Abstrakt
Sformułowanie „mienie pożydowskie” pełni w języku polskim funkcję opisową. Jest używane zarówno w mowie potocznej, jak i dyskursie naukowym. Ta swoista zbitka na ogół nie budzi semantycznych podejrzeń i jest uznawana za nośnik neutralnych treści w opisie pewnej materialnej substancji. Mienia Żydów zamordowanych przez Niemców podczas Zagłady, a zwłaszcza należących do nich rozmaitych nieruchomości, które pozostały na terytorium Polski i zmieniły swoich dotychczasowych właścicieli. Problem polega na tym, iż w tak rozumiane sformułowanie „mienie pożydowskie” wpisany jest fałsz założycielski oraz funkcje nadane w imię zapewnienia komfortu polskiej wspólnoty narodowej. Kluczowym celem artykułu jest próba dekonstrukcji tej jakże wygodnej i użytecznej zbitki pojęciowej, wskazanie jej genealogii, a przede wszystkim próba odpowiedzi na pytanie, co w istocie przy jej użyciu próbuje się wymazać/zasłonić.
Bibliografia
Bajohr F. (1998), The Beneficiaries of „Aryanization”. Hamburg as a Case Study, „Yad Vashem Studies”, vol. 26.
Bikont A. (2004), My z Jedwabnego, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Buryła S. (2010), Tematy (nie)opisane, Universitas, Kraków.
Cała A. (2005), Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Engelking B. (2003), „Szanowny panie gistapo”. Donosy do władz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach 1940–1941, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
Engelking B. (2014), Czarna godzina. Rzeczy żydowskie oddane na przechowanie Polakom, w: J. Grabowski, D. Libionka, Klucze i kasa. O mieniu żydowskim w Polsce pod okupacją niemiecką i we wczesnych latach powojennych 1939–1950, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa.
Forecki P. (2010), Od Shoah do Strachu. Spory o polsko-żydowską przeszłość i pamięć w debatach publicznych, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Friedländer S. (2010), Czas eksterminacji. Nazistowskie Niemcy i Żydzi 1939–1945, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Ginczanka Z. (1991), Udźwignąć własne szczęście. Poezje, Książnica Włóczęgów i Uczonych, Poznań.
Głowiński M. (2004), Nienawidzić siebie, „Nauka”, nr 3.
Goetel F. (1990), Czasy wojny, Gdańsk.
Grabowski J. (2004), Szantażowanie Żydów w Warszawie 1939–1943, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
Grabowski J., Libionka D. (2014), Klucze i kasa. O mieniu żydowskim w Polsce pod okupacją niemiecką i we wczesnych latach powojennych 1939–1950, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa.
Gross J. T. (2003), Wokół „Sąsiadów”. Polemiki i wyjaśnienia, Pogranicze, Sejny.
Gross J. T., Grudzińska-Gross I. (2011), Złote żniwa. Rzecz o tym, co działo się na obrzeżach zagłady Żydów, Znak, Kraków.
Haska A. (2008), Znałam tylko jedną żydóweczkę ukrywającą się… Sprawa Zofii i Mariana Chominów, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, nr 4. DOI: https://doi.org/10.32927/ZZSiM.278
Hilberg R. (2014), Zagłada Żydów europejskich, t. 2, Piotr Stefaniuk, Warszawa.
Kącki M. (2015), Białystok. Biała siła, czarna pamięć, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.
Klukowski Z. (1959), Dziennik z lat okupacji Zamojszczyzny (1939–1944), Lubelska Spółdzielnia Wydawnicza, Lublin.
Krall H. (1985), Sublokatorka, Libella, Paryż.
Landau-Czajka A. (1998), W jednym stali domu… Koncepcje rozwiązania kwestii żydowskiej w publicystyce polskiej lat 1933–1939, Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, Warszawa.
Leder A. (2014), Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
Maciejewska I. (red.) (1988), Męczeństwo i zagłada Żydów w zapisach literatury polskiej, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa.
Olecki K. (2004), Żydzi wracają po swoje, „Newsweek Polska”, nr 14.
Ostachowicz I. (2012), Noc żywych Żydów, Wydawnictwo WAB, Warszawa.
Perechodnik C. (2004), Spowiedź. Dzieje rodziny żydowskiej podczas okupacji hitlerowskiej w Polsce, Ośrodek KARTA, Warszawa.
Shallcross B. (2010), Rzeczy i Zagłada, Universitas, Kraków.
Steinlauf M. C. (2001), Pamięć nieprzyswojona. Polska pamięć Zagłady, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa.
Szlengel W. (1979), Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
Tokarska-Bakir J. (2008), Legendy o krwi. Antropologia przesądu, Wydawnictwo WAB, Warszawa.
Wilczyk W. (2009), Niewinne oko nie istnieje, Korporacja Ha!art, Kraków.
Wyka K. (1984), Życie na niby. Pamiętnik po klęsce, Wydawnictwo Literackie, Kraków–Wrocław.
Żbikowski A. (2002), Pogromy i mordy ludności żydowskiej w Łomżyńskiem i na Białostocczyźnie latem 1941 roku w świetle relacji ocalałych Żydów i dokumentów sądowych, w: Wokół Jedwabnego, red. P. Machcewicz, K. Persak, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa.
Licencja
Copyright
© 2015 Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM w Poznaniu
OPEN ACCESS