Abstrakt
The article addresses the phenomenon of graffiti as a multidimensional practice at the intersection of art, subculture, and social protest. The author presents graffiti as a form of visual communication and emotional-ideological expression, as well as a manifestation of spatial disorganization within the urban context. Particular attention is given to the relationship between graffiti and the hip-hop subculture, as well as its evolution toward a tool of symbolic contestation and a carrier of social dialogue. The study also explores the origins and functions of graffiti, including its historical and contemporary forms, with examples of graffiti found on the walls of Polish cities. The author attempts to characterize the graffiti artist as an urban actor—an artist, activist, or outsider—operating within informal, often illegal street art. This article contributes to broader discussions on youth subcultures, social communication, and urban art, offering an interpretation of graffiti as a form of dialogue with significant social and cultural potential.
Bibliografia
Dyoniziak, R. (1972). Młodzież epoki przemian. Warszawa: Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, tom 1. (2003). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak
Encyklopedia powszechna PWN. (2005). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
Filipiak, M. (1999). Od subkultury do kultury alternatywnej. Wprowadzenie do subkultur młodzieżowych. Lublin: Wydawnictwo UMCS
Filipiak, M. (red.). (2001). Subkultury młodzieżowe wczoraj i dziś. Tyczyn: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Społeczno-Gospodarczej
Golka, M. (red.). (2002). Od kontrkultury do popkultury. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora
Gregrowicz, R., Waloch, J. (1991). Polskie mury: [graffiti – sztuka czy wandalizm]. Toruń: Wydawnictwo Comer
Górski, A. (1996). Sztalugi z cegieł. „Wprost”, 4
Gwozda, M., Krawczak, E. (1996). Subkultury młodzieżowe. Pomiędzy spontanicznością a uniwersalizmem. W: M. Filipiak (red.), Socjologia kultury. Zarys zagadnień. Lublin: Wydawnictwo UMCS
Hauziński, A. (2003). Mapy poznawcze środowiska zamieszkania zagrożonego przestępczością.Poznań: Wydawnictwo Stowarzyszenie Psychologia i Architektura Hołyst, B. (2001). Kryminologia. Warszawa: LexisNexis
Jawłowska, A. (1975). Drogi kontrkultury. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy
Jawłowski, A. (2002). Gry i zabawy hiphopowe. Subkultura młodzieżowa jak wspólnota ludyczna. W: W. Godzic (red.), Kultura popularna. Graffiti na ekr@nie, Kraków: Wydawnictwo Rabid
Jędrzejewski, M. (1999). Młodzież a subkultury. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak
Kopaliński, W. (1989). Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna
Kozak, S. (2007). Patologie wśród dzieci i młodzieży. Leczenie i profilaktyka. Warszawa: Wydawnictwo Difin
Lalak, D., Pilch, T. (1999). Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak
Leśniewska-Głowacka A. (2002). Definiowanie świata (szkic do współczesnego graffiti). W: W. Godzic (red.), Kultura popularna. Graffiti na ekr@nie. Kraków: Wydawnictwo Rabid
Melosik, Z. (1995). Postmodernistyczne kontrowersje wokół edukacji. Toruń – Poznań: Wydawnictwo Edytor
Muggleton, D. (2004). Wewnątrz subkultury. Ponowoczesne znaczenie stylu. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Nowak-Kluczyński, K. (2011). Od znaku „Polski Walczącej” po hasło „FaceBóg” – rola polskiego graffiti w latach 1942-2011. Biuletyn Historii Wychowania, 27, 127-139 DOI: https://doi.org/10.14746/bhw.2011.27.9
Okoń, W. (1981). Słownik pedagogiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe
Olechowski, K., Załęcki, P. (1999). Słownik socjologiczny. Toruń: Wydawnictwo Graffiti
Pacholski, M., Słaboń, A. (2001). Słownik pojęć socjologicznych. Kraków: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie
Paleczny, T. (1993). Grupy subkultury młodzieżowej: próba analizy – propozycje teoretyczne. Kultura i Społeczeństwo, 37(3), 69-84
Pawlak, R. (2004). Polska kultura hip-hopowa. Warszawa: Karga
Pęczak, M. (1992). Mały słownik subkultur młodzieżowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper
Piotrowski, P. (2003). Subkultury młodzieżowe: aspekty psychologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak
Potrykus-Woźniak, P. (2010). Słownik nowych gatunków i zjawisk literackich. Warszawa – Bielsko-Biała: Wydawnictwo Szkolne PWN
Prejs, B. (2004). Bunt nie przemija. Bardzo podręczny słownik subkultur młodzieżowych. Katowice – Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Śląsk
Rowiński, G. (2004). Socjologiczno-psychologiczna analiza grup wyznaniowych i subkultur w Polsce. Podkultury i nowe ruchy religijne w Polsce. Warszawa: Oficyna MM Wydawnictwo Prawnicze
Siciński, A. (1991). Alternatywność jako element współczesnej kultury. W: J. Wertenstein-Żuławski, M. Pęczak (red.), Spontaniczna kultura młodzieżowa. Wybrane zjawiska. Wrocław: Wydawnictwo Wiedza o Kulturze
Siemaszko, A. (1993). Granice tolerancji. O teoriach zachowań dewiacyjnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
Świętochowska, U. (2001). Patologie cywilizacji współczesnej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek
Wertenstein-Żuławski, J. (1993). Między nadzieją a rozpaczą. Warszawa: Wydawnictwo Instytut Kultury
Wyka, A. (1991). Alternatywny światopogląd i praktyka społeczna. W: J. Wertenstein-Żuławski, M. Pęczak (red.), Spontaniczna kultura młodzieżowa. Wybrane zjawiska. Wrocław: Wydawnictwo Wiedza o Kulturze
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Konrad Nowak-Kulczyński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.