Abstract
The subject of Poles’ exile in the nineteenth and twentieth centuries is a common one in the exiles’ works as exemplified by the paintings of Feliks Mostowicz, a descendant of Poles exiled from the Żytomierz area to Kazakhstan in the years 1936–1937. His works are now part of the Sybirak Collection in the Museum of Independence in Warsaw. Mostowicz recorded the life of the Polish diaspora in exile; the realistic images are accompanied by symbolic elements whose meaning is often accessible only to Poles. This symbolism is an important theme in Mostowicz’s work as it reflects the artist’s inner world. He uses multiple symbols (suitcase, ladder, well, lonely tree); the use of contrasts and shadows is also significant as they reflect his thoughts and experiences. Mostowicz’s works presents the life of an ordinary person dependent on a totalitarian regime and depicts the experiences of the exiles by transferring the image of their life into the sphere of art.
References
Bogusławski Franciszek (2005), Z kazachskich stepów do Sejmu RP, Comandor, Warszawa.
Dzwonkowski Roman (2006), Wprowadzenie, w: Maria Kuberska, To było życie… Wspomnienia z Kazachstanu 1936–1996, oprac. Roman Dzwonkowski, posłowie Irena Maryniakowa, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
Michalska Franceska (2007), Cała radość życia. Na Wołyniu, w Kazachstanie, w Polsce. Wspomnienia, Noir sur Blanc, Warszawa.
Artwińska Anna (2017), „Walizka nie zawsze jest symbolem podróży”. Historia i pamięć w Zbąszyniu, w: Pomniki pamięci, miejsca niepamięci, red. Katarzyna Chmielewska, Alina Molisak, IBL PAN, Warszawa,
Hlebowicz Adam (1996), Kościół katolicki w Kazachstanie, w: Polacy w Kazachstanie. Historia i współczesność, red. Stanisław Ciesielski, Antoni Kuczyński, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław.
Kopaliński Władysław (1987), Słownik mitów i tradycji kultury, PIW, Warszawa.
Kopaliński Władysław (1990), Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Kowalski Piotr (1998), Leksykon znaki świata. Omen, przesąd, znaczenie, PWN, Warszawa.
Kudela-Świątek Wiktoria (2014), „Przyszywani sybiracy”. Kazachstańscy Polacy w rodzimym dyskursie naukowym, „Etnografia Polska”, t. 58, z. 1–2.
Milewska-Młynik Anna (2007), Feliks Mostowicz i jego droga do polskości, „Zesłaniec”, nr 30.
Milewska-Młynik Anna (2016), Kazachstan zapamiętany, w: Inspiracje Feliksa Mostowicza. W 80 rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu, red. Janusz Gmitruk, Tadeusz Skoczek, Jolanta Załęczny, Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Mostowicz Irena (2016), Życie codzienne w ZSRR – malarstwo Feliksa Mostowicza jako przykład realizmu, w: Inspiracje Feliksa Mostowicza. W 80. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu, red. Janusz Gmitruk, Tadeusz Skoczek, Jolanta Załęczny, Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Nagiel Przemysław (2002), Życie religijne Polaków w Kazachstanie, w: Kościół katolicki na Syberii. Historia, współczesność, przyszłość, red. Antoni Kuczyński, Silesia, Wrocław.
Sienkiewicz Jan Wiktor (2017), Malarstwo Feliksa Mostowicza w Muzeum Niepodległości, „Niepodległość i Pamięć”, nr 4 (60).
Szynkiewicz Sławoj (1996), Polacy kazachstańscy. Początki przystosowania do środowiska, w: Polacy w Kazachstanie. Historia i współczesność, red. Stanisław Ciesielski, Antoni Kuczyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Załęczny Jolanta (2020), Malarski pamiętnik Feliksa Mostowicza jako produkt historii, w: Losy Polaków na Wschodzie: XIX-XXI w. Repatriacje, przesiedlenia i osadnictwo, red. Jarosław Kita, Wojciech Marciniak, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Żywek Łukasz (2016), Kolekcja prac Feliksa Mostowicza w Muzeum Niepodległości, w: Inspiracje Feliksa Mostowicza. W 80. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu, red. Janusz Gmitruk, Tadeusz Skoczek, Jolanta Załęczny, Muzeum Niepodległości, Warszawa.
License
Copyright (c) 2026 Jolanta Załęczny
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0)Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” since 2016, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).