Abstract
Following the Hamas attack on Israel on October 7, 2023, and Israel’s armed retaliation against the Gaza Strip, a new chapter has emerged in the study of contemporary anti-Semitism and Holocaust memory. The Hamas – Israel conflict has highlighted the tensions between the memory of the Holocaust of European Jews and current political conflicts. This article revisits the meaning of the original, foundational concept of the Righteous, which is crucial in the context of rising anti-Semitic sentiment.
References
Bergson H. (2022), Materia i pamięć, Wydawnictwo vis-a-vis, Kraków.
Halbwachs M. (2022), Społeczne ramy pamięci, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa.
Hilberg R. (2012), Pamięć i polityka. Droga historyka Zagłady, Stowarzyszenie Centrum badań nad Zagładą Żydów, Warszawa.
Friedlander S. (2017), Dokąd prowadzi pamięć. Moje życie, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Friedlander S. (2010), Czas eksterminacji. Nazistowskie Niemcy i Żydzi 1939–1945, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa.
Margalit A. (2023), Etyka pamięci, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.
Ricoeur P. (2010), Miłość i sprawiedliwość, Wydawnictwo Universitas, Kraków.
Jewish people’s experiences and perceptions of Antisemitism, 2024, https://fra.europa.eu/en/publication/2024/experiences-and-perceptions-antisemitism-third-survey, 15.02.2025.
Komisja Europejska, komunikat prasowy FRA III badanie, Poziom antysemityzmu w Europie jest nadal wysoki, https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/pr-2024-antisemitism_pl.pdf, 15.02.2025.
Oświadczenie Parlamentu Europejskiego z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie wsparcia dla ustanowienia Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=OJ:C:2013:261E:FULL, 14.02.2025.
About ADL, https://www.adl.org/about/who-we-are, 14.02.2025.
About J7, https://www.adl.org/j7-large-communities-task-force-against-antisemitism, 14.02.2025.
J7 Annual Report on Antisemitism 2025, https://www.adl.org/sites/default/files/pdfs/2025-05/j7-annual-report-on-antisemitism-2025.pdf, 14.02.2025.
Claims Conference, https://www.claimscon.org/country-survey/, 16.02.2025.
Claims Conference (2025), Cross Country Holocaust Survey Research Keys Findings, https://www.claimscon.org/wp-content/uploads/2025/01/Claims-Conference-Research-Insights-01.09.25.pdf, 16.02.2025.
About Holocaust, Mosze Bejski urodzony w 1920 roku w Krakowie, ocalały z obozu w Płaszowie, https://aboutholocaust.org/pl/testimonies/mosze-bejski-urodzony-w-1920-roku-w-krakowie-ocalaly-z-obozu-plaszowie, 20.02.2025.
Blue Letter Bible, https://www.blueletterbible.org/lexicon/h6664/kjv/wlc/0-1/, 17.02.2025.
Cała A., Zalewska G., Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, POLIN Wirtualny Sztetl, https://sztetl.org.pl/pl/slownik/sprawiedliwi-wsrod-narodow-swiata, 25.03.2025.
Dom Spotkań z Historią, Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych, https://dsh.waw.pl/program/archiwum-wydarzen-2014/europejski-dzien-pamieci-o-sprawiedliwych/, 25.03.2025.
Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/Sprawiedliwy.html, 17.02.2025.
Margaf M., Badanie: ogromne braki w wiedzy na temat zagłady Żydów, 23.01.2025,
DW, https://www.dw.com/pl/badanie-ogromne-braki-w-wiedzy-na-temat-holokaustu-organizacja-alarmuje/a-71389191, 20.02.2025.
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych, https://polin.pl/pl/europejski-dzien-pamieci-o-sprawiedliwych#:~:text=Od%201963%20roku%20Instytut%20Yad,Sprawiedliwego%22%2C%20dokonuj%C4%85c%20jego%20uniwersalizacji, 25.03.2025.
Żydowski Instytut Historyczny, 6 marca. Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych, https://www.jhi.pl/artykuly/6-marca-europejski-dzien-pamieci-o-sprawiedliwych,573#:~:text=6%20marca%20to%20Europejski%20Dzie%C5%84,si%C4%99%20totalitarnym%20re%C5%BCimom%20XX%20wieku, 25.03.2025.
Holokaust – Wprowadzenie (2025), https://encyclopedia.ushmm.org/content/pl/article/introduction-to-the-holocaust, 25.01.2025.
Germany, https://eurojewcong.org/communities/germany/, 25.01.2025.
France, https://eurojewcong.org/communities/france/, 25.01.2025.
Brog M., In blessed Memory of a Dream: Mordechai Shenavi and Initial Holocaust Commemoration Ideas in Palestine, 1942–1945, https://www.yadvashem.org/articles/academic/in-blessed-memory-of-a-dream.html, 5.02.2025.
Commission, https://www.yadvashem.org/education/other-languages/polish/righteous-among-the-nations/commission.html, 5.02.2025.
History of program, https://www.yadvashem.org/education/other-languages/polish/righteous-among-the-nations/history-of-program.html, 5.02.2025.
Honoring, https://yadvashem.org/education/other-languages/polish/righteous-among-the-nations/honoring.html, 5.02.2025.
Rescue of jews, https://www.yadvashem.org/righteous/resources/the-righteous-among-the-nations-and-the-rescue-of-jews.html, 5.02.2025.
Righteous among the nations, https://www.yadvashem.org/education/other-languages/polish/righteous-among-the-nations/apply.html, 5.02.2025.
Yad Vashem Law, https://www.yadvashem.org/about/yad-vashem-law.html, 5.02.2025.
About Mishna, https://www.sefaria.org/texts/Mishnah, 10.02.2025.
Miszna 4:5, https://www.sefaria.org/Mishnah_Sanhedrin.4.5?lang=bi, 10.02.2025.
O sprawiedliwych, https://sprawiedliwi.org.pl/pl/o-sprawiedliwych, 12.02.2025.
Instytut Yad Vashem, https://sprawiedliwi.org.pl/pl/o-sprawiedliwych/instytut-yad-vashem, 12.02.2025.
Ogród Sprawiedliwych wśród narodów Świata, https://sprawiedliwi.org.pl/o-sprawiedliwych/instytut-yad-vashem/ogrod-sprawiedliwych-wsrod-narodow-swiata, 12.02.2025.
Kryteria Yad Vashem, https://sprawiedliwi.org.pl/pl/o-sprawiedliwych/instytut-yad-vashem/kryteria-yad-vashem, 12.02.2025.
Fundacja, https://ogrodsprawiedliwych.pl/fundacja, 27.03.2025.
Ogród, https://ogrodsprawiedliwych.pl/, 27.03.2025.
Ogrody Sprawiedliwych, 6 marca – Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych. Ogłaszamy nazwiska nowych Sprawiedliwych, 6.03.2025, https://ogrodsprawiedliwych.pl/aktualnosci/sprawiedliwi-2025, 27.03.2025.
Pietrzykowski Sz. (2024), prezentacja: Sprawiedliwi, pomoc, ratowanie… Wprowadzenie teoretyczne, kurs: Wielkopolscy Sprawiedliwi, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu, 21.11.2024.
License
Copyright (c) 2025 Klaudia Wojtkowiak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
