Abstrakt
Przedmiotem niniejszych badań jest twórczość anglojęzycznej pisarki pochodzenia ukraińskiego Mariny Lewyckiej, która ukazuje złożoną dynamikę kształtowania się tożsamości językowej i narodowej jednostki w kontekście doświadczeń emigracyjnych. Celem analizy jest określenie, w jaki sposób dwujęzyczność, doświadczenie międzykulturowe oraz artystyczne ujęcie problematyki migracji kreują specyficzną formę hybrydowej lub wielorakiej tożsamości, łączącej ukraińskie dziedzictwo kulturowe z angielską mentalnością. W twórczości Lewyckiej odzwierciedlony jest konflikt pokoleniowy wśród emigrantów: starsze pokolenie zachowuje pamięć o Ukrainie jako o sakralnej przestrzeni przeszłości, podczas gdy młodsze pokolenie w pełni integruje się z brytyjskim społeczeństwem. Poprzez kontrast między tymi postawami autorka ukazuje, że tożsamość nie jest stanem statycznym, lecz procesem ciągłego wyboru między „swoim” a „obcym”. Wnioski z analizy wskazują, że fenomen twórczości Lewyckiej ma istotne znaczenie nie tylko w badaniach nad współczesną literaturą emigracyjną, lecz również dla rozumienia szerszych procesów globalizacji kulturowej, w ramach których kształtują się nowe typy świadomości narodowej. Jej teksty funkcjonują jako laboratorium refleksji nad tożsamością w świecie, w którym granice między narodami i kulturami stają się coraz bardziej umowne.
Bibliografia
Belei L., Doslidnytsia skladnosti, durosti y slabkosti, Tyzhden, 7.07.2013, http://tyzhden.ua/Culture/83083
Belimova T., Dyskurs identychnosti v bizhenskomu romani Yevhenii Kuznietsovoi „Drabyna”, „Studia Ukrainica Posnaniensia”, 2025, z. XIII/1, s. 81–96. DOI: https://doi.org/10.14746/sup.2025.13.1.5
Desiateryk D., Maryna Levytska: Moi knyzhky bilshe hluzuiut z brytantsiv, anizh z ukraintsiv, „Den”, 2011, no. 190, https://day.kyiv.ua/article/ukrayintsi-chytayte/maryna-levytska-moyi-knyzhky-bilshe-hluzuyut-z-brytantsiv-anizh-z
Devereux G., Essais d’ethnopsychiatrie Générale, Paris: Gallimard, 1970.
Douglas S.T., Narrating identity: The impact of literary reading on storied autobiographical memory development, doctoral dissertation, University of Alberta, 2019.
Drozdovskyi D., „Traktory” z nevdaloi istorii ne po-ukrainsky, https://www.vsesvit-journal.com/old/content/view/179/41/
Hnatenko P., Natsionalna identychnist ta istorychna pamiat, „Hrani”, 2018, vol. 21, no. 10, s. 164–169, http://nbuv.gov.ua/UJRN/Grani_2018_21_10_22 DOI: https://doi.org/10.15421/1718143
Horbach N., Imaholohichna vizualizatsiia Ukrainy v romani M. Levytskoi „Korotka istoriia traktoriv po-ukrainsky”, [v:] Ukrainska literatura: problemy i perspektywy, ukł. O. Ohulchanska ta in., Melitopol: Vyd. MDPU, 2020.
Horytska Yu., Zasoby vyrazhennia vtorynnoi movnoi osobystosti v anhlomovnomu khudozhnomu dyskursi, „Etnolinhvistyka. Linhvokulturolohiia”, 2013, no. 13, s. 157–161.
Iarotska G., Chikur L., Hibrydna identychnist ukrainskykh mihrantiv, „MOVA”, 2025, no. 44, s. 35–42, DOI: https://doi.org/10.18524/2307-4558.2025.44.343838
Jude A., My interview with British novelist Marina Lewycka, http://www.englishinrussia.ru/blog/marina-lewycka-interview
Kurkov A., Human traffic. Review of „A short history of tractors in Ukrainian” by Marina Lewycka, 19.05.2005, https://cutt.ly/tfUoiIS
Lechner D., Eastern European memories? The novels of Marina Lewycka, [v:] Facing the East in the West. Netherlands, eds. B. Korte, E.U. Pirker, S. Helff, Amsterdam – New York: Rodopi, 2010, s. 437–450. DOI: https://doi.org/10.1163/9789042030503_031
Levyts’ka M., Korotka istoriia traktoriv po-ukrains’ky [Short history of tractors in Ukrainian], Kyiv: Tempora, 2013.
Lewycka M., Short history of tractors in Ukrainian, London: Penguin Publishing Group, 2005.
Moss S., „Better late than never”. Interview with Marina Lewycka, „The Guardian”, 31.05.2007.
Nahorna L., Poniattia „natsionalna identychnist” i „natsionalna ideia” v ukrainskomu terminolohichnomu prostori, „Politychnyi menedzhment”, 2003, no. 2, s. 14–30, http://nbuv.gov.ua/UJRN/PoMe_2003_2_4
Narivska V., Pastoralno-idylichne perezhyvannia svitu, „Literaturna komparatyvistyka”, 2011, vyp. IV, s. 258–273.
Pidhrushna O., Spetsyfika perekladu humoru, „Science and Education a New Dimension”, 2015, III (10), s. 92–96.
Pukhonska O., Indyvid – Rodyna – Natsiia, „Studia Ukrainica Posnaniensia”, 2025, z. XIII/1, s. 31–47.
Pyrkalo S., Maryna Levytska: „Chomus isnuie ochikuvannia, shcho ukrainski avtory maiut buty strashenno serioznymy”, https://www.umoloda.kiev.ua/number/1353/164/47703/
Pyrkalo S., Maryna Levytska vpershe yide do Ukrainy, 15.07.2005, https://www.bbc.com/ukrainian/entertainment/story/2005/07/printable/050715_lewycka_ie_ukraine
Radutnyi R., Hydota po-ukrainsky, http://knyhobachennia.com/?category=3&article=108
Rebrii O., Sysa Ya., Natsionalni stereotypy yak problema perekladu, „Visnyk KhNU”, 2022, no. 95, s. 44–51. DOI: https://doi.org/10.26565/2786-5312-2022-95-06
Shum O., Avtorskyi styl M. Levytskoi, „Zakarpatski filolohichni studii”, 2022, no. 22 (2), s. 222–226.
Sydorenko O., Svii/chuzhyi prostir u romani Maryny Levytskoi, „Filolohichni nauky”, 2019, no. 30, s. 53–56. DOI: https://doi.org/10.33989/2524-2490.2019.30.188742
V Ukraini nareshti vydaly svitovyi bestseler „Korotka istoriia traktoriv po ukrainsky”, 10.07.2013, https://texty.org.ua/fragments/47060/V_Ukrajini_nareshti_vydaly_svitovyj_bestseller_Korotka-47060/
Volkovetska N., Dialoh mynuloho i suchasnoho, „Naukovi zapysky”, 2012, no. 27, s. 133–135.
Weretiuk O., Identifying the Ukrainian: Marina Lewycka’s „A Short History of Tractors in Ukrainian”, „Studia Anglica Resoviensia”, 2016, vol. 13, s. 154–164. DOI: https://doi.org/10.15584/sar.2016.13.15
Yarotska H., Maryna Levytska yak bilinhvalna movna osobystist, „Velyke i vichne…”: Mykhailo Fedosiiovych Hetmanets: materialy Vseukrainskoi naukovoi konferentsii z mizhnarodnoiu uchastiu (Kharkiv, 15–16 veresnia 2023 roku), Kharkiv: KhNPU im. H.S. Skovorody, 2023, s. 149–152.
Zhabotynska S., Dominantnist ukrainskoi movy v umovakh bilinhvizmu, „Visnyk Kharkivskoho natsionalnoho universytetu imeni V.N. Karazina”, seriia: Inozemna filolohiia. Metodyka vykladannia inozemnykh mov, 2018, vyp. 87, s. 5–19.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Hałyna Jarocka

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
