Keywords
cross-border practices
borderland
border
local community
How to Cite
Abstract
This article presents cross-border practices in the everyday lives of Cieszyn residents. The premise for the undertaken considerations was the desire to learn about the mechanisms of cultural transfer, encompassing the flow of material and immaterial objects. Cieszyn is an example of a city divided by an artificial state border and undergoing a process of consolidation after both countries joined the Schengen area. The result of these events is numerous bottom-up and top-down initiatives. The theoretical framework comprises the concepts of „the right to the city and spatial space”, „the sociology of everyday life”, „debordering” and „borderscapes”. Cross-border phenomena were measured by: frequency of crossing main arteries, purposes of visits and selection of popular places in Český Těšín, modes of transportation, and opinions on why Czechs use services on the Polish side. The analysis of the responses was based on empirical material collected using individual face-to-face questionnaire interviews. The conclusions drawn from the research outline the dimensions of observed cross-border practices.
References
Aleksander J. C., Giesen B., Mast J. L. (2006), Social Performance: Symbolic Action, Cultural Pragmatics, and Ritual, Cambridge University Press, Cambridge.
Babbie E. (2009), Podstawy badań społecznych, tłum. Agnieszka Kloskowska-Dudzińska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Bogunia-Borowska B. (2008), Codzienność życia społecznego – wyzwania dla socjologii XXI wieku, [w:] Socjologia codzienności, red. P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 57–58.
Bovone L. (1989), Theories of Everyday Life: a Search for Meaning or a Negation of Meaning?, [w:] The Sociology of Everyday Life, red. M. Mafessoli, Sage, London, s. 41–60.
Brambilla C. (2015), Exploring the critical potential of the borderscapes concept, „Geopolitics”, vol. 20, nr 1, s. 14–34.
Collins R. (2004), Interaction Ritual Chains, Princeton University Press, Princeton.
Dębicki M., Zenderowski R. (2021), Dlaczego Cieszyn (nie) jest stolicą Europy Środkowej? Idiosynkratyczne mniemania o charakterze miasta, Wydawnictwo UKSW, Warszawa.
Dołzbłasz S. (2015), Cieszyn-Czeski Cieszyn – wybrane aspekty funkcjonowania miasta podzielonego na granicy polsko-czeskiej w kontekście transgranicznej mobilności mieszkańców, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, vol. 4, nr 4, s. 201–219.
Elias N. (1980), Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu, tłum. Tadeusz Zabłudowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
Goffman E. (1963), Behavior in Public Places, Free Press, New York.
Google Maps, https://www.google.com/maps, 06.08.2025.
Jańczak J. (2008), Polsko-niemieckie regiony transgraniczne i miasta transgraniczne po 2004 roku. Pomiędzy pragmatyzmem instytucjonalnym a izolacją społeczna, [w:] Przekształcenia regionalnych struktur funkcjonalno- przestrzennych. Europa bez granic – nowa jakość przestrzeni, red. S. Dołzbłasz, A. Raczyk, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, s. 93–100.
Konecki K. (2009), Teoretyzowanie w socjologii – czyli o odkrywaniu i konstruowaniu teorii na podstawie analizy danych empirycznych, [w:] Odkrywanie teorii ugruntowanej. Strategie badania jakościowego, red. B. Glaser, A. Strauss, Zakład Wydawniczy „NOMOS”, Kraków, s. 7–29.
Kulczyńska K. (2018), Miasta podzielone na granicach Polski, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
Lefebvre H. (1996), Writings on Cities, Blackwell Publishers, Oxford.
Maffesoli M. (1989), The Sociology of Everyday Life, Sage, London.
Merton R. (1996), Social Expected Durations, [w:] On Social Structure and Science, red. P. Sztompka, Chicago University Press, Chicago, s. 162–172.
Opiłowska E., Dolińska K., Kajta J., Makaro J., Niedźwiecka-Iwańczak N. (2022), Narracje o miastach podzielonych w Europie Środkowej, Scholar, Warszawa.
Rusek H., Kasperek A., Szymeczek J. (2012), Z dziejów antagonizmu i pojednania polsko-czeskiego oraz katolicko-ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim. Studium socjologiczne na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna, [w:] Antagonizm i pojednanie w środowiskach wielokulturowych, red. J. Kurczewski, A. Herman, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk, s. 89–144.
Simmel G. (2006), Most i drzwi. Wybór esejów, tłum. Małgorzata Łukasiewicz, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Spierings B., van der Velde M. (2008), Shopping, borders and unfamiliarity: consumer mobility in Europe, „Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie”, vol. 99, nr 4, s. 497–505.
Szlachcicowa I. (2019), Borderscapes – krajobrazy granic jako nowa perspektywa badań, „Politeja”, vol. 16, nr 1, s. 15–29.
Sztompka P. (2008), Życie codzienne – temat najnowszej socjologii, [w:] Socjologia codzienności, red. P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 24–26.
Teufel N. (2014), The spatial production of a border-crossing civil society in Görlitz and Zgorzelec. A German point of view, „Bulletin of Geography. Socio-economic Series”, nr 25, s. 215–231.
Wróblewski Ł. (2020), Kształtowanie relacji na polsko-czeskim transgranicznym rynku usług kultury, PWE, Warszawa.
Zenderowski R., (2002), Stosunki między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna (Český Těšín). Studium socjologiczne, „Studia Regionalne i Lokalne”, vol. 8, nr 1, s. 49–78.
Zenderowski, R., Brzezińska, M. (2014), Miasta podzielone granicą państwową w nowych państwach członkowskich UE: od separacji do integracji. Pogranicze. „Polish Borderlands Studies”, vol. 2, nr 2, s. 164–183.
License
Copyright (c) 2026 Paweł Orzechowski
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.