Kreatywność jako narzędzie w dezinformacji rosyjskiej przeciwko integracji Ukrainy z NATO
Okładka czasopisma Refleksje. Pismo naukowe studentów i doktorantów WNPiD UAM, nr 27, rok 2025
PDF

Słowa kluczowe

kreatywność
dezinformacja
propaganda
Ukraina
Rosja
wojna hybrydowa
agresja
NATO
prebunking
debunking

Jak cytować

Koldomasov, A. (2026). Kreatywność jako narzędzie w dezinformacji rosyjskiej przeciwko integracji Ukrainy z NATO. Refleksje. Pismo Naukowe studentów I doktorantów WNPiD UAM, (27), 91–106. https://doi.org/10.14746/r.2025.1.7

Abstrakt

Kreatywność często kojarzy nam się z innowacyjnością i postępem. Ale w erze cyfrowej stała ona się również potężnym narzędziem wojny hybrydowej, w której jedną z form jest też dezinformacja. Niniejsza praca analizuje, w jaki sposób Rosja wykorzystuje kreatywne metody – takie jak teorie spiskowe, memy i zmanipulowane wizualizacje – aby wpływać na opinię publiczną i osłabiać poparcie społeczeństwa dla przystąpienia Ukrainy do NATO. Artykuł bazuje na analizie trzech kluczowych zagadnień: (1) mechanizmy kreatywnej dezinformacji, (2) rola jednostek i społeczeństw w rozpowszechnianiu wzmacnianiu tych narracji oraz (3) reakcje instytucji, które mają na celu przeciwdziałanie im. W oparciu o wiedzę na temat technik propagandy, jak i przeprowadzone studia przypadków, niniejszy artykuł posłuży nam za swego rodzaju ramkę, dzięki której zauważymy, w jaki sposób kreatywność może być kapitałem w informacyjnej wojnie i siłą w oporze przeciwko niej. Jego hipoteza jest prosta: o ile kreatywna ingerencja służy temu celowi, aby umacniać rosyjskie kampanie wpływów na tej samej zasadzie strategię obrony przed nią można rozwijać, opierając się na kreatywności. Wnioski z tej pracy pozostawiają nas z tym, że zatem kreatywność może zarówno pomagać budować, jak i burzyć dezinformację w kontekście konfliktu.

https://doi.org/10.14746/r.2025.1.7
PDF

Bibliografia

Bidochko L. (2023), Another Brick in the Wall: The Strategy of Russian Propaganda in Leveraging Celebrities to Legitimize Its Narratives, Centrum Badań „Detector Media”, https://en.detector.media/post/another-brick-in-the-wall-the-strategy-of-russian-propaganda-in-leveraging-celebrities-to-legitimize-its-narratives, 30.03.2025.

Bidochko L. (2024), The Reincarnation of Medvedchuk, or Why Putin Relies on Lame but „Trusted” Ducks?, Centrum Badań „Detector Media”, https://en.detector.media/post/the-reincarnation-of-medvedchuk-or-why-putin-relies-on-lame-but-trusted-ducks, 30.03.2025.

Bourdieu P. (1986), The forms of capital, w: Handbook of theory and research for the sociology of education, red. J. Richardson, Greenwood, New York, s. 241–258.

Demagog (2021), Czy rozwój QAnon byłby możliwy bez internetowej rewolucji społecznej?, https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/czy-rozwoj-qanon-bylby-mozliwy-bez-internetowej-rewolucji-spolecznej/, 30.03.2025.

Holub O. (2025), The Experts Serving Kremlin Propaganda. Narratives Targeting Ukraine Analyzed, Institute of Mass Information, https://imi.org.ua/monitorings/eksperty-kremlya-na-sluzhbi-propagandy-analiz-napryamkiv-informatsijnoyi-ataky-proty-ukrayiny-i65934, 30.05.2025.

Ingram D. (2024), Communication, Power, and Social Media: The Influence of the Network Society on Contemporary Conflict, Stellenbosch University, https://scholar.sun.ac.za/server/api/core/bitstreams/404a62f5-36bd-4f05-967f-5d14a0897c16/content, 30.03.2025.

Jankowiak A. (2022), Teorie spiskowe na temat wojny w Ukrainie, „Środkowoeuropejskie Studia Polityczne”, nr 4, https://repozytorium.amu.edu.pl/items/5bb088db-5e63-42ab-81d8-d6cb170dd093, 30.03.2025.

Jędrysik M. (2022), NATO w Jugosławii i Rosja w Ukrainie – czym się różnią te dwie wojny. A może interwencje humanitarne?, OKO.press, https://oko.press/nato-w-jugoslawii-i-rosja-w-ukrainie-czym-sie-roznia-te-dwie-wojny-a-moze-interwencje-humanitarne, 30.03.2025.

Khoma I., Fedushko S., Kunch Z. (2024), Media Manipulations in the Coverage of Events of the Ukrainian Revolution of Dignity: Historical, Linguistic, and Psychological Approaches, 9 lipca 2024, arXiv, Cornell University, https://arxiv.org/abs/2407.17425, 30.03.2025.

Koldomasov A. (2023), How Conspiracy Theorists Explain Events in Ukraine and the World: The Theory of Ukraine as a NATO Colony, 26 lipca 2023, DisinfoChronicle, https://disinfo.detector.media/en/post/how-conspiracy-theorists-explain-events-in-ukraine-and-the-world-the-theory-of-ukraine-as-a-nato-colony, 30.03.2025.

Kornieiev V., Ryabichev V., Glushkova T. (2022), Fake News and Content Manipulation Under Russian Information Aggression, „Przegląd Strategiczny”, nr 15, https://repozytorium.amu.edu.pl/items/1c7a9ea2-5db2-4869-a669-cf9e59387fe5, 30.03.2025.

Lewandowsky S., Ecker U. K. H., Cook J. (2017), Beyond Misinformation: Understanding and Coping with the “Post-Truth” Era, „Journal of Applied Research in Memory and Cognition”, vol. 6, nr 4, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2211368117300700, 30.03.2025.

Lewandowsky S., van der Linden S. (2021), Countering Misinformation and Fake News through Inoculation and Prebunking, „European Review of Social Psychology”, vol. 32(2), https://doi.org/10.1080/10463283.2021.1876983, 30.03.2025.

Losew A. (2023), Деградация как стратегия Запада в ментальной войне, 8 sierpnia 2023, „Парламентская газета”, https://www.pnp.ru/politics/degradaciya-kak-strategiya-zapada-v-mentalnoy-voyne.html, 30.03.2025.

Lucas E. (2017), The Kremlin’s 20 Toxic Tactics, 30 października 2017, CEPA, https://cepa.org/article/the-kremlins-20-toxic-tactics/, 30.03.2025.

Marushchak A., Petrov S., Khoperiya A. (2025), Countering AI-Powered Disinformation through National Regulation: Learning from the Case of Ukraine, „Frontiers in Artificial Intelligence”, vol. 7, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11747593/, 30,03.2025.

Mazurek A., Wochelski M. (2024), The War in Ukraine: (Dis)information–Perception–Attitudes (International Relations in Asia, Africa and the Americas), „Przegląd Politologiczny”, vol. 17.

Namestnik V., Riaboshtan I., Pivtorak O., Bilousenko O., Slyvenko O. (2022), 330 Shades of Russian Disinformation: Exploring the Media Landscape of Eastern Europe, 30 grudnia 2022, Centrum Badań „Detektor Media”, https://detector.media/propahanda_vplyvy/article/206536/2022-12-30-330-shades-of-russian-disinformation-exploring-the-media-landscape-of-eastern-europe/, 30.03.2025.

NATO StratCom COE, About NATO StratCom COE, https://stratcomcoe.org/about_us/about-nato-stratcom-coe/5, 30.03.2025.

Palczewski S. (2024), Rosyjscy pranksterzy wkręcili Sikorskiego? MSZ: traktujemy to jako deepfake, 12 września 2024, „CyberDefence24”, https://cyberdefence24.pl/polityka-i-prawo/rosja-frank-sikorski-msz-deepfake, 30.03.2025.

Popiołek M. (2024), Fake news i dezinformacja w mediach społecznościowych – źródła, mechanizmy rozprzestrzeniania, sposoby identyfikacji, 25 stycznia 2024, Centrum Edukacji Medialnej działające przy Polskim Radiu Kielce, https://cempolska.pl/knowledge_base/fake-news-i-dezinformacja-w-mediach-spolecznosciowych-zrodla-mechanizmy-rozprzestrzeniania-sposoby-identyfikacji/, 30.03.2025.

Post K. (2024), Ukraine and the Frontlines of the War on Disinformation, 1 sierpnia 2024, Policy Commons, https://policycommons.net/artifacts/14523121/ukraine-and-the-frontlines-of-the-war-on-disinformation/15422884/, 30.03.2025.

Putnam R. D. (2000), Bowling alone: The collapse and revival of American community, Simon & Schuster, New York.

Russkij Demiurg (2025), А что это было вчера с переговорами о перемирии?, 26 marca 2025, Telegram, https://t.me/rus_demiurge/91140, 30.03.2025.

Schneeberger K. (2024), Russia’s War: A European Challenge from the Perspective of a Neutral State, „Octopus Journal: Hybrid Warfare & Strategic Conflicts”, vol. 3, https://octopusinstitute.org/ojs/index.php/octopus-journal/article/view/12, 30.03. 2025.

Sessa M. G. (2022), Ukraine Conflict Disinformation: Worldwide Narratives and Trends, EU DisinfoLab, https://www.disinfo.eu/publications/ukraine-conflict-disinformation-worldwide-narratives-and-trends/, 30.03.2025.

Spletnica (2025), Переговоры о мире – это не предательство Украины, – пи-шет The American Conservative, 25 marca 2025, Telegram, https://t.me/spletnicca/18483, 30.03.2025.

StopFake (2023): Фейк: На навчаннях НАТО «готується до перемоги Росії»та до «окупації західних регіонів України», https://www.stopfake.org/uk/fejk-na-navchannyah-nato-gotuyetsya-do-peremogi-rosiyi-ta-do-okupatsiyi-zahidnih-regioniv-ukrayini/, 30.03.2025.

Szpyrka M. (2024), Jak UE walczy z dezinformacją?, 29 listopada 2024, EURACTIV, https://www.euractiv.pl/section/ue-factchecking/news/jak-ue-walczy-z-dezinformacja/, 25.01.2025.

Szymańska N. (2023), Dezinformacja jako narzędzie manipulacji medialnej, „Roczniki Studenckie Akademii Wojsk Lądowych”, nr 7, https://bibliotekanauki.pl/articles/27314326.pdf, 30.03.2025.

TASS (2024), Более 60 западных политологов выступили против членства Украины в НАТО, https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/21305053, 30.03.2025.

VoxCheck (2024), Неправда: Під час навчань Rapid Trident 2018 НАТО перекидало війська до кордонів росії, https://voxukraine.org/nepravda-pid-chas-navchan-rapid-trident-2018-nato-perekydalo-vijska-do-kordoniv-rosiyi, 30.03.2025.

Wawrowski B. (2024), Dezinformacja w mediach społecznościowych w kontekście relacji przedsiębiorstw z interesariuszami, „Management and Quality – Zarządzanie i Jakość”, vol. 5, nr 4, https://zij.edu.pl/wp-content/uploads/2024/01/Wawrowski.pdf, 30.03.2025.

Wprost (2022), Wojna na Ukrainie. Kolejne kłamstwa rosyjskiej propagandy. Rosja nagłaśnia starą teorię spiskową, https://www.wprost.pl/swiat/10647844/wojna-na-ukrainie-kolejne-klamstwa-rosyjskiej-propagandy-rosja-naglasnia-stara-teorie-spiskowa.html, 30.03.2025.