Art of People with Intellectual Disabilities as a Contact Zone
Journal cover , no. 79, year 2025
PDF (Język Polski)

Keywords

pl

How to Cite

Pawelczak, K. (2025). Art of People with Intellectual Disabilities as a Contact Zone. Studia Edukacyjne, (79), 85–101. https://doi.org/10.14746/se.2025.79.5

Abstract

Art uses the human need to understand and be impressed, to wonder and at the same time come to terms with ambiguity (Magsamen, Ross, 2023). When something moves, or “gets to us”, we become interested in the author and the context; we want to get to know more. The point of experiencing art is that we learn a specific way of being, being mindful (Gadamer, 1993) and encountering a perspective other than our own. According to Jean Dubuffet, Art Brut is art created outside the mainstream culture, often by excluded or marginalized people. In this context, the work of people with intellectual disabilities becomes a special contact zone, or a place where the worlds of the artist, the recipient, and society meet. This art has the potential to break stereotypes, update ways of thinking, and build new and inclusive social relationships.

https://doi.org/10.14746/se.2025.79.5
PDF (Język Polski)

References

Armstrong, T. (2011). The Power of Neurodiversity, Unleashing the Advantages of Your Differently Wired Brain. Philadelphia: Da Capo Press

Bal, M. (2012). Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych (przekł. M. Bucholc). Warszawa: Narodowe Centrum Kultury

Bouillet, A. (2017). Myśleć art brut. Sztuka naiwna, sztuka ludowa, „nowi prymitywiści”, sztuka „nie-profesjonalna”… i art brut w Polsce (przekł. „(PDF) Transgresje Władysława Wałęgi – Academia.edu”) Katarzyna Kubaszczyk). W: J. Daszkiewicz, S. Rammer (red.), Art Brut. Różnorodnie (ss. 9-30). Poznań: Wydział Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu

Bourriaud, N. (2012). Estetyka relacyjna (przekł. Ł. Białkowski). Kraków: MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie

Cardinal, R. (1972). Outsider Art. New York – Washington: Praeger Publishers

Chaney, S. (2022). Czy ktoś tu jest normalny? (przekł. N. Sztorc). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie

Daszkiewicz, J. (2017). Wstęp. W: J. Daszkiewicz, S. Rammer (red.), Art Brut. Różnorodnie (ss. 7-8). Poznań: Wydział Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu

Gadamer, H.G. (1993). Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto (przekł. K. Krzemieniowa). Warszawa: Oficyna Naukowa

Garland-Thomson, R. (2020). Niezwykłe ciała. Przedstawienia niepełnosprawności fizycznej w amerykańskiej literaturze i kulturze (przekł. N. Pamuła). Warszawa: Fundacja Teatr 21

Gawin, M. (2014). Bilet do nowoczesności. O kulturze polskiej w XIX/XX wieku. Warszawa: Teologia polityczna

Jackowski, A. (1995). Sztuka zwana naiwną. Warszawa: Wydawnictwo Krupski i S-ka

Jackowski, A. (2002). Inni. Polska Sztuka Ludowa – Konteksty, 56, 1-2, 250-253

Kamińska-Jones, D. (2015). Kobiecość przekształcona. Indyzacja i europeizacja kobiety w strefach kontaktu na przykładzie malarstwa miniaturowego XVI-XIX w. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo XLVI, 215-242

Kurowicka, A. (2018). Sherlocka Holmesa droga do „normalności”. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia de Cultura, 10(1), 125-136

Lubińska-Kościółek, E. (2015). Twórczość plastyczna osób z niepełnosprawnością intelektualną...jako forma komunikacji ze światem. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Paedagogica, IV, 161-167

Magsamen, S., Ross, I. (2023). Mózg pod wpływem sztuki. Jak sztuka nas zmienia (przekł. M. Nikiforuk). Elbląg: Wydawnictwo Ścieżki Mocy

Morawski, S. (1993). Posłowie. W: H.G., Gadamer, Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto (przekł. K. Krzemieniowa) (ss.72-84). Warszawa: Oficyna Naukowa

Muca, K. (2024). Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności. Gdańsk: Fundacja Terytoria Książki

Nicols, J. (2015). The Rituals of Hospitium: The Tesserae Hospitales. W: J. Bodel, N. Dimitrova (red.), Ancient Documents and their Contexts (ss. 190-198). Leiden: The Netherlands: Brill

Popek, S.L. (2010). Psychologia twórczości plastycznej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls

Pratt, M.L. (1991). Arts of the Contact Zone. Profession (ss. 33-40). New York: Modern Language Associations

Pratt, M.L. (2011). Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja (przekł. E. Nowakowska). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Price, D. (2023). Autyzm bez maski – nieznane oblicza neuroróżnorodności (przekł. M. Stankiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Linia Biała Plama

Rogozińska, A. (2017). Outsider w obliczu zachłanności globalnego świata sztuki. W: J. Daszkiewicz, S. Rammer (red.), Art Brut. Różnorodnie (ss. 145-162). Poznań: Wydział Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu

Skarga, B. (2002). Ślad i obecność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Waldschmidt, A. (2017). Disability Goes Cultural, The Cultural Model of Disability as an Analytical Tool. W: A. Waldschmidt, H. Berressem, M. Ingwersen (red.), Culture – Theory –Disability: Encounters Between Disability Studies and Cultural Studies (ss. 19-28). Bielefeld: Transcript Verlag

Żabińska, A. (2022). Artyści z niepełnosprawnością intelektualną i schizofrenią w nurcie Art. Brut. Popularyzacja ich twórczości w Polsce w latach 2010-2020. Warszawa: Wydawnictwo APS

Zakrzewska-Manterys, E. (2010). Upośledzeni umysłowo. Poza granicami człowieczeństwa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Warszawskiego Materiały internetowe Reportaż – Sylwia Taciak, Radio Poznań 05.12.2018 g.20:50 Wystąpili: Lucyna Smok, Aleksandra Michalska, Luiza Niedźwiecka - Kowalonek oraz Sylwia Taciak https://radiopoznan.fm/audycja/reportaze/reportaz-sylwia-taciak [dostęp: 2025.12.10]

Dubuffet, J. (1949). Tiré de L’Art Brut préféré aux arts culturels, Paris, Galerie René Drouin, za: https://www.artbrut.ch/fr_CH/art-brut/qu-est-ce-que-l-art-brut COLLECTION DE L’ART BRUT LAUSANNE [dostęp: 2025.12.10]

Łabarzewski, R. Znalezienie – Blog https://znalezienie.pl [2025.10.12]

Martinelli O.G., Historia sztuki Art Brut: kontrowersyjny ruch. Magazyn ARTMAJEUR, 29.06.2022; https://www.artmajeur.com/pl/magazine/5-historia-sztuki/art-brut-kontrowersyjny-ruch/331762 [2025.12.13]

Strona Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu; https://www.muzeum.edu.pl/pl/radom/talent-pasja-intuicja-iii,3087.html [dostęp: 2025.12.10]

Nowaczyk, J. (2017). Nasza a artystka w Teleexpresie! 2017-12-16 https://www.mosina.pl/aktualnosci/nasza-artystka-w-teleexpresie, [dostęp: 2025.12.10]