Konsensus i jego brak w Radzie Europejskiej – analiza przypadku reelekcji Donalda Tuska w 2017 r. z perspektywy zwrotu praktycznego

Main Article Content

Kamil Ławniczak

Abstrakt

Zarówno Rada, jak i Rada Europejska działają zgodnie z „kulturą konsensusu”, co oznacza, że nawet jeśli formalnie mogą decydować o niektórych sprawach większością kwalifikowaną, w praktyce rzadko to robią. Jest to szczególnie prawdziwe w przypadku Rady Europejskiej i dlatego dla wielu obserwatorów było zaskoczeniem, gdy 9 marca 2017 roku Donald Tusk został wybrany na drugą kadencję jako przewodniczący Rady Europejskiej, pomimo przeciwnego głosu jednego państwa członkowskiego (Polski). Wydarzenie to oznaczało, że Rada Europejska po raz pierwszy skorzystała z możliwości wyboru swojego przewodniczącego większością kwalifikowaną, a nie jednogłośnie.


W niniejszym artykule argumentuję, że stosowanie w takich sytuacjach formalnych przepisów pozwalających na głosowanie większością kwalifikowaną nie tylko nie podważa kultury konsensusu, ale wręcz jest niezbędne do jej utrzymania. Argument ten jest osadzony we wkładzie zwrotu praktycznego do badań politologicznych. Ten nurt umieszcza praktyki społeczne w centrum zainteresowania i podkreśla fakt, że mogą być one wykonywane mniej lub bardziej kompetentnie. Dlatego też, jeśli państwo członkowskie wykonuje „praktykę konsensusu” niepoprawnie, nie może oczekiwać, że normy, które tworzą kulturę konsensusu, pomogą mu narzucić swoje stanowisko innym państwom członkowskim. Ponieważ sposób funkcjonowania Rady Europejskiej jest trudno dostępny bezpośrednio, artykuł rozwija swoją argumentację, czerpiąc z dorobku badań nad procesem podejmowania decyzji w Radzie (w tym badań prowadzonych przez autora). Następnie przeprowadzona zostaje analiza dostępnych źródeł odnoszących się do wydarzeń z 2017 r., związanych z reelekcją Donalda Tuska.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Ławniczak, K. (2021). Konsensus i jego brak w Radzie Europejskiej – analiza przypadku reelekcji Donalda Tuska w 2017 r. z perspektywy zwrotu praktycznego. Rocznik Integracji Europejskiej, (15), 249-261. https://doi.org/10.14746/rie.2021.15.16
Dział
ROZPRAWY I ARTYKUŁY
Biogram autora

Kamil Ławniczak, Uniwersytet Warszawski

KAMIL ŁAWNICZAK – doktor, adiunkt w Katedrze Metodologii Badań nad Polityką Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Zainteresowania badawcze: teorie i metody stosunków międzynarodowych i studiów europejskich, system polityczny UE, zwłaszcza procesy decyzyjne, legitymizacja i demokracja na poziomie ponadnarodowym.

Referencje

  1. Adler E. (2008), The Spread of Security Communities: Communities of Practice, Self-Restraint, and NATO’s Post-Cold War Transformation, „European Journal of International Relations”, t. 14, nr 2.
  2. Adler E., Pouliot V. (2011), International practices, „International Theory”, t. 3, nr 01.
  3. Adler-Nissen R. (2016), The Social Self in International Relations: Identity, Power and the Symbolic Interactionist Roots of Constructivism, „European Review of International Studies”, t. 3, nr 3.
  4. Aus J. P. (2010), The Mechanisms of Consensus: Coming to Agreement on Community Asylum Policy, w: Unveiling the Council of the European Union. Games Governments Play in Brussels, red. D. Naurin, H. Wallace, Palgrave, Basingstoke.
  5. Baranowska K. (2016), Tusk musi się postarać, https://dorzeczy.pl/16729/tusk-musi-sie-postarac.html, 3.09.2020.
  6. Bueger C., Gadinger F. (2015), The Play of International Practice, „International Studies Quarterly”, t. 59, nr 3.
  7. Chelotti N. (2016), Transgovernmental networks and rationalist outputs? The partial social construction of EU foreign policy, „European Security”, t. 25, nr 4.
  8. Conclusions by the President of the European Council (2017), https://www.consilium.europa.eu/media/24113/09-conclusions-pec.pdf, 3.09.2020.
  9. Cross J. P. (2013), Striking a pose: Transparency and position taking in the Council of the European Union, „European Journal of Political Research”, t. 52, nr 3.
  10. Czaputowicz J. (2017), The controversial election of Donald Tusk, https://web.archive.org/web/20200815080154/https://poland.pl/politics/opinions/controversial-election-donald-tusk, 28.6.2021.
  11. Donald Tusk re-elected president of the European Council (2017), https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2017/03/09/european-council-president-election, 3.09.2020.
  12. Duke S. (2009), Consensus building in ESDP: The lessons of Operation Artemis, „International Politics”, t. 46, nr 4.
  13. EU conservatives turn fury on Poland over Tusk challenge (2017), https://www.euractiv.com/section/elections/news/eu-conservatives-turn-fury-on-poland-over-tusk-challenge/, 3.09.2020.
  14. EU Socialists eye Tusk’s job after losing European Parliament presidency (2017), https://www.euractiv.com/section/elections/news/eu-socialists-eye-tusks-job-after-losing-european-parliament-presidency, 3.09.2020.
  15. Feldman M. S., Orlikowski W. J. (2011), Theorizing Practice and Practicing Theory, „Organization Science”, t. 22, nr 5.
  16. Finke D. (2017), Underneath the culture of consensus: Transparency, credible commitments and voting in the Council of Ministers, „European Union Politics”, t. 18, nr 3.
  17. Golub J. (1999), In the Shadow of the Vote? Decision Making in the European Community, „International Organization”, t. 53, nr 4.
  18. Häge F. M. (2013), Coalition Building and Consensus in the Council of the European Union, „British Journal of Political Science”, t. 43, nr 03.
  19. Hay C. (2011), Interpreting interpretivism interpreting interpretations: the new hermeneutics of public administration, „Public Administration”, t. 89, nr 1.
  20. Hayes-Renshaw F., Aken W. van, Wallace H. (2006), When and Why the Council of Ministers of the EU Votes Explicitly, „JCMS: Journal of Common Market Studies”, t. 44, nr 1.
  21. Heath R. (2016), Tusk knocked off balance by Polish broadside, https://www.politico.eu/article/donald-tusk-knocked-off-balance-by-polish-broadside-european-council-president-warsaw-jaroslaw-kaczynski, 3.09.2020.
  22. Heisenberg D. (2005), The institution of „consensus” in the European Union: Formal versus informal decision-making in the Council, „European Journal of Political Research”, t. 44, nr 1.
  23. Henley J. (2016), Poland ‚unlikely’ to back Donald Tusk for second EU term, https://www.theguardian.com/world/2016/oct/05/poland-unlikely-to-back-donald-tusk-for-second-eu-term, 3.09.2020.
  24. Herszenhorn D. M. (2017), EU leaders defy Warsaw to reappoint Donald Tusk, https://www.politico.eu/article/eu-leaders-reappoint-donald-tusk-as-council-president, 3.09.2020.
  25. Hillebrandt M. Z., Novak S. (2016), ‘Integration without transparency’? Reliance on the space to think in the European Council and Council, „Journal of European Integration”, t. 38, nr 5.
  26. Høyland B., Hansen V. W. (2014), Issue-specific policy-positions and voting in the Council, „European Union Politics”, t. 15, nr 1.
  27. Kaczyński zdecydowanie: Nie będzie poparcia dla kandydatury Tuska (2016), https://dorzeczy.pl/kraj/17938/kaczynski-zdecydowanie-nie-bedzie-poparcia-dla-kandydatury-tuska.html, 3.09.2020.
  28. Kaniok P. (2016), In the shadow of consensus: Communication within council working groups, „Journal of Contemporary European Research”, t. 12, nr 4.
  29. Kirpsza A. (2021), A colossus with feet of clay? Assessing Germany’s prevalence in European Union lawmaking, “International Politics”, https://doi.org/10.1057/s41311-021-00283-7.
  30. König T., Junge D. (2010), Veto Players Theory and Consensus Behaviour, w: Unveiling the Council of the European Union. Games Governments Play in Brussels, red. D. Naurin, H. Wallace, Palgrave, Basingstoke.
  31. Kownacki T., Grosse T. G., Wierzchowska A., Zając J., Czaputowicz J. (2017), Po szczycie Rady Europejskiej w Brukseli – czyli komentarze politologów z Uniwersytetu Warszawskiego na temat przedłużenia kadencji Donalda Tuska (marzec 2017), http://oapuw.pl/po-szczycie-rady-europejskiej-w-brukseli-czyli-komentarze-politologow-z-uniwersytetu-warszawskiego-na-temat-przedluzenia-kadencji-donalda-tuska, 3.09.2020.
  32. Lewis J. (2005), The Janus Face of Brussels: Socialization and Everyday Decision Making in the European Union, „International Organization”, t. 59, nr 04.
  33. Lewis J. (2010a), How institutional environments facilitate co-operative negotiation styles in EU decision-making, „Journal of European Public Policy”, t. 17, nr 5.
  34. Lewis J. (2010b), Strategic Bargaining, Norms, and Deliberation, w: Unveiling the Council of the European Union. Games Governments Play in Brussels, red. D. Naurin, H. Wallace, Palgrave, Basingstoke.
  35. Ławniczak K. (2014), Rada Unii Europejskiej. Organizacja i sposób działania, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
  36. Ławniczak K. (2017), Społeczne zakorzenienie aktorów procesu podejmowania decyzji w Radzie Unii Europejskiej, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.
  37. Ławniczak K. (2019), The practice turn contribution to socialisation and decision-making research in EU studies, „On-line Journal Modelling the New Europe”, nr 30.
  38. Naurin D. (2015), Generosity in intergovernmental negotiations: The impact of state power, pooling and socialisation in the Council of the European Union, „European Journal of Political Research”, t. 54, nr 4.
  39. Navari C. (2011), The concept of practice in the English School, „European Journal of International Relations”, t. 17, nr 4.
  40. Neumann I. B. (2002), Returning Practice to the Linguistic Turn: The Case of Diplomacy, „Millennium: Journal of International Studies”, t. 31, nr 3.
  41. Niemann A. (2010), Deliberation and Bargaining in the Article 113 Committee and the 1996/97 IGC Representatives Group, w: Unveiling the Council of the European Union. Games Governments Play in Brussels, red. D. Naurin, H. Wallace, Palgrave, Basingstoke.
  42. Novak S. (2013), The Silence of Ministers: Consensus and Blame Avoidance in the Council of the European Union, „JCMS: Journal of Common Market Studies”, t. 51, nr 6.
  43. Novak S., Rozenberg O., Bendjaballah S. (2020), Enduring consensus: why the EU legislative process stays the same, „Journal of European Integration”, t. 00, nr 00.
  44. Pollack M. A., Shaffer G. C. (2010), Risk Regulation, GMOs, and the Limits of Deliberation, w: Unveiling the Council of the European Union. Games Governments Play in Brussels, red. D. Naurin, H. Wallace, Palgrave, Basingstoke.
  45. Przybylski W. (2017), Poland’s row over President Tusk is a bad sign for the Brexit negotiations, https://blogs.lse.ac.uk/brexit/2017/03/10/polands-row-over-president-tusk-is-bad-news-for-may, 3.09.2020.
  46. Puetter U. (2014), The European Council and the Council: new intergovernmentalism and institutional change, Oxford University Press, Oxford.
  47. Puetter U. (2016), The centrality of consensus and Deliberation in Contemporary EU Politics and the new intergovernmentalism, „Journal of European Integration”, t. 38, nr 5.
  48. Rankin J. (2017), Poland reacts with fury to re-election of Donald Tusk, https://www.theguardian.com/world/2017/mar/09/donald-tusk-re-elected-as-european-council-president-despite-polish-opposition, 3.09.2020.
  49. Ringmar E. (2014), The search for dialogue as a hindrance to understanding: practices as inter-paradigmatic research program, „International Theory”, t. 6, nr 01.
  50. Risse T., Kleine M. (2010), Deliberation in negotiations, „Journal of European Public Policy”, t. 17, nr 5.
  51. Smeets S. (2015), Unanimity and exposure in the EU Council of Ministers – or how the Dutch won and lost the ICTY debate, „European Journal of Political Research”, t. 54, nr 2.
  52. Smeets S. (2016), Consensus and Isolation in the EU Council of Ministers, „Journal of European Integration”, t. 38, nr 1.
  53. Szczerba-Zawada A. (2013), Pozycja ustrojowa Rady Europejskiej w systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej, Instytut Wydawniczy Europrawo, Warszawa.
  54. Szczerski: W sensie formalno-prawnym wybór Tuska uznajemy za sprawę zamkniętą (2017), https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1030589,szczerski-w-sensie-formalno-prawnym-wybor-tuska-uznajemy-za-sprawe-zamknieta.html, 3.09.2020.
  55. Warntjen A. (2017), Why no Gridlock? Coping with Diversity in the Council of the European Union, „Journal of Contemporary European Research”, t. 13, nr 1.
  56. Wywiad prezesa PiS dla Polskiej Agencji Prasowej (2016), https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C671146%2Cwywiad-prezesa-pis-dla-polskiej-agencji-prasowej.html, 3.09.2020.