Abstract
This study aims to present the profile and pedagogical concept of Jerzy Hamerski, the founder of the Poznań “Łejery” school. A review of existing and elicited sources made use of content analysis. The existing sources include scientific articles, “Łejery” publications, websites related to “Łejery” that contain press releases, and other relevant sources. Elicited sources include interviews conducted with J. Hamerski at Primary School No. 83 in the 2023/2024 school year. Additionally, participant observation conducted by the author in the 2023/2024 and 2024/2025 school years focused on the analysis of the social and physical spaces of Primary School No. 83 in Poznań and the implementation of the “Łejery” pedagogy concept. Thanks to the non-standard solutions initiated and developed by J. Hamerski, the concept of “Łejery pedagogy” established in 1975 and the Emilia Waśniowska Primary School No. 83 in Poznań, established by Hamerski and Elżbieta Drygas (in 1990), remains an open concept, modified depending on the challenges of the modern world observed by teachers and parents. Children win the highest awards in inter-subject competitions and international competitions, learning in a favorable educational space.
References
Bekulard, L. (2020). O człowieku, który odrę pokochał. W: A. Maskymowicz (red.), Ziemia Lubuska (ss. 151-157). Zielona Góra: Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze
Czekała, F. (2016). Historie warte Poznania. Od PeWuKi i Baltony do kapitana Wrony. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie
Czekała, P. (2016/2017). Nasz poznański elementarz.org. Uczyć Lepiej, 4, 16
Drygas, E., Hamerski, J. (2008). Emilkowy Piosennik. Poznań: Łejery
Hamerski, J. (brak daty). Historia Łejerów do śpiewania. Nadzwyczajny Jubileuszowy Rocznik Łejerski. Poznań: Łejery
Hamerski, J. (1981). Otwartość w programie pracy wychowawczej. Życie Szkoły, 2, 23-28
Hamerski, J. (2011). Historia Łejerów do śpiewania. Poznań: Stowarzyszenie Łejery
Hamerski, J. (2011). Wypożyczalnia skrzydeł, czyli 23 lata łejerowania na Cytadeli. Kronika Miasta Poznania, 4, 346-355
Hamerski, J. (2012). Kartofle z ogniska, czyli impreza plenerowa z rodzinami. Świetlica w Szkole, 2, 13-14
Hamerski, J., Jakubowska, E., Jóźwiak, M., Putkiewicz, A. (2014). Inspiracje muzyczne do podręcznika „Nasz elementarz”. Warszawa: Wydawnictwo ORE
Hamerski, J., Drygas, E. (2024). 50 lat łejerowania. Wywiad rzeka. Poznań: Stowarzyszenie Łejery
Karasińska, M. (2015). O potrzebie teatru szkolnego. W: B. Gromadzka, J. Kaniewski, W. Wantuchss (red.), Uczeń – nauczyciel – badacz w przestrzeni teatru (ss. 38-43). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM
Osiński, Z. (2010). Edukacja historyczna okresu PRL w służbie władzy i ideologii – konsekwencje i zagrożenia. W: E. Gorloff, R. Grzybowski (red.), Edukacja w warunkach zniewolenia i autonomii (1945-2009) (ss. 109-120). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls
Przewoźniak, M. (2015). Trzy przystanki do teatru. Poznań: Wydawnictwo Papilon
Sadowska, K. (2024a). Zbigniew Czarnuch – pedagog, działacz społeczny, regionalista i mistrz poznańskich „Łejerów”. Wychowanie w Rodzinie, XXXI, 4, 51-69 DOI: https://doi.org/10.61905/wwr/194627
Sadowska, K. (2024b). Elżbieta Drygas – poznańska pedagożka, „teatralniczka” i działaczka społeczna – refleksja u progu 50-lecia pedagogiki „łejerskiej”. Studia Edukacyjne, 74, 43-66 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2024.74.3
Zawadzka, A., Sypniewski, J. (2019/2020). Praca z lalką sceniczną w Łejerach. Uczyć Lepiej, 2, 14-15
Burakowski, P. (2024). Duda-Cars, dealer Mercedesa oraz Mazdy z lokalizacjami w Poznaniu, Wrocławiu i Lesznie, działa pomocowo na wielu polach, choć na szczególną uwagę zasługują jego przedsięwzięcia nastawione na młodych ludzi, https://www.miesiecznikdealer.pl/rynek/aktualnosci/inwestycja-w-mlodych [dostęp: 16.08.2025]
Czekała, F. (2015). Ta szkoła ma filię na Madagaskarze, choć prawo nie przewiduje nawet jej istnienia, https://archiwum.tvn24.pl/magazyn-tvn24/30/tvn24.pl/magazyn-tvn24/ta-szkola-ma-filie-na-madagaskarze-choc-prawo-nie-przewiduje-nawet-jej-istnienia,30,683.html [dostęp: 26.07.2025]
Eksperyment pedagogiczny, https://lejery.pl/eksperyment-pedagogiczny/ [dostęp: 19.08.2025]
Gniewek-Juszczak, E. (2023). Nowość w Nowej Soli. W samo południe w części miasta rozbrzmiewa melodia, https://nowasol.naszemiasto.pl/nowosc-w-nowej-soli-w-samo-poludnie-w-czesci-miasta/ar/c7-9482175 [dostęp: 27.08.2025]
Hamerski, J. (2020a). Zdobywamy Mount Everest, https://lejery.pl/2020/11/02/przepis-na-lejerskie-harcerstwo-teatr-i-szkole-czyli-moja-ksiazka-kucharska-czesc-9/ [dostęp:17.08.2025]
Hamerski, J. (2020b.). Szli na Zachód osadnicy, Przepis na łejerskie harcerstwo, teatr i szkołę, czyli moja KSIĄŻKA KUCHARSKA / część 2, https://lejery.pl/2020/09/14/przepis-na-lejerskie-harcerstwo-teatr-i-szkole-czyli-moja-ksiazka-kucharska-czesc-2/ [dostęp: 18.08.2025]
Hamerski, J. (2020c). Bodajbyś cudze dzieci uczył… Teatr dziecięcy, czyli droga dochodzenia do formuły, https://lejery.pl/2020/09/28/przepis-na-lejerskie-harcerstwo-teatr-i-szkole-czyli-moja-ksiazka-kucharska-czesc-4/ [dostęp: 27.08.2025]
Hamerski, J. (2020d). Szkoła z marzeń, https://lejery.pl/2020/10/05/przepis-na-lejerskie-harcerstwo-teatr-i-szkole-czyli-moja-ksiazka-kucharska-czesc-5/ [dostęp: 10.08.2025]
https://lejery.love/jerzy-hamerski/ [dostęp: 17.08.2025]
http://orderusmiechu.pl/kapitula/ [dostęp: 17.08.2025]
Jarmuż, A. (2016). Prezydent Republiki Łejerskiej przywraca w szkole spokój, https://gloswielkopolski.pl/prezydent-republiki-lejerskiej-przywraca-w-szkole-spokoj/ar/9780289 [dostęp: 06.08.2025]
Jerzy Hamerski | Odkryj Poznań | Poznan.pl (www.poznan.pl) [dostęp: 04.08.2025]
Kamińska, K. (2015). U nas jest kolorowo. Rozmowa z Jerzym Hamerskim, twórcą poznańskich Łejerów, https://kultura.poznan.pl/mim/kultura/news/u-nas-jest-kolorowo,86019.html [dostęp: 07.08.2025]
Klimek, S. (2013). Dzieci w sprawie dzieci. Na Scenie Wspólnej. Kultura Poznań – Wydarzenia Kulturalne, Informacje i Aktualności z dnia 26.10. Kultura Poznań – Wydarzenia Kulturalne, Informacje i Aktualności | Poznan.pl [dostęp: 11.08.2025]
Koral, D. (2016). To jedyna taka szkoła w naszym kraju. Dotarła do Poznania w 13 tirach, tekst z dnia 29 marca. https://wiadomosci.onet.pl/kraj/to-jedyna-taka-szkola-w-naszym-kraju-dotarla-do-poznania-w-13-tirach/d4p840 [dostęp: 20.07.2025]
Korcz-Dziadosz, J. (2020a). Makusyny. https://zielonagora.zhp.pl/wp-content/uploads/2020/06/Pe%C5%82na-m%C4%85drych-polska-ziemia-makusynyautor-Jadwiga-Korcz.pdf. [dostęp: 20.08.2025]
Korcz-Dziadosz, J. (2020b). Historia naszego hufca – najbliższa, a często nieznana, https://zielonagora.zhp.pl/historia-naszego-hufca-najblizsza-a-czestonieznana/[dostęp:21.08.2025]
Kubiak-Piłat, B. (2023). Uczniowie ze szkoły „Łejery” w finale prestiżowego konkursu. Wciąż można im pomóc, https://www.rmf24.pl/regiony/poznan/news-uczniowie-ze-szkoly-lejery-w-finale-prestizowego-konkursu-wc,nId,6781252 [dostęp: 16.08.2025]
Lechmann, A. (2016). Karol Sarna – mkatecheta i dyrektor Łejerów: Z Chmielewską mógłbym spędzić każdy wieczór, https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,19720037,karol-sarna- katecheta-i-dyrektor-lejerow-z-chmielewska-moglbym.html [dostęp: 06.08.2025]
Lehmann, A. (2015). Szkoła Łejerów, czyli eksperyment z teatrem, https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,17743303,szkola-lejerow-czyli-eksperyment-z-teatrem.html [dostęp: 10.08.2025]
Mała Konstytucja Republiki Łejerskiej,https://lejery.pl/wp-content/uploads/2020/02/mac581a-konstytucja-rc581.pdf [dostęp: 21.08.2025]
Nowicka, P. (2015). Elżbieta Drygas, założycielka szkoły Łejery. Wszystko dla dzieci i teatru [SYLWETKA] (wyborcza.pl) [dostęp: 10.08.2025]
Republika Łejerska. Państwo, które istnieje dzięki przemytowi | Filip Czekała, Magazyn TVN24 [dostęp: 19.07.2025]
„Scena wspólna” otwarta przez A. Komorowską (2013). Publikacja z 17.09, https://radiopoznan.fm/informacje/pozostale/scena-wspolna-otwarta-przez-a-komorowska [dostęp: 14.08.2025]
Scena Wspólna Teatru Łejery i Centrum Sztuki Dziecka – PIK.Poznan.pl [dostęp: 19.06.2025]
Szkoła Łejery – REPUBLIKA ŁEJERSKA (lejery.pl) [dostęp: 13.08.2025]
Theus, J. (2015). Trzy przystanki do teatru, czyli historia łejerowskiej „mafii””, Głos Wielkopolski, https://gloswielkopolski.pl/trzy-przystanki-do-teatru-czyli-historia-lejerowskiej-mafii/gh/8012118 [dostęp:10.08.2025]
Turkowski, M. (2022). Pierwsza pamiątka z Nowej Soli dla kardiologów, https://zachod.pl/636574/pierwsza-pamiatka-z-nowej-soli-dla-kardiologow/ [dostęp: 26.08.2025]
Tyszka, J. (2014) Scena wspólna i co z niej wynika, https://www.teatralny.pl/artykuly/scena-wspolna-i-co-z-niej-wynika-364 [dostęp: 28.06.2025]
Uzasadnienie do projektu uchwały Rady Miasta Poznania w sprawie nadania tytułu „Zasłużony dla Miasta Poznania” Panu Jerzemu Hamerskiemu, Jerzy Hamerski | Odkryj Poznań | Poznan.pl (www.poznan.pl) [dostęp: 15.08.2025]
Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej nr III/2022/2023 z 29 sierpnia 2022 roku, Statut Szkoły Podstawowej nr 83 „Łejery” im. Emilii Waśniowskiej
License
Copyright (c) 2025 Katarzyna Sadowska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
