Abstract
The Kościół i Szkoła [Church and School] magazine published in Wielkopolska (1846-1848) was addressed to lower clergy and elementary school teachers. The periodical was to strengthen the relationship between church and school and by extension, between the members of these communities. The periodical was believed to help improve elementary education and draw the attention of especially landed gentry to it. It published texts on science and upbringing, information on important educational events and school laws, lists of school works, poems and letters from teachers. The editors also constantly encouraged teachers to send in not only their own articles but also comments and observations which were often critical to didactic and methodological issues. Thus, the periodical provided an important space for the exchange of experiences among the teachers as well. In the last year of the journal’s publication, special attention was paid to the activities of the Polish Pedagogical Society, which was established in Poznań.
References
Jakóbczyk, W. (1976). Prasa polska w Wielkopolsce w latach 1832-1858. W: J. Łojek (red.), Prasa polska w latach 1661-1864 (ss. 247-248). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe
Karwowski, S. (1918). Historya Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Tom 1. 1815-1852. Poznań: Drukarnia Nakładowa Braci Winiewiczów
Kozłowski, J. (2006). Wielkopolska pod zaborem pruskim w latach 1815-1918. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie
Lechicki, C. (1983). Polskie czasopiśmiennictwo katolickie 1833-1914. Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, 22/1, 19-42
Matusik, P. (2011). „Nadeszła epoka przejścia…”. Nowoczesność w piśmiennictwie katolickim Poznańskiego 1836-1871. Poznań: Wydawnictwo Instytutu Historii UAM
Nodzyński, T. (2004). Naród i jego przyszłość w poglądach Polaków w Wielkim Księstwie Poznańskim 1815-1850. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego
Paprocki, F. (1973). Kurs umiarkowany w polityce pruskiej wobec Wielkopolski w latach 1815-1830. W: W. Jakubczyk (red.), Dzieje Wielkopolski. Tom II. Lata 1793-1918 (ss. 141-151). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie
Pleśniarski, B. (1962). Poglądy Wielkopolan na sprawy wychowawcze i oświatowe w świetle prasy Wielkiego Księstwa Poznańskiego 1815-1847. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Słowiński, L. (1982). … Nie damy pogrześć mowy. Wizerunki pedagogów poznańskich w XIX wieku. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie
Słowiński, L. (1995). Będziem Polakami. Studia z dziejów edukacji narodowej w Wielkim Księstwie Poznańskim. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
Truchim, S. (1967). Historia szkolnictwa i oświaty polskiej w Wielkim Księstwie Poznańskim 1815-1915. Tom I. 1815-1862. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Trzeciakowski, L. (1973). Pod pruskim zaborem 1850-1918. Warszawa: Wiedza Powszechna
Wędzki, A. (1983). Ney Karol Ferdynand (1809-1850). W: Wielkopolski słownik biograficzny (ss. 510-511). Warszawa – Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe
Zieliński, Z. (1973). Kościół katolicki w Wielkim Księstwie Poznańskim w latach 1848-1865. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
..eg. [Albin Sieg]. (1846). Kilka słów o urzędzie nauczycielskim. Kościół i Szkoła, 5, 253-258
…g, (1846). Jakie są przyczyny opuszczania szkoły i sposoby zaradzenia temu? Kościół i Szkoła, 5, 229-232
A.** (1846). Dla czego opieszałość naszej młodzieży szkolnej w uczęszczaniu do kościoła tak się wzmaga i jakby temu złemu zapobiedz? Kościół i Szkoła, 2, 88-94
A.C. [Albin Cohn]. (1848b). Ach wieleżto nam jeszcze pozostaje do czynienia, aby się dostać na równią z urzędnikami stanu. Kościół i Szkoła, 8, 465-475
A.C. [Albin Cohn]. (1848c). Kształcenie nauczyciela. Kościół i Szkoła, 2, 76-82
A.C. [Albin Cohn]. (1846a). Jakie nauki nauczyciel pielęgnować powinien. Wołanie głosu pojedyńczego na puszczy. Kościół i Szkoła, 8, 391-403
A.C. [Albin Cohn]. (1846b). Jakie nauki nauczyciel pielęgnować powinien. Wołanie głosu pojedyńczego na puszczy. Kościół i Szkoła, 10, 509-514
A.C. [Albin Cohn]. (1846c). Przegląd dzieł. Kościół i Szkoła, 11, 591-607
A.C. [Albin Cohn]. (1846d). Prawdziwa nagroda nauczyciela. Kościół i Szkoła, 12, 674-675
A.C. [Albin Cohn]. (1848a). Ach wieleżto nam jeszcze pozostaje do czynienia, aby się dostać na równią z urzędnikami stanu. Kościół i Szkoła, 7, 423-432
A.G. (1847a). O emancypacyi szkoły z pod macierzyńskiej opieki Kościoła. Kościół i Szkoła, 8, 477-492
A.G. (1847b). O emancypacyi szkoły z pod macierzyńskiej opieki Kościoła. Kościół i Szkoła, 9, 543-555
A.K. [Antoni Kotschula?]. (1847a). O powołaniu nauczyciela. Kościół i Szkoła, 10, 621-631
A.K. [Antoni Kotschula?]. (1847b). Rady, jakie nauczyciel przy nauczaniu w szkole zachować powinien, o ile przez to do własnego ukształcenia dojść może. Kościół i Szkoła, 7, 429-433
A.P. [A. Podlaski?]. (1848). Jakie skutki wypływają z niedokładnego dozorowanie przez Duchownych Inspektorów powierzonych im szkół i nauczycieli, i jakby temu zaradzić. Kościół i Szkoła, 6, 386-389
A.S. (1847). O książkach do czytania dla dzieci. Kościół i Szkoła, 2, 98-100
Bolewski [Bolewski Jan]. (1848). Wykładanie przedmiotów naukowych w szkołach elementarnych, w sposób katechizacyjny. Kościół i Szkoła, 5, 283-287
Do kolegów z powodu nadchodzącego zebrania prowinc. nauczycieli. (1848). Kościół i Szkoła, 6, 371-378
Dr. N. (1847a). Metoda. Kościół i Szkoła, 2, 120-121
Dr. N. (1847b). Nauki szkólne powinny być zastosówane do rozwijania się umysłowości. Kościół i Szkoła, 2, 88-97
Dr. N. (1847c). Wyjątki z odpraw sejmowych. Kościół i Szkoła, 5, 310-315
Dyniewicz T. X. (1846). Jakie powinno być przykładanie się duchownego do dobra podrzędnych szkółek parafialnych, aby kształcąca się w nich młodzież postępując w oświacie, stawała się zarazem coraz religijniejszą? Kościół i Szkoła, 2, 71-85
E.E. [Estkowski Ewaryst]. (1848). Czego nam Polakom gwałtownie potrzeba? Kościół i Szkoła, 9, 549-556
Estkowski E. (1846). Ważna, zaniedbana, lub lekce uważana nauka, czyli: Uwagi nad elementarną nauką o rolnictwie, ogrodnictwie, przemyśle i handlu. Kościół i Szkoła, 11, 566-584
Estkowski E. (1848). Słowo do Szanownych Współpracowników. Kościół i Szkoła, 4, 234-243 Feldmanowski H. (1846). Do Boga rano. Kościół i Szkoła, 12, 670-671
-g. (1846a). O rozmowie katechetycznej z uczniami. Kościół i Szkoła, 1846, 12, 665-668
-g. (1846b). Odpowiedź na artykuł umieszczony w zeszycie wrześniowym na stronie 489. Kościół i Szkoła, 11, 608-610
G. (1848). Czy nauczyciel elementarny powinien uczyć starszych chłopców szkólnych służenia do mszy ś., czyli ministrantury? Kościół i Szkoła, 2, 98-102
-g. (1848a). Konieczna potrzeba spółdziałania rodziców z nauczycielem. Kościół i Szkoła, 2, 120-121
-g. (1848b). Korzyści z rachunków pamięciowych. Kościół i Szkoła, 3, 182-183
-g. (1848c). O namiętnościach dziecińskich i rada ku poskromieniu takowych. Kościół i Szkoła, 5, 296-300
-g. (1848d). Słówko o piśmie „Kościół i Szkoła”, i o konferencjach nauczycielskich. Kościół i Szkoła, 3, 188-191
G.J. (1846a). Jakie przymioty powinien posiadać nauczyciel. Kościół i Szkoła, 7, 336-342
G.J. (1846b). Kto ma prawo i obowiązek udzielać ś. religii w szkole elementarnej? Kościół i Szkoła, 7, 342-345
G.J. (1846c). Na czem zasadza się prawdziwy duch szkoły? Kościół i Szkoła, 6, s. 276-279 Gdeczyk [Gdeczyk Józef]. (1847). Kilka słów o publicznych popisach w szkołach elementarnych. Kościół i Szkoła, 5, 305-309
H.F. (1848). Kilka uwag nad żądaniem niektórych nauczycieli, wyswobodzenia się z pod władzy duchowieństwa. Kościół i Szkoła, 9, 541-548
Heinrychowski. nauczyciel. (1848). Nieco o biedzie niektórych nauczycieli. Kościół i Szkoła, 5, 301-304
J.G. z J. pod Kościanem (1848). Projekt pierwszy. Kościół i Szkoła, 4, 243-245
Jankowski X. (1847). Przymioty uczciwego i chrześcijańskiego nauczyciela. Kościół i Szkoła, 3, 146-153
K.O. (1848). O wyborze nauczyciela domowego. Kościół i Szkoła, 1848, 10, 602-607
Kilka słów o biedzie nauczycielskiej. (1847). Kościół i Szkoła, 6, 362-365
Kilka słów o ćwiczeniach mowy i rozumu. (1846). Kościół i Szkoła, 8, 385-391
Klarowski W. (1848). Czyli urzędnik w ogólności, a nauczyciel w szczególności, wychodząc na posadę o żonie zaraz pomyśleć powinien? Kościół i Szkoła, 3, 183-184
Kotschula A. (1846a). Przeznaczenie i zadanie życia ludzkiego i nauczycielskiego. Kościół i Szkoła, 11, 553-566
Kotschula A. (1846b). Szanowny Redaktorze. Kościół i Szkoła, 11, 549-552
Kotschula A. (1847). Moje doświadczenia i ztąd wynikłe rady dla innych nauczycieli. Kościół i Szkoła, 7, 433-441
L.F. (1846). O nauce religii w szkołach elementarnych. Kościół i Szkoła, 1846, 2, 61-70
M. (1847). Odezwa do nauczycieli ludu wiejskiego. Kościół i Szkoła, 4, 230-231
Mają też szkoły elementarne udział w przyczynach upadku moralności i osłabienia religijnego życia? (1847a). Kościół i Szkoła, 11, 701-713
Mają też szkoły elementarne udział w przyczynach upadku moralności i osłabienia religijnego życia? (1847b). Kościół i Szkoła, 112, 792-808
N. K. (1846). Prośba nauczyciela wiejskiego do swoich współkolegów. Kościół i Szkoła, 9, 595-596
Nauczyciel Rutkowski. (1846). O wykazach kar za zaniedbanie szkoły. Kościół i Szkoła, 2, 94-96
O karach szkolnych. (1846). Kościół i Szkoła, 12, 625-652
O kształceniu ludu wiejskiego, szczególniej przez stosowne udzielanie nauk po szkółkach elementarnych. (1847). Kościół i Szkoła, 1847, 7, 420-426
O opieszałości między dziećmi szkólnemi i jej środkach zaradczych (1847). Kościół i Szkoła, 1, 12-16
O potrzebie modlitwy w szkole! (1846). Kościół i Szkoła 1846, 5, 265-276
Od redakcyi, (1846b), Kościół i Szkoła, 8, 428
Od redakcyi. (1846a). Kościół i Szkoła, 4, 171-173
P…ski (1847). Jak praktycznie potrzeba środków, aby lud wykształcić praktycznie do jego powołania i zamiast licznych wiadomostek rozwinąć w nim pojęcie moralnej i spółecznej godności. Kościół i Szkoła, 1, 3-9
Podlaski. [Podlaski A.]. (1846). Powinszowanie dla Nauczycieli na rok 1847. Kościół i Szkoła, 12, 671-672
Pomnożenie dochodów nauczycieli szkół elementarnych. (1846). Kościół i Szkoła, 3, 151-163
Praktyczne uwagi nauczyciela F. S. (1846). Kościół i Szkoła, 2, 103-107
Przedmowa (1846). Kościół i Szkoła, 1, I-IV
Redakcja Kościoła i Szkoły. (1847). Od Redakcji. Kościół i Szkoła, 1, s. 1-2
Rodzina i szkoła (1846). Kościół i Szkoła, 1, 1-21
Rozmaitości. Z dekanatu czarnkowskiego. (1846). Kościół i Szkoła, 3, 141-145
Rozprawa o nauce czytania i książkach do tego. (1846). Kościół i Szkoła, 4, 181-194
Sprawozdanie komisyi, do ostatecznego wypracowania ustaw Towarzystwa pedagogicznego polskiego wybranej. (1848). Kościół i Szkoła, 3, 556-560
T.W. (1848). Pierwsze początki rysunków w stopniowo – łatwych ćwiczeniach, do szkólnego i prywatnego użycia. Poszyt I. i II. Leszno i Gniezno. Księgarnia Ernesta Guntera. Kościół i Szkoła, 4, 255-257
T.W. [Tomasz Wiśniewski?]. (1847a). Kilka słów o klęczeniu używanem jako karę szkólną i innych nadużyciach. Kościół i Szkoła, 1, 9-11
T.W. [Tomasz Wiśniewski?]. (1847b). Miłość prawdy jest jednym z najważniejszych przymiotównauczyciela. Kościół i Szkoła, 6, 369-371
T.W. [Tomasz Wiśniewski?]. (1847c). O naganie, jako środku wychowawczym. Kościół i Szkoła, 5, 296-304
Uwagi nad sprawą szkólną. (1848). Kościół i Szkoła, 8, 494-508
W.K. (1846). Kilka słów do przyjaciół i dobroczyńców elementarnych szkół katolickich. Kościół i Szkoła, 4, 173-181
Wiecki P., O nałogu pijaństwa we względzie na osobę nauczyciela. (1847a). Kościół i Szkoła, 9, 565-575
Wiecki P., O nałogu pijaństwa we względzie na osobę nauczyciela. (1847b). Kościół i Szkoła, 10, 662-672
Wieczorkiewicz T. (1847a). Co jest istotną nagrodą dobrego nauczyciela za jego usiłowania? Kościół i Szkoła, 6, s. 366-369
Wieczorkiewicz T. (1847b). Inspektorowie szkół powinni dojrzeć do tego, jeżeli nauczyciele dobrze ćwiczą dzieci w naukach i cnocie; a nauczycielom urażać się ztąd nie należy. Rzecz oparta na przykładzie z dawnych wieków. Kościół i Szkoła, 5, 293-295
Wieczorkiewicz T. (1847c). O opieszałości między dziećmi szkólnemi i jej środkach zaradczych. Kościół i Szkoła, 1, 12-16
Wieczorkiewicz T. (1848a). Jak nikomu, tak najbardziej nauczycielom nie przystoi lekkomyślność. Kościół i Szkoła, 5, 304-306
Wieczorkiewicz T. (1848b). Jakim sposobem nauczyciel czytanie wykształcić, i jaki wpływ na czytanie uczni jego wywierać może. Kościół i Szkoła, 1848, 5, 287-296
Wiśniewski T. (1846a). Niektóre uwagi nad czytelnictwem pism pedagogicznych i uświadomienie literackie. Kościół i Szkoła, 1846, 4, 194-197
Wiśniewski T. (1846b). O stósunkach nauczyciela do innych stanów, Kościół i Szkoła, 7, 321-336
Wiśniewski T. (1846c). Życie publiczne i prywatne każdego nauczyciela powinno się opierać na zasadach moralności. Kościół i Szkoła, 4, 199-203
Wpływ szkoły na życie towarzyskie. (1846). Kościół i Szkoła, 3, 126-129
Wyjątki o śpiewie i muzyce. Z dzieła Łukasza Górnickiego: Dworzanin Polski, wydrukowany w Krakowie 1566r. (1848). Kościół i Szkoła, 10, 589-599
X. J….k. (1848). O sposobie ożywienia i obudzenia w dzieciach chęci do pilności i dobrego sprawowania się w szkole. Kościół i Szkoła, 6, 341-345
X.S.T. [Symforian Tomicki]. (1848). O przygotowaniu dzieci do spowiedzi i komunii ś. Kościół i Szkoła, 3, 146-153
Zasady i ustawy karne dla szkół. Wydane przez król. Rejencję w Królewcu, z dnia 2 lipca 1845. (1847). Kościół i Szkoła, 3, 161-169
Zasady nauczyciela chrześcijańskiego. (1847). Kościół i Szkoła, 3, 145
License
Copyright (c) 2025 Monika Hajkowska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.