Abstrakt
W procesie percepcji, zapisu i zbadania ukraińskich pieśni religijnych przekazywanych ustnie ukształtowały się pewne koncepcje i podejścia. Niniejszy artykuł jest próbą usystematyzowania dotychczasowych doświadczeń, wyodrębnienia problemów, które pojawiły się w pracach różnych badaczy i pozostały aktualne, często w niewystarczającym stopniu lub wcale nierozwiązane. Zwrócenie uwagi na te problemy może być wskazówką w realizacji szerszych planów badań nad religijnością ludową oraz zjawiskiem religijnej twórczości poetyckiej i muzycznej, charakteryzującej się bogactwem i różnorodnością tekstów pod względem charakteru, czasu powstania, natury, formy, stylu i cech gatunkowych. Autorka rozważa niektóre dotychczas nierozpoznane zagadnienia ludowego repertuaru religijnego, proponuje sposób jego zbadania w ujęciu diachronicznych oraz określa znaczenie ukraińskich pieśni religijnych jako materiału nie tylko folklorystycznego, ale także w kontekście interdyscyplinarnych badań kulturowych i historycznych.
Bibliografia
Bartkowski B., Polskie śpiewy religijne w żywej tradycji. Style i formy, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987.
Boian, Narodni muzychni strumenty na Vkraini, „Zoria”, 1894 (ХV), no. 8, s. 185–187.
Demutskyi P., Lira i yii motyvy, Kharkiv: Vydavets Savchuk O.O., 2012.
Diakiv V., „Folklor Chudes” u pidradianskii Ukraini 1920-kh rokiv, Lviv: Afisha, 2008.
Diakiv V., „Poklonnytska” pisnia z folklornoi novotvorchosti 1920 rokiv, „Visnyk Lvivskoho universytetu. Seriia filolohichna”, 2006, vyp. 37, s. 368–387.
Franko I., Zibrannia tvoriv: U 50 tomakh, t. 36, Kyiv: Naukova dumka, 1982.
Halaichuk V., Zhanrova palitra ta osnovni motyvy kalendarnoi poezii v ekspedytsiinykh zapysakh z Polissia 1996 roku, [v:] Polissia Ukrainy: materialy istoryko-etnohrafichnoho doslidzhennia, vidp. red. S. Pavliuk; MNS Ukrainy, Kulturoloh. ekspedytsiia, In-t narodoznav. NAN Ukrainy, vyp. 3: U mezhyrichchi Uzha i Tetereva, 1996, Lviv: Insytut narodoznavstva NAN Ukrainy, 2003, s. 249–266.
Hnatiuk O., Ukrainska dukhovna barokkova pisnia, Varshava–Kyiv: Pereval, 1994.
Hrushevskyi M., Istoriia ukrainskoi literatury, t. IV, kn. 1, Kyiv: Lybid, 1994; kn. 2, Kyiv: Lybid, 1994.
Hrytsa S., Folklor u prostori ta chasi, Ternopil: Aston, 2000.
Hrytsa S., Ukrainska folklorystyka ХІХ – pochatku ХХ stolittia i muzychnyi folklor, Kyiv–Ternopil: Aston, 2007.
Kaleki perehozhie. Sbornik stihov i izsledovanie P. Bezsonova, ch. І, vyp. 1–3, Moskva: V Tipografii A. Semjona, 1861, ch. ІІ; vyp. 4, Moskva: V tipografii Bahmeteva, 1863; vyp. 5, Moskva: V tipografii Lazar. inst. vost. jazykov, 1863; vyp. 6, Moskva: V tipografii Lazar. inst. vost. jazykov, 1864.
Kolessa F., Karpatskyi tsykl narodnikh pisen (spilnykh ukraintsiam, slovakam, chekham i poliakam), [v:] Sborník prací I. Sjezdu slovanských filologů v Praze 1929, svazek II, v Praze: Tiskem Státní Tiskárny v Praze, 1932, s. 93–114.
Kolessa F., Karpatskyi tsykl narodnikh pisen (spilnykh ukraintsiam, slovakam, chekham i poliakam), „Visnyk Lvivskoho universytetu. Seriia Mystetstvoznavstvo”, vyp. 10, Lviv: Vydavnychyi tsentr LNU, 2011, s. 285–302.
Kolessa F., Muzykoznavchi pratsi, Kyiv: Naukova dumka, 1970.
Kolessa F., Rytmika ukrainskykh narodnykh pisen’, „Zapysky Naukovoho tovarystva imeny Shevchenka”, t. LХХVI, Lviv: Z drukarni NTSh, 1907, s. 64–116.
Kyrchiv R., Folklorna opozytsiia voiovnychomu ateizmovi, „Narodoznavchi zoshyty”, 2003, no. 1–2, s. 3–11.
Lira i yii motyvy. Zibrav v Kyivshchyni P. Demutskyi, Kyiv: Notopechatnia i drukarnia I.I. Chokolova, 1903.
Matiichyn I., Do pytannia zarodzhennia novoho etapu dukhovnoi pisni v Halychyni kintsia ХIХ –pershoi polovyny ХХ st., „Naukovi zapysky Ternopilskoho natsionalnoho pedahohichnoho universytetu imeni Volodymyra Hnatiuka. Seriia Mystetstvoznavstvo”, 2012, vyp. 2, s. 94–101.
Medvedyk Yu., Der Bohohlasnyk von Počajiv, aus dem Ukrainischen übersetzt von V. Kressel, Köln, Weimar, Wien: Böhlau Verlag, 2016.
Medvedyk Yu., Ukrainska dukhovna pisnia ХVII–XVIII stolit’, Lviv: Vydavnytstvo UKU, 2006.
Pokaianni ta pokhoronni pisni, zapys tekstiv i melodii, uporiad., pidhot. tekstiv, vstup. st., prymitky I. Khlanty; rozshyfruvannia melodii F. Kopyntsia, Uzhhorod: Patent, 2007.
Popov P., Do tekstiv t. zv. „Kalynivskykh” pisen, „Etnohrafichnyi visnyk”, kn. 4, u Kyivi: Z drukarni Ukrainskoi Akademii Nauk, 1927, s. 8–30.
Stęszewski J., Wstęp, [v:] Polskie śpiewy religijne społeczności katolickich: studia i materiały, red. nauk. B. Bartkowski, współpr. K. Mrowiec, J. Stęszewski, t. I, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1990, s. 9–15.
Sumtsov N., Zametki o malorusskih dumah i duhovnyh virshah, „Jetnograficheskoe obozrenіe”, 1895, no. 1, s. 79–107.
Syroid O., Ukrainian spiritual song of oral tradition: research state and perspectives, „Opera Slavica”, 2023, vol. 33, iss. 4, s. 47–67.
Vasylkevych H., Hunchyk I., Narodni pisni pro sviatoho Yuriia i Tsmoka z ukrainsko-biloruskoho pomezhivia, „Mifolohiia i folklor”, 2012, no. 1, s. 88–102.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ołena Syrojid
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).