)Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” since 2016, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).