W sprawie niektórych aktualnych aspektów interpretacji tradycji liberalnej w Rosji

Main Article Content

Vladimir Aleksandrovich Gutorov

Abstrakt

W artykule rozpatruje się kluczowe momenty transformacji tradycji liberalnej w Rosji w kontekście analizy głównych kierunków ewolucji liberalnego dyskursu ideologicznego oraz kultury liberalnej w Europie i USA. Konieczność tejże analizy wynika przede wszystkim stąd, iż od początku lat 90-tych XX stulecia zachodnie stereotypy liberalne stały się podstawą ideologiczną dla nowej rosyjskiej elity politycznej oraz dominującą tendencją propagandy państwowej. Zarazem często traci się z pola widzenia główny fakt: w wieku XX liberalizm rosyjski uległ dwukrotnej kompromitacji, toteż nadzieje na odrodzenie idei liberalnych w perspektywie krótkookresowej praktycznie nie istnieją. Kryzys tradycji liberalnej zaznaczył się również na Zachodzie. Liberalizm przeżywa tam głęboko znaczące przemiany, posiadające daleko idące następstwa kulturowe i polityczne. W szczególności, w końcu XX i na początku XXI wieku bardziej aktywną rolę w zachodnim dyskursie publicznym zaczęły odgrywać radykalne, neokonserwatywne wersje ideologii, łączące konserwatywny program reform politycznych z silną retoryką libertariańską (neoliberalną), którą kręgi rządzące USA oraz Europą Zachodnią aktywnie wykorzystywały w celu ideologicznego oddziaływania zarówno na elity polityczne Rosji, jak i państw Europy Centralnej i Wschodniej w okresie tzw. aksamitnych rewolucji. Zarazem w końcówce XX wieku coraz jaśniej i wyraźniej na pierwszy plan wysunęły się idee antyliberalne i krytyka antyliberalna, które zawsze rozwijały się równolegle w stosunku do samego liberalizmu i których istnienie niemal nigdy nie uległo przerwaniu.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Gutorov, V. A. (2019). W sprawie niektórych aktualnych aspektów interpretacji tradycji liberalnej w Rosji. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, (4), 93-113. https://doi.org/10.14746/ssp.2019.4.5
Dział
Artykuły
Biogram autora

Vladimir Aleksandrovich Gutorov, Petersburski Uniwersytet Państwowy w Rosji

Vladimir Aleksandrovich GUTOROV – dr (filozofia), profesor, kierownik Zakładu Teorii i Filozofii Polityki Wydziału Politologii Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego w Rosji, dyrektor Petersburskiego Oddziału Rosyjskiego Stowarzyszenie Politologii (RAPS). Doświadczenie w nauczaniu: studia historii zachodniej myśli politycznej (3 semestry), filozofia polityczna (1 semestr), współczesne ideologie polityczne (1 semestr), współczesne teorie polityczne (1 semestr). Zainteresowania naukowe: współczesna teoria i filozofia polityczna, filozofia kształcenia, historia starożytnej i współczesnej myśli politycznej.

Referencje

  1. Autonomy and the Challenges to Liberalism: New Essays (2005), eds. J. Christman, J. Anderson, Cambridge.
  2. Beiner R. (1995), What’s the Matter with Liberalism?, Berkeley–Los Angeles–Oxford.
  3. Berdiaev N. (1990a), Novoje srednevekovje. Razmyshlenije o sud’be Rossii i Evropy [The New Middle Ages. Deliberation on the Fate of Russia and Europe], Moscow [Бердяев Н. (1990а), Новое средневековье, Москва].
  4. Berdiaev N. A. (1990b), Istoki i smysl russkogo kommunizma [The Beginning and Meaning of the Russian Communism], Moscow [Бердяев Н. А. (1990b), Истоки и смысл русского коммунизма, Москва].
  5. Beyme K. von. (2001), Politische Theorien in Russland. 1789–1945, Wiesbaden.
  6. Beyme K. von. (2013), Liberalismus. Theorien des Liberalismus und Radikalismus im Zeitalter der Ideologien. 1789–1945, Wiesbaden.
  7. Fawcett E. (2014), Liberalism. The Life of an Idea, Princeton.
  8. Freeden M. (2015), Liberalism. A Very Short Introduction, Oxford.
  9. Fukuyama F. (1992), The End of History and the Last Man, New York.
  10. Gradovkij A. D. (1901), Sobranije sochinenij, T. 6 [Works, vol. 6], ed. A. A. Shahmatov, St. Petersburg [Градовский А. Д. (1901), Изд. А. А. Шахматов, Т. 6, Санкт-Петербург].
  11. Gaus G. (2001), Ideological Dominance through Philosophical Confusion: Liberalism in the Twentieth Century, in: Reassessing Political Ideologies. The Durability of Dissent, ed. M. Freeden, London–New York, pp. 13–34.
  12. Henderson D. (2001), Anti-liberalism 2000. The Rise of New Millenium Collectivism, London.
  13. Kahn P. W. (2005), Putting Liberalism in Its Place, Princeton.
  14. Kavelin K. D. (2013), Gosudarstvo i obschina [State and Community], eds. V. B. Trofimova, O. A. Platonov, Moscow [Кавелин К. Д. (2013), Государство и община, под ред. В. Б. Трофимовой, О. А. Платонова, Москва].
  15. Liberalism: New Essays on Liberal Themes (2000), eds. J. Narveson, S. Dimock, Dordrecht.
  16. MacIntyre A. (1988), Whose Justice? Which Rationality?, Notre Dame–Indiana.
  17. Mannheim K. (1998), Ideology and Utopia: An Introduction to the Sociology of Knowledge, London–Henley.
  18. Manifesty russkogo liberalizma. Problemy idealizma. Vehi. Iz glubiny (2009) [Manifestos of the Russian Idealism. The Problems of Idealism. Milestones. De Profundis], ed. V. V. Sapov, Moscow [Манифесты русского либерализма. Проблемы идеализма. Вехи. Из глубины, под ред. В. В. Сапова, Москва].
  19. Mescherskij V. P. (2010), Za velikuju Rossiju. Protiv liberalizma [For the Great Russia. Against Liberalism], eds: Y. V. Klimakov, O. A. Platonov, Moscow [Мещерский В. П. (2010) За великую Россию. Против либерализма, под ред. Ю. В. Климакова, О. А. Платонова, Москва].
  20. Remarque E. M. (1988), Arc de Triomphe. Roman. Mit einem Nachwort von Tilman Westphalen, Köln.
  21. Shils E. (1981), Tradition, Chicago.
  22. Thompson W. (2011), Ideologies in the Age of Extremes: Liberalism, Conservatism, Communism, Fascism 1914–1991, New York.
  23. Walicki A. (2015). The Flow of Ideas. Russian Thought from the Enlightenment to the Religious-Philosophical Renaissance, Frankfurt am Mein.
  24. Wolf-Devine C. (2003), The Hegemonic Liberalism of Susan Moller Okin, in: Liberalism at the Crossroads. An Introduction to Contemporary Liberal Political Theory and Its Critics. Second Edition, ed. Chr. Wolfe, Lahnam–Boulder–New York–Oxford, pp. 41–60.