Mots-clés
Semiotyka
Ponadczasowy porządek przyczyny i skutku
Idea
Gry językowe
Intertekstualność
Platon
Weiner K. Heisenberg
Jacques Derrida
Comment citer
Résumé
The paper examines an aesthetic object (work of art) as an intentional being. Also, it is approached as a product of intertextual practices or “games”. Thus, the existence of such an object is dependent on previous works of art as well as on the conscious acts of the reader who is able (or unable) to decode the hidden meanings and content of a work of art. It is also emphasized that the meanings cannot be precisely determined, since an aesthetic object exists dynamically, changing constantly through acts of creation and acts of interpreting. Such a theoretical approach is consistent with the mimetic theory formulated by Plato and Werner K. Heisenberg’s indeterminacy principle. Moreover, it is linked to the concept of “différance” formulated by Jacques Derrida.
Références
Berkeley G. 2003, Rzecz o zasadach poznania ludzkiego, przeł. F. Jezierski, Warszawa.
Blaustein L. 2005, Wybór pism estetycznych, Kraków.
Burzyńska A., Markowski H. 2007, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków.
Chiger K., Paisner D. 2011, Dziewczynka w zielonym sweterku. W ciemności, przeł. B. Dżon, Warszawa.
Derrida J. 1978, Różnia (différance), przeł. J. Skoczylas, [w:] M.J. Siemek (red.), Drogi współczesnej filozofii, Warszawa, s. 374-411.
Eagleton T. 2015, Teoria literatury. Wprowadzenie, przeł. B. Baran, Warszawa.
Eco U. 1996, Interpretacja i nadinterpretacja, przeł. T. Bieroń, Kraków.
Eco U. 1 999, Czytanie świata, przeł. M. Woźniak, Kraków.
Garlej B. 2015, Warstwowość dzieła literackiego w ujęciu Romana Ingardena. Koncepcja, rozwinięcie, recepcja, Kraków.
Genette G. 2014, Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, przeł. T. Stróżyński, A. Milecki, Gdańsk.
Głowiński M. 2000, Intertekstualność, groteska, parabola. Szkice ogólne i interpretacje, Kraków.
Głowiński M. 1990, Mity przebrane. Dionizos. Narcyz. Prometeusz, Marchołt. Labirynt, Kraków.
Góralska M. 2001, Książka drukowana wobec przekazu elektronicznego [online]. Stowarzyszenie EBIB [dostęp: 03-11-2025]. Dostępny w Internecie: <https://www.ebib.pl/2001/27/goralska.html>.
Górski K. 1984, Aluzja literacka. Istota zjawiska i jego typologia, [w:] idem, Rozważania teoretyczne. Literatura – muzyka – teatr, Lublin, ss. 175-199.
Hawking S. 2014, Krótka historia czasu, przeł. P. Amsterdamski, Poznań.
Homer 1920, Iliad, [w:] Homeri Opera in five volumes, Oxford, 17, 446-447 [online]. Perseus Digital Library [dostęp: 31-05-2025]. Dostępny w Internecie: <https://www.perseus.tufts.edu/hopper/textdoc=Perseus:text:1999.01.0133>.
Homer 2004, Iliada, przeł. F.K. Dmochowski, Warszawa.
Ingarden R. 1960, O dziele literackim. Badania z pogranicza ontologii, teorii języka i filozofii literatury, Warszawa.
Ingarden R. 1976, O poznawaniu dzieła literackiego, przeł. D. Gierulanka, Warszawa.
Jakobson R. 1960, Poetyka w świetle językoznawstwa, przeł. K. Pomorska, Pamiętnik literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 51/2, ss. 431-473.
Jowczuk M.T., Ojzerman T.I., Szczipanow I.J. (red.) 1965, Krótki zarys historii filozofii, przeł. M. Drużkowski, S. Macheta, M. Mieciński, M. Sroka et al., Warszawa.
Jung C.G. 1976, Archetypy i symbole. Pisma wybrane, przeł. J. Prokopiuk, Warszawa.
Kawafis K. 1995, Wiersze zebrane, przeł. Z. Kubiak, Warszawa.
Keidar A. 2019, Dziecko Holokaustu, przeł. M. Stopyra, Poznań.
Keneally Th. 1982, Schindler’s Ark, London.
Krall H. 2008, Sublokatorka, [w:] eadem, Sublokatorka. Okna, Warszawa, ss. 5-127.
Kristeva J. 1983, Słowo, dialog i powieść, przeł. W. Grajewski, [w:] E. Czaplejewicz, E. Kasperski (red.), Bachtin. Dialog, język, literatura, Warszawa, ss. 394-418.
Kristeva J. 2017, Sémeiotiké. Studia z zakresu semanalizy, przeł. T. Stróżyński, Gdańsk.
Lacroix M. 1999, Ideologia New Age, przeł. M. Gałuszka, Katowice.
Ligocka R., 2024, Dziewczynka w czerwonym płaszczyku, przeł. K. Zimmerer, Kraków.
Mandelsztam N. 2015, Wspomnienia, przeł. J. Czech, Warszawa.
Melberg A. 2001, Mimesis Platona, przeł. J. Balbierz, Pamiętnik literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 92/2, ss. 5-36.
Mitosek Z. 1997, Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa.
Mitosek Z. 2011, Teorie badań literackich, Warszawa.
Nycz R. 2000, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków.
Nycz R. 2006, Poetyka intertekstualna: tradycje i perspektywy, [w:] M.P. Markowski, R. Nycz (red.), Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, Kraków, ss. 153-180.
Osiecka A. 2009, Wiersze prawie wszystkie 1, Warszawa.
Pisarski M. 2013, Xanadu. Hipertekstowe przemiany prozy, Kraków.
Platon 1999, Państwo, 1, 2, przeł. W. Witwicki, Warszawa.
Platon 2022, Parmenides, przeł. W. Witwicki, Kraków.
Quine W.V.O. 1986, Granice wiedzy i inne eseje filozoficzne, przeł. B. Stanosz, Warszawa.
Riffaterre K. 1983, Sémiotique de la poésie, tłum. J.-J. Thomas, Paris.
Simon J. 2004, Filozofia znaku, przeł. J. Merecki, Warszawa.
Stępień A.B. 1986, Propedeutyka estetyki, Lublin.
Todorov T. 1984, Poetyka, przeł. S. Cichowicz, [w:] T. Todorov, M.-R. Mayenowa, Poetyka. O perspektywie poetyki inaczej, Warszawa, ss. 7-106.
Wysłouch S. 2001, Literatura i semiotyka, Warszawa.
Licence
© Katarzyna Kornacka-Sareło 2025
Ce travail est disponible sous la licence Creative Commons Attribution 4.0 International .