Słowa kluczowe
loneliness
feeling of isolation
old age
prevention
Jak cytować
Abstrakt
Nowadays, we are witnessing a demographic phenomenon of continuous ageing of societies, which to varying degrees affects Poland, Europe and other countries around the world. Ageing causes both degradation or limitation of physical fitness and a reduced performance of certain activities; it can be associated with emotional and social losses. Therefore, research was undertaken to identify the causes of loneliness among seniors and their sense of isolation. A survey using a proprietary research tool was conducted among 132 seniors aged 60 to 88, living in Lubelskie Voivodeship. The main research question was To what extent do seniors feel lonely and isolated in the context of certain conditions? The study identified factors that influence the severity of loneliness among the surveyed seniors to varying degrees, and revealed their negative feelings and ways of coping with loneliness. Some of the research outcomes can be successfully used in practice, both in preventive measures and in everyday human functioning.
Bibliografia
Chabior, A. (2011). Aktywizacja i aktywność ludzi w okresie późnej dorosłości. Kielce: Wydawnictwo Wszechnica Świętokrzyska
Chabior, A. (2017). Wspomaganie procesu pomyślnego starzenia się u ludzi starych. Między powinnością a profesją. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls
Cieplińska, E. (2022). Akceptacja utraty sprawności w słyszeniu a jakość życia seniorów. Studia Paedagogica Ignatiana, 25(1), 35-51 DOI: https://doi.org/10.12775/SPI.2022.1.002
Czekanowski, P.A. (2017). Samotność i osamotnienie w okresie starości. W: A.A. Zych (red.), Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności, tom 3 (ss. 246-249). Katowice: Stowarzyszenie Thesaurus Silesiae
Dubas, E. (2000). Edukacja dorosłych w sytuacji samotności i osamotnienia. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Fabiś, A., Wawrzyniak, J.K., Chabior, A. (2015). Ludzka starość. Wybrane zagadnienia z gerontologii społecznej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls
Gałuszka, A., Probierz, E. (2021). Samotność seniora. O związkach samotności z harmonią życia w wieku senioralnym. W: A. Raczkowski, M. Stencel, J. Łukasiewicz, W. Kowalski,
T. Aczynovicz (red.), Blaski i cienie jesieni życia. Wybrane aspekty funkcjonowania osób starszych (ss. 14-22). Lublin: Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji
Gawron, G., Klimczuk, A., Szweda-Lewandowska, Z. (2011). Starzenie się populacji. Aktywizacja, koprodukcja i integracja społeczna osób starszych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
Górecki, M. (2019). Starzenie się i starość w aspekcie polityki społecznej. Praca Socjalna, 34(5), 85-102. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.7259
Kotwal, A.A., Holt-Lunstad, J., Newmark, R.L., Cenzer, I., Smith, A.K., Covinsky, K.E., Escueta, D.P., Lee, J.M., Perissinotto, C.M. (2021). Social Isolation and Loneliness Among San Francisco Bay Area Older Adults During the COVID-19 Shelter-in-Place Orders. Journal of the American Geriatrics Society, 69(1), 20-29. DOI: https://doi.org/10.1111/jgs.16865
Kosowski, P., Mróz, J. (2020). Ocena komunikacji a poczucie samotności i satysfakcji z życia w czasie pandemii. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 42(2), 214-226. DOI: https://doi.org/10.34766/fetr.v42i2.284
Lee, S. (2022). Volunteering and loneliness in older adults: A parallel mediation model. Aging & Mental Health, 26(6), 1234-1241. DOI: https://doi.org/10.1080/13607863.2021.1913477
Leszczyńska-Rejchert, A. (2016). Praca socjalna z seniorami w perspektywie geragogiki. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego
Nowicki, G.J., Młynarska, M., Ślusarska, B., Jabłuszewska, K., Bartoszek, A., Kocka, K., Przybylska-Kuć, S. (2018). Poczucie samotności jako czynnik warunkujący jakość życia osób powyżej 65. roku życia. Borgis – Medycyna Rodzinna, 3/2018, 208-215. DOI: https://doi.org/10.25121/MR.2018.21.3.208
Różański, T. (2020). Samotność i osamotnienie osób starszych jako problem społeczny i edukacyjny. Roczniki Pedagogiczne, 12(4), 75-90. DOI: https://doi.org/10.18290/rped20124-6
Sołoma, L. (2002). Metody i techniki badań socjologicznych. Wybrane zagadnienia. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego
Szczupał, B., Wisniewska, J.I. (2019). Samotność i poczucie osamotnienia w narracji osób w wieku późnej starości – przejawy oraz możliwości przeciwdziałania. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 4(38), 25-40., https://journals.umcs.pl/lrp/article/view/9929/7379 DOI: https://doi.org/10.17951/lrp.2019.38.4.25-40
Tomaszek, A. (2020). Starzejące się społeczeństwo jako wyzwanie społeczne Polski w perspektywie kilkudziesięciu lat. Problemy Społeczne XXI wieku, 08/01, 58-71.
Wrótniak, J. (2015). Zasoby psychospołeczne osób w podeszłym wieku z poczuciem samotności. Lublin: Wydawnictwo UMCS
Yu, D.S., Li, P.W., Lin, R.S., Kee, F., Chiu, A., Wu, W. (2023). Effects of non-pharmacological interventions on loneliness among community-dwelling older adults: A systematic review, network meta-analysis, and meta-regression. International Journal of Nursing Studies, 144:104524. DOI: 10.1016/j.ijnurstu.2023.104524. Epub 2023 May 19 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2023.104524
Zeng, Y., Mao, S., Lu, N.,Chen, M. (2023). Activity Patterns and Loneliness in Later Life: The Mediating Effects of Social Support and Attitudes Toward Aging. Journal of Gerontological Social Work, 66(2), 303-318. DOI: https://doi.org/10.1080/01634372.2022.2103761
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Barbara Sokołowska, Adam Szepeluk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.