Słowa kluczowe
Białoruś
sankcje (środki ograniczające)
Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa (WPZiB)
Jak cytować
Abstrakt
Niniejszy artykuł analizuje politykę sankcji jako kluczowy instrument Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB) Unii Europejskiej wobec Białorusi w latach 2020–2022. Przypadek Białorusi stanowi szczególnie istotne studium w zakresie polityki sankcyjnej UE ze względu na jej długotrwały, złożony i cykliczny charakter. Analiza koncentruje się na identyfikacji głównych czynników determinujących proces decyzyjny w zakresie transformacji polityki sankcyjnej UE zarówno w reakcji na sytuację polityczną w tym kraju, jak i w szerszym kontekście geopolitycznym. Artykuł wskazuje również potencjalne kierunki dalszego rozwoju polityki sankcyjnej, uwzględniając możliwość powrotu Unii Europejskiej do podejścia transakcyjnego w obliczu zmieniających się uwarunkowań geopolitycznych.
Bibliografia
Amnesty International (2021), Belarus: You Are Not Human Beings. State-Sponsored Impunity and Unprecedented Police Violence Against Peaceful Protesters, https://eurasia.amnesty.org/wp-content/uploads/2021/01/belarus-you-are-not-human-beings.pdf, 30.03.2022.
Barigazzi J., Herszenhorn D. M. (2020), Borrell admits EU’s credibility ‘at stake’ over failure to sanction Belarus, “Politico”, 21.09.2020, https://www.politico.eu/article/borrell-admits-eu-credibility-is-at-stake-in-failure-to-sanction-belarus/, 2.05.2021.
Belarusian Helsinki Committee, Human Rights Centre “Viasna” (2020), 2020 Presidential Election. Preliminary Report on Election Observation, 11.08.2020, https://spring96.org/en/news/98942, 11.11.2020.
Bosse G. (2021), Authoritarian consolidation in Belarus: What role for the EU?, “European View”, 20(2). DOI: https://doi.org/10.1177/17816858211061839
Budzisz M. (2020), Europejskie sankcje wobec reżimu Łukaszenki rozczarowują białoruską opozycję. Wywołały sporo emocji, https://wpolityce.pl/swiat/532122-europejskie-sankcje-wobec-rezimu-lukaszenki, 2.03.2024.
Council of the EU (2020a), Belarus: Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the presidential elections, 11.08.2020, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/08/11/belarus-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-european-union-on-the-presidential-elections/, 24.09.2020.
Council of the EU (2020b), Council Implementing Decision (CFSP) 2020/1388 of 2 October 2020 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus, OJ LI 319/13, 2.10.2020.
Council of the EU (2020c), Council conclusions on Belarus, 11661/20, 12.10.2020, https://www.consilium.europa.eu/media/46076/council-conclusions-on-belarus.pdf, 24.09.2021.
Council of the EU (2020d), Council Implementing Decision (CFSP) 2020/1650 of 6 November 2020 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus, OJ LI 370/9, 6.11.2020.
Council of the EU (2020e), Council Implementing Decision (CFSP) 2020/2130 of 17 December 2020 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus, OJ LI 426/14, 17.12.2020.
Council of the EU (2021a), Council Decision (CFSP) 2021/908 of 4 June 2021 amending Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus, OJ LI 197/3, 4.06.2021.
Council of the EU (2021b), Council Implementing Decision (CFSP) 2021/1002 of 21 June 2021 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus, OJ LI 219/70, 21.06.2021.
Council of the EU (2021c), Council Regulation (EU) 2021/1030 amending Regulation (EC) no. 765/2006 concerning restrictive measures in respect of Belarus, OJ LI 224, 24.06.2021.
Council of the EU (2021d), Council Decision (CFSP) 2021/1990 of 15 November 2021 amending Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus, OJ LI 405/10, 16.11.2021.
Council of the EU (2021e), Council Implementing Decision (CFSP) 2021/2125 of 2 December 2021 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus, OJ LI 430/16, 2.12.2021.
DW (2020), Macron offers EU mediation in Belarus including Russia, https://www.dw.com/en/merkel-macron-talks-france-offers-eu-mediation-in-belarus-including-russia/a-54639160, 10.05.2023.
Eggermont F. (2012), The Changing Role of the European Council in the Institutional Framework of the European Union: Consequences for the European Integration Process, Intersentia Uitgevers NV.
Euronews (2021), Belarus border chaos a ‘hybrid attack not a migration crisis’, says EU’s von der Leyen, https://www.euronews.com/2021/11/10/dozens-of-migrants-detained-in-poland-after-breaking-across-belarus-border, 3.12.2021.
European Commission (2021), Statement by President von der Leyen on the situation at the border between Poland and Belarus, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/STATEMENT_21_5867, 3.01.2022.
European Council (2020a), Conclusions by the President of the European Council on 19 August 2020, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/08/19/conclusions-by-the-president-of-the-european-council-following-the-video-conference-of-the-members-of-the-european-council-on-19-august-2020/, 30.03.2021.
European Council (2020b), European Council conclusions on external relations, 1 October 2020, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/10/01/european-council-conclusions-on-external-relations-1-october-2020/. DOI: https://doi.org/10.11116/ECS.2020.6-8.2
European Council (2021a), European Council conclusions on Belarus, 24 May 2021, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/05/24/european-council-conclusions-on-belarus-24-may-2021/, 29.05.2021.
European Council (2021b), European Council meeting (24 and 25 June 2021). Conclusions, https://www.consilium.europa.eu/media/50763/2425-06-21-euco-conclusions-en.pdf, 4.07.2022.
European Council (2021c), European Council meeting (21 and 22 October 2021). Conclusions, https://www.consilium.europa.eu/media/52622/20211022-euco-conclusions-en.pdf, 24.10.2021.
European Parliament (2020), European Parliament recommendation of 21 October 2020 to the Council, the Commission and the Vice-President of the Commission / High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy on relations with Belarus, OJ C 404/224, 6.10.2021.
European Parliament (2021), Resolution of 10 June 2021 on the systematic repression in Belarus and its consequences for European security following the abductions from an EU civilian plane intercepted by Belarusian authorities, OJ C 67/118, 8.02.2022.
„Gazeta Prawna” (2021), Merkel z Łukaszenką, Macron z Putinem. Przywódcy europejskich państw rozmawiają o sytuacji na granicy z Białorusią, https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/8292626,merkel-z-lukaszenka-macron-z-putinem-przywodcy-europejskich-panstw-rozmawiaja-o-sytuacji-na-granicy-z-bialoruscia.html, 20.12.2021.
Kłysiński K., Chawryło K. (2020), Obywatele przeciwko reżimowi – Białoruś po wyborach prezydenckich, Komentarze OSW, https://www.osw.waw.pl/en/node/28180, 18.04.2021.
Korosteleva E., Petrova I. (2021), Community Resilience in Belarus and the EU Response, “JCMS: Journal of Common Market Studies”, no. 59(2). DOI: https://doi.org/10.1111/jcms.13248
Lehne S. (2015), Are Prime Ministers Taking over EU Foreign Policy, Carnegie Endowment for International Peace, https://www.jstor.org/stable/resrep12974, 19.04.2022.
Miadzvetskaya Y. (2022), Designing Sanctions: Lessons from EU Restrictive Measures against Belarus, “GMF Policy Paper”. DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.4200743
Miadzvetskaya Y., Challet C. (2022), Are EU restrictive measures really targeted, temporary and preventive? The case of Belarus, “Europe and the World: A Law Review”, no. 6(1). DOI: https://doi.org/10.14324/111.444.ewlj.2022.03
Noyan O. (2021), Austria ends opposition to EU-Belarus sanctions, https://www.euractiv.com/section/politics/short_news/austria-ends-opposition-to-eu-belarus-sanctions/, 15.05.2024.
OSCE (2020), ODIHR will not send an election observation mission to Belarus due to the lack of an invitation, https://www.osce.org/odihr/elections/457309, 9.04.2022.
Portela C. (2018), Targeted sanctions against individuals on grounds of grave human rights violations – impact, trends and prospects at EU level, European Parliament, Policy Department for External Relations, Directorate General for External Policies of the Union, https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EXPO_STU(2018)603869, 19.05.2023.
Rettman A. (2020), Lukashenko-linked firms active in EU member Cyprus, https://euobserver.com/eu-and-the-world/ar7c67b531, 30.06.2022.
Seljan H. (2022), Ísland hringdi hátt í þrjátíu sinnum í ESB fyrir Moshensky, Heimildin, https://heimildin.is/grein/15037/moshensky-var-eina-heimildin-um-samband-hans-og-lukashenko/, 4.05.2024.
Staszczyk A. (2013), Rola Parlamentu Europejskiego w procesie kształtowania Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa UE po zawarciu Traktatu z Lizbony, „Rocznik Integracji Europejskiej”, no. 7. DOI: https://doi.org/10.14746/rie.2013.7.17
Szabaciuk A. (2020), Wybory prezydenckie z 9 sierpnia 2020 r. na Białorusi: przebieg i konsekwencje, Instytut Europy Środkowej, https://ies.lublin.pl/komentarze/wybory-prezydenckie-z-9-sierpnia-2020-r-na-bialorusi-przebieg-i-konsekwencje/1, 8.04.2023.
Szabaciuk A. (2021), Kryzys na granicy polsko-białoruskiej w kontekście rosnących napięć w Europie Wschodniej (część 1), Instytut Europy Środkowej, 23.11.2021, https://ies.lublin.pl/komentarze/kryzys-na-granicy-polsko-bialoruskiej-w-kontekscie-rosnacych-napiec-w-europie-wschodniej-czesc-1/, 19.04.2023.
Szép V. (2021), The Framework for Collective Decision-Making in EU Foreign Policy: The Case of the Sanctions Imposed Against Russia, Centre for Social Sciences, Eötvös Loránd Research Network, Hungarian Academy of Sciences Centre of Excellence, Institute for Political Science, 2.03.2024.
Szoszyn R. (2021), Spóźniony pomysł Unii Europejskiej na Białoruś, „Rzeczpospolita”, https://www.rp.pl/swiat/art8592651-spozniony-pomysl-unii-europejskiej-na-bialorus, 12.04.2022.
Tosiek P. (2016), Administracja rządowa państwa członkowskiego w organach przygotowawczych Rady Unii Europejskiej. Perspektywa politologiczna, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Tosiek P. (2020), The Prospects for Institutional Reforms of the European Union: a Liberal Intergovernmentalist Perspective, “Srpska Politička Misao”, no. 27(68). DOI: https://doi.org/10.22182/spm.6822020.6
Treaty on European Union (2009), Consolidated version of the Treaty on European Union, OJ C 83/1, 30 March 2010.
Zheltovskyy V. (2023), From Transaction to Transformation: Explaining the Leadership Shift on EU Sanctions Policy Against Russia, “Studia Europejskie – Studies in European Affairs”, 4/2023, pp. 27–40. DOI: https://doi.org/10.33067/SE.4.2023.2
Żochowski P. (2021), Painful EU sectoral sanctions against Belarus, OSW Analyses, https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2021-06-25/painful-eu-sectoral-sanctions-against-belarus, 30.06.2022.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Katarzyna Jerominek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.