Abstract
As a young student at the Warsaw Academy of Fine Arts, Aleksander Sochaczewski (1843–1923) became involved in the patriotic movement, which led to his arrest in 1862. After his return to Europe, he devoted his work to documenting the tragedy of Polish exiles by creating the Siberian Collection – a collection of paintings created throughout his life, currently held in its entirety in the Museum of the 10th Pavilion of the Warsaw Citadel. The collection consists of paintings (portraits and genre scenes), oil sketches and drawings depicting the life of Polish exiles to Siberia, whom Sochaczewski remembered during his own 22-years-long exile to a salt mine in Usolye-Sibirskoye. He presented his works in Western Europe in an attempt, as he said himself, to show “the civilised world at least some of the sufferings endured out of love towards a nation that refuses to die.” In 1913, Sochaczewski moved his entire Collection to an exhibition in Lviv at his own expense. Once it was closed, he donated it to the city in exchange for a life pension. Sochaczewski died in 1923 in Austria.
References
Bałaban Majer (1927), Studja Historyczne, skł. gł. Księgarnia M.J. Freid, Warszawa.
Boczek Helena (1993), Biografia artysty, w: Aleksander Sochaczewski 1843–1923 malarz syberyjskiej katorgi (życie, twórczość i dzieje kolekcji), oprac. Helena Boczek, Beata Meller, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Warszawa.
Boczek Helena, Meller Beata, oprac. (1993), Aleksander Sochaczewski 1843–1923 malarz syberyjskiej katorgi (życie, twórczość i dzieje kolekcji), Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Warszawa.
Borzymińska Zofia (2025), Szames [hasło], w: Polski słownik judaistyczny, https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=14808 [dostęp: 5.08.2025].
Brus Anna, Kaczyńska Elżbieta, Śliwowska Wiktoria (1992), Zesłanie i katorga na Syberii w dziejach Polaków 1815–1914, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Chudzyński Marian (1998), Aleksander Sochaczewski z Iłowa – malarz polskiego losu na Syberii, „Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego”, vol. 43, nr 1 (174).
Daniłowski Władysław (1908), Notatki do pamiętników, Akademia Umiejętności, Kraków.
Dębska Anna (b.r.), Analiza próbek pobranych z obrazu na płótnie „Wieczór. Zakładanie kajdan” autorstwa Aleksandra Sochaczewskiego [sprawozdanie z badań laboratoryjnych prowadzonych pod kierunkiem dr inż. Jeżewskiej Elżbiety, mps], Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych, [b.m.].
Houck Max M. (2009), Ways of identifying textile fibres and materials, w: Identification of Textile fibres, ed. Max M. Houck, Woodhead Publishing Ltd, Cambridge,
Jerzy Pyszyński [hasło] (2023), https://tinyurl.com/47j2zuy2 [dostęp: 11.04.2023].
„Kurier Warszawski” (1861), nr 147, Instytut Sztuki PAN, Materiały Słownika Artystów Polskich, teczka z wypisami dotyczącymi Aleksandra Sochaczewskiego, s. 421.
Lasocki Wacław (1934), Wspomnienia z mojego życia, t. 2: Na Syberji, przygotowali do druku Michał Janik, Feliks Kopera, nakł. Gminy Stoł. Król. Miasta Krakowa, Kraków, https://tinyurl.com/ft6f8ywy [dostęp: 14.01.2026].
Marat Emil (2023), Helena Kirkorowa: aktorka, emisariuszka, opiekunka dyktatora, zesłanka, https://tinyurl.com/59eccpb9 [dostęp: 26.08.2025].
Milewska-Młynik Anna (2014), Syberyjskie obrazy Aleksandra Sochaczewskiego: prawdy i fikcje, „Niepodległość i Pamięć”, nr 1–2 (45–46).
mm (2023), Julian Kędrzycki (1827–1889)…, https://sochaczewski.com.pl/julian-kedrzycki/ [dostęp: 14.01.2025].
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej (2023), https://tinyurl.com /y8skud7s [dostęp: 3.09.2025].
Piekarska Małgorzata Karolina (2023), Aleksander Sochaczewski – artysta w służbie umęczonego narodu, w: Aleksander Sochaczewski. O Syberii pędzlem i piórem, red. Tadeusz Skoczek, Wydawnictwo Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Pokorska Barbara (2010), Aleksander Sochaczewski i jego malarski reportaż z zesłania, „Zesłaniec”, nr 43.
Pokorska Barbara (b.r.), Tematyka syberyjska w twórczości Aleksandra Sochaczewskiego, mps, Materiały Słownika Artystów Polskich, teczka z wypisami dotyczącymi Aleksandra Sochaczewskiego, Archiwum IS PAN.
Skoczek Tadeusz, red. (2023), Aleksander Sochaczewski. O Syberii pędzlem i piórem, Wydawnictwo Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Sochaczewski Aleksander (1987), Figures d’exilés politiques: extraites du tableau d’Alexandre Sochaczewski: les exilés à la frontière de Sibérie, [b.w.], Bruxelles, https://tinyurl.com/y8tt9jbr [dostęp: 5.08.2025].
Stols-Witlox Maartje (2017), A perfect ground. Preparatory Layers for Oil Paintings 1550–1900, Archetype Publications, London.
„Tygodnik Ilustrowany” (1908), nr 9.
Wachowiak Mirosław, Trykowski Grzegorz (2016), Badania składu pierwiastkowego zapraw dziewiętnastowiecznych obrazów – nowe możliwości wspomagania datowania i atrybucji na podstawie nieinwazyjnych badań in situ z wykorzystaniem przenośnego spektrometru XRF, „AUNC. Zabytkoznawstwo i konserwatorstwo”, R. 47.
License
Copyright (c) 2026 Anna Dębska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0)Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” since 2016, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).
