Keywords
Catholic Church
power
political science of religion
United Right
How to Cite
Abstract
The Joint Commission of the Members of the Government and the Polish Bishops’ Conference is an advisory body established as early as 1949, which was very important for shaping relations between the Catholic Church and the hostile authorities during the People’s Republic of Poland. Although after 1989, the Church gained a clearly better position in Poland, the activity of the Commission has continued. The aim of this text is to analyse the activities of the Joint Commission of the Members of the Government and the Polish Bishops’ Conference during the rule of the Law and Justice Party from 2015 to 2023. To achieve this aim, three research questions are posed: (1) What was the genesis and legal capacity of the Joint Commission of the Members of the Government and the Polish Bishops’ Conference? (2) What did statechurch relations look like during the United Right government from 2015 to 2023? (3) How did the activities of the Joint Commission of the Members of the Government and the Polish Bishops’ Conference influence the decisions of state authorities? The conclusions of the survey indicate that the good relations between the government and the Bishops’ Conference between 2015 and 2023 were reflected in the activities of the Commission, which had an important political role in shaping these relations.
References
Bogusławski, M. (2023), Problem świeckości państwa a wyzwania nowoczesności. Na marginesie Religii i neutralności światopoglądowej państwa Ryszarda Panasiuka, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica - Aesthetica – Practica”, nr 42.
Borecki, P. (2017), Znamiona państwa wyznaniowego – uwagi na kanwie dorobku współczesnego konstytucjonalizmu, „Studia z Prawa Wyznaniowego”, nr 20.
Borecki, P., Janik, C. (2011), Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Konferencji Episkopatu Polski w archiwaliach z lat 1989-2010, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
Borowik I. (2016), Przemiany religijne w Polsce na tle transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej i globalizacji, [w:] Globalny i lokalny wymiar religii. Polska w kontekście europejskim, red. I. Borowik, A. Górny, W. Świątkiewicz, Nomos, Kraków.
Centrum Badania Opinii Społecznej (2019), Oceny sytuacji Kościoła katolickiego w Polsce. Komunikat z badań nr 101/2019, Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa.
Chrzczonowicz, M. (2018), PiS spowiada się biskupom: „Rząd zadbał o to, by w żadnym dokumencie nie używano języka gender”, Oko Press, https://oko.press/pis-spowiada-sie-biskupom-rzad-zadbal-zadnym-dokumencie-nie-uzywano-jezyka-gender, 02.07.2025.
Dłuska K. (2018), Kościół – aktor w przestrzeni publicznej i sferze politycznej, „Nurt SVD”, nr 144.
Doyle, T. P. (2017), The Australian Royal Commission into Institutional Responses to Child Sexual Abuse and the Roman Catholic Church, „Child Abuse & Neglect”, nr 74.
Fordoński A. (2021), Katolicyzm jako czynnik polaryzujący w głównych konfliktach światopoglądowych w Polsce w latach 1989-2011, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń.
Frasik, T. (2021). Historia Kościoła katolickiego w Polsce, Wydawnictwo AA, Kraków.
Gustafsson G. (2003), Church–state separation Swedish-style, „West European Politics”, nr 26 (1).
Hall A. (2017), Rzeczy (nie)pospolite: Kościół wobec państwa PiS, „Więź”, nr 668.
Kasińska-Metryka A. (2024), Polityzacja religii – sakralizacja polityki, czyli polski populizm prawicowy jako efekt współpracy Prawa i Sprawiedliwości i Kościoła katolickiego, „Dyskurs i Dialog”, nr 14.
Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu RP i KEP (2024), Konferencja Episkopatu Polski, https://episkopat.pl/doc/193854.Komisja-Wspolna-Przedstawicieli-Rzadu-RP-i-KEP, 02.07.2025.
Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu (2009), Katolicka Agencja Informacyjna, https://web.archive.org/web/20101215072511/http://ekai.pl/wydarzenia/raport/x21018/komisja-wspolna-rzadu-i-episkopatu/, 02.07.2025.
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r., Dz.U. z 1998 r. nr 51, poz. 318.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483.
Koseła K. (1990), Rola Kościoła katolickiego w kampanii przed wyborami czerwcowymi, [w:] Wyniki badań – wyniki wyborów. 4 czerwca 1989, red. L. Kolarska-Bobińska, P. Łukasiewicz, Z. W. Rykowski, Ośrodek Badań Społecznych, Warszawa.
Kracik J. (2010), Historia Kościoła katolickiego w Polsce, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław.
Lisicka H. (1994), Rola Kościoła katolickiego w systemie politycznym RP, [w:] Ewolucja polskiego systemu politycznego po 1989 roku w świetle komparatystycznej teorii polityki, red. A. Antoszewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Mariański J. (2018), Kościół katolicki w Polsce w kontekście społecznym. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Mariański J. (2022), Pluralizm społeczno-kulturowy jako megatrend a religijność i moralność. Studium socjologiczne, Wyższa Szkoła Nauk Społecznych z siedzibą w Lublinie, Lublin.
Michalski K. (2012). Działalność Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski 1980–1989, Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa.
Noszczak P. (2008), Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego (1953 – 1956), Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa.
Ormerod N. (2019), Sexual Abuse, a Royal Commission, and the Australian Church, „Theological Studies”, nr 80 (4).
Pieniężny D. (2024), From Love to Hate: The Catholic Church in Poland in the Public Opinion, „Historia i Polityka”, nr 50 (57).
Pieniężny D. (2025a), Kościół katolicki w Polsce wobec polityki rządów w zakresie dopuszczalności przerywania ciąży po 1989 roku na tle rozwiązań historycznych, „Przegląd Politologiczny’, nr 1.
Pieniężny D. (2025b), Różnice w preferencjach wyborczych osób religijnych na tle podziału administracyjnego Kościoła katolickiego w Polsce w latach 2019-2023, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław.
Pope, C. A. (1985), Human Rights and the Catholic Church in Brazil, 1970-1983: The Pontifical Justice and Peace Commission of the Sao Paulo Archdiocese, „Journal of Church & State”, nr 429.
Posiedzenie Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu RP i Konferencji Episkopatu Polski (2022), Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, https://www.gov.pl/web/mswia/posiedzenie-komisji-wspolnej-przedstawicieli-rzadu-rp-i-konferencji-episkopatu-polski, 27.06.2025.
Przeciszewski, M. (2024), Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu, Katolicka Agencja Informacyjna, https://www.ekai.pl/komisja-wspolna-rzadu-i-episkopatu-3/, 28.06.2025.
Raina P. (1994), Kościół w PRL. Kościół katolicki a państwo w świetle dokumentów 1945 – 1989, tom 1, lata 1945 – 59, Wydawnictwo w Drodze, Poznań.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Sullivan W. F. (2020), Church State Corporation: Construing Religion in US Law, University of Chicago Press, Chicago.
Świto L. (2021), Ograniczenie sprawowania kultu religijnego w czasie epidemii COVID-19 w Polsce. Wymiar prawny, „Roczniki Nauk Prawnych”, nr 3 (31).
Tabak, A. (2018), Fundamentalne zasady instytucjonalnych relacji państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w świetle art. 25 Konstytucji RP z 1997 r., „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G – Ius”, nr 65 (2).
Uruszczak, W. (2020), Państwo świeckie czy neutralne światopoglądowo?, [w:] Relacje Państwo – Kościół w Europie. Studium prawa obowiązującego w Polsce i w Hiszpanii, red. P. Ryguła, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa.
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1989 nr 29 poz. 154.
Zieliński Z. (2009), Kościół w Polsce 1944-2007, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Zvobgo C. J. (2005), Church and State in Rhodesia: From the Unilateral Declaration of Independence to the Pearce Commission, 1965–72, „Journal of Southern African Studies”, nr 31 (2).
Żaryn J. (1997), Kościół a władza w Polsce (1945-1950), Wydawnictwo DiG, Warszawa.
Żaryn J. (2003), Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944-1989), Wydawnictwo Neriton, Warszawa.
License
Copyright (c) 2026 Dawid Pieniężny
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.